Εντοπισμός εταιρικού αυτοκινήτου εργαζόμενου από τον εργοδότη μέσω GPS και πρόστιμο 2.000€ στον εργοδότη από την Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων (Απόφαση 6/2024) δέχθηκε την καταγγελία πρώην εργαζομένου σε θέση υπαλλήλου – πωλητή, σύμφωνα με την οποία τα προσωπικά δεδομένα του είχαν τύχει παράνομης επεξεργασίας μέσω του συστήματος γεωεντοπισμού που λειτουργούσε σε όχημα το οποίο του είχε παραχωρηθεί από την καταγγελλόμενη πρώην εργοδότρια εταιρεία.
Όπως ειδικότερα ισχυρίστηκε ο καταγγέλλων, «κατά τη διάρκεια της κανονικής του άδειας τον κάλεσαν στο τηλέφωνο από την καταγγελλόμενη και εκείνος δεν ανταποκρίθηκε στις κλήσεις. Ο διευθυντής πωλήσεων της καταγγελλόμενης έκανε χρήση των δεδομένων του εγκατεστημένου συστήματος γεωεντοπισμού στο εταιρικό αυτοκίνητο και εμφανίστηκε στο σούπερ μάρκετ όπου ο καταγγέλλων είχε πάει για ψώνια.» Επί του ζητήματος της εγκατάστασης του συστήματος και της ενημέρωσής του για τη λειτουργία του, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε πως αυτές είχαν πραγματοποιηθεί δύο εβδομάδες πριν το περιστατικό.
Η Αρχή κοινοποίησε την καταγγελία στην καταγγελλόμενη, ζητώντας τις έγγραφες απόψεις της επί των διαλαμβανομένων. Η εταιρεία απάντησε πως «είχε προβεί σε προσήκουσα ενημέρωση του καταγγέλλοντος σχετικά με το σύστημα γεωεντοπισμού και ότι δεν επιτρεπόταν χρήση του οχήματος εκτός ωραρίου. Η καταγγελλόμενη χρήση του συστήματος γεωεντοπισμού πραγματοποιήθηκε διότι ο καταγγέλλων δεν ανταποκρίθηκε στις τηλεφωνικές τους κλήσεις επί τρεις μέρες, και υπήρξε ανησυχία για την υγεία του εργαζόμενου λόγω του ότι στο παρελθόν υπήρξε ένα περιστατικό υγείας».
Ακολούθως και μετά την ακρόαση των μερών ενώπιον της Αρχής, η καταγγελλόμενη υποστήριξε πως η χρήση του αυτοκινήτου που είχε παραχωρηθεί στον καταγγέλλοντα αφορούσε στην κάλυψη υπηρεσιακών και μόνο αναγκών εντός ωραρίου εργασίας, ενώ δεν είχε προβλεφθεί τεχνική δυνατότητα απενεργοποίησης του συστήματος γεωεντοπισμού στο εν λόγω αυτοκίνητο, αναφέροντας παράλληλα πως ο καταγγέλλων είχε ενημερωθεί σχετικά με την τοποθέτηση του συστήματος με επιστολή.
Περαιτέρω, η εταιρεία έθεσε υπόψιν της Αρχής τις ενέργειες στις οποίες προέβη μετά την καταγγελία για το συμβάν, προκειμένου να αποκλειστεί κάθε τυχόν μελλοντική κακή χρήση των εν λόγω συστημάτων εντοπισμού. Στις ενέργειες αυτές περιλαμβάνονταν η τοποθέτηση νέων συστημάτων γεωεντοπισμού, με δυνατότητα απενεργοποίησης από τους χρήστες, ο ορισμός υπευθύνου χειριστή, η επικαιροποίηση των οδηγιών χρήσης και η σύνταξη νέων εγγράφων γνωστοποίησης της εγκατάστασης και λειτουργίας.
Η απόφαση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων
Αφού εισαγωγικώς έκρινε τον ρόλο της καταγγελλόμενης ως υπευθύνου επεξεργασίας, ζήτημα που ήταν κρίσιμο καθώς η επίμαχη επεξεργασία – αναζήτηση είχε γίνει από υπάλληλο της εταιρείας, η Αρχή υπενθύμισε τη Γνώμη 2/2017 της Ομάδας Εργασίας του Άρθρου 29, σύμφωνα με την οποία «δεν είναι πιθανό να υπάρχει νομική βάση για την παρακολούθηση της θέσης των οχημάτων των εργαζομένων εκτός του συμφωνημένου ωραρίου εργασίας. Ωστόσο, εάν υπάρχει τέτοια ανάγκη, θα πρέπει να εξετάζεται χρήση που θα είναι ανάλογη των κινδύνων. Για παράδειγμα, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι, για την πρόληψη της κλοπής οχημάτων, η θέση του οχήματος δεν καταγράφεται εκτός του ωραρίου εργασίας, εκτός εάν το όχημα εγκαταλείψει μια ευρύτερη τοποθεσία (περιφέρεια ή ακόμα και χώρα). Επιπλέον, η τοποθεσία θα εμφανίζεται μόνο σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης – ο εργοδότης ενεργοποιεί την ορατότητα της θέσης, προσπελάζοντας δεδομένα που έχουν ήδη αποθηκευτεί από το σύστημα, όταν το όχημα βγαίνει από μια προκαθορισμένη περιοχή».
Ακολούθως και διευκρινίζοντας πως δεν ελέγχει την τεκμηρίωση της νομιμότητας για τη λειτουργία του συστήματος, αλλά περιορίζεται στην εξέταση της καταγγελίας και του συγκεκριμένου περιστατικού, η Αρχή διαπίστωσε πως «υπάλληλος της καταγγελλομένης προέβη σε χρήση των δεδομένων γεωεντοπισμού του οχήματος καταφανώς εκτός ωρών εργασίας, αφού ο καταγγέλλων βρισκόταν σε νόμιμη άδεια με σκοπό να εντοπίσει τη θέση που βρισκόταν ο καταγγέλλοντας, όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι εμφανίστηκε ο εν λόγω υπάλληλος στη θέση αυτή».
Με βάση τα ανωτέρω, η Αρχή διαπίστωσε δύο παραβάσεις εκ μέρους της καταγγελλόμενης:
α. παράνομη επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων του καταγγέλλοντος, λόγω της χρήσης των δεδομένων εντοπισμού του οχήματός του εκτός ωρών εργασίας και για τον σκοπό του εντοπισμού του καταγγέλλοντος, και
β. ελλιπή ενημέρωση του καταγγέλλοντος, κατά παράβαση των άρθρων 5 παρ. 1 εδ. α και των άρθρων 12 και 13 και 5 παρ. 2 εδ. β του ΓΚΠΔ, σχετικά με τη λειτουργία του συστήματος που είχε εγκατασταθεί στο όχημα που του παραχωρήθηκε, ανεξαρτήτως του ότι δεν είχε το δικαίωμα να το χρησιμοποιεί εκτός ωρών εργασίας, γεγονός που παραδέχτηκε η καταγγελλόμενη και προέβη σε διορθωτικές ενέργειες εφεξής.
Για την πρώτη παράβαση επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο 2.000 ευρώ, ενώ για τη δεύτερη η Αρχή απηύθυνε επίπληξη.
- Βλέπε και άρθρο Οδηγοί Επαγγελματικών Οχημάτων
- Βλέπε και άρθρο Καταγγελία Σύμβασης Εργασίας
- Βλέπε και άρθρο Αποζημίωση Απόλυσης
- Βλέπε και άρθρο Μεταβολή Όρων Εργασίας
- Βλέπε και άρθρο Εργοδότης: GDPR, GPS, EMAILS
- Βλέπε και άρθρο Ετήσια Κανονική Άδεια
- Βλέπε και άρθρο Αμοιβή Εργαζόμενου
- Βλέπε και άρθρο Υπερεργασία – Υπερωρίες
- Βλέπε και άρθρο Υποχρεώσεις Εργοδοτών
ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥ ΑΠΟ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΜΕΣΩ GPS
1. Επιτρέπεται ο εργοδότης να με παρακολουθεί μέσω GPS;
Η εγκατάσταση συστήματος γεωεντοπισμού σε εταιρικό όχημα επιτρέπεται μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις και για συγκεκριμένους, νόμιμους σκοπούς, όπως η προστασία του οχήματος ή η οργάνωση δρομολογίων εντός ωραρίου εργασίας. Σύμφωνα με τον ΓΚΠΔ και τις κατευθύνσεις της Ομάδας Εργασίας του Άρθρου 29, η παρακολούθηση εκτός ωραρίου εργασίας ή κατά τη διάρκεια άδειας θεωρείται κατά κανόνα παράνομη επεξεργασία.
Ο εργοδότης οφείλει να ενημερώσει εγγράφως και αναλυτικά τον εργαζόμενο για τη λειτουργία του συστήματος, τους σκοπούς, τη διάρκεια τήρησης των δεδομένων και τα δικαιώματά του. Η απουσία τεχνικής δυνατότητας απενεργοποίησης του συστήματος εκτός ωρών εργασίας αποτελεί επιβαρυντικό στοιχείο.
2. Τι μπορώ να κάνω αν με εντόπισαν με GPS εκτός ωραρίου;
Ο εργαζόμενος έχει δύο παράλληλους δρόμους. Πρώτον, μπορεί να υποβάλει καταγγελία στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, η οποία διενεργεί έλεγχο και επιβάλλει διοικητικά πρόστιμα και επιπλήξεις στον εργοδότη, όπως συνέβη στην απόφαση 6/2024 με πρόστιμο 2.000 ευρώ.
Δεύτερον, μπορεί να ασκήσει αγωγή στα πολιτικά δικαστήρια ζητώντας χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη λόγω προσβολής της προσωπικότητας και των προσωπικών δεδομένων (άρθρο 82 ΓΚΠΔ, άρθρα 57 και 59 ΑΚ). Οι δύο δρόμοι λειτουργούν ανεξάρτητα και η μία διαδικασία ενισχύει αποδεικτικά την άλλη.
3. Σε πόσο χρόνο πρέπει να κινηθώ για καταγγελία;
Η καταγγελία στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων δεν υπόκειται σε αυστηρή αποκλειστική προθεσμία, ωστόσο πρέπει να υποβληθεί σε εύλογο χρόνο από τη γνώση του περιστατικού, ώστε να μη θεωρηθεί καταχρηστική και να διατηρηθούν τα αποδεικτικά στοιχεία. Στην πράξη συνιστάται κίνηση εντός λίγων μηνών.
Για την αγωγή αποζημίωσης ισχύει η πενταετής παραγραφή του άρθρου 937 ΑΚ από τη γνώση της ζημίας και του υπόχρεου. Όσο νωρίτερα κινηθεί η διαδικασία, τόσο ευκολότερη είναι η συγκέντρωση μαρτυρικών καταθέσεων και ηλεκτρονικών στοιχείων από το σύστημα γεωεντοπισμού.
4. Τι έγγραφα και αποδείξεις χρειάζομαι;
Χρήσιμα στοιχεία είναι η σύμβαση εργασίας, τυχόν επιστολή ή έγγραφο ενημέρωσης για την εγκατάσταση του συστήματος GPS, η εγκριτική απόφαση χορήγησης άδειας από τον εργοδότη, καθώς και κάθε γραπτή επικοινωνία (emails, μηνύματα) που τεκμηριώνει την παρακολούθηση εκτός ωραρίου.
Ιδιαίτερα κρίσιμα είναι όσα στοιχεία αποδεικνύουν τον εντοπισμό σε ιδιωτικό χώρο ή κατά τη διάρκεια άδειας, όπως μαρτυρίες προσώπων που είδαν τον εκπρόσωπο του εργοδότη να εμφανίζεται στη συγκεκριμένη τοποθεσία. Ο δικηγόρος μπορεί επίσης να ζητήσει από τον εργοδότη, μέσω άσκησης δικαιώματος πρόσβασης, αντίγραφο των δεδομένων που τον αφορούν.
5. Τι αποζημίωση μπορώ να διεκδικήσω;
Με βάση το άρθρο 82 ΓΚΠΔ, ο εργαζόμενος δικαιούται αποκατάσταση κάθε υλικής ζημίας και χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη που υπέστη από την παράνομη επεξεργασία. Το ύψος εξαρτάται από τη βαρύτητα της παράβασης, τη διάρκεια, το είδος των δεδομένων, τη θέση εμπιστοσύνης που παραβιάστηκε και την επίπτωση στην προσωπική ζωή.
Ενδεικτικά, η νομολογία επιδικάζει ποσά από μερικές χιλιάδες έως αρκετές δεκάδες χιλιάδες ευρώ, ανάλογα με τις περιστάσεις. Η προηγούμενη απόφαση της Αρχής με την οποία διαπιστώνεται η παράβαση λειτουργεί ως ισχυρό αποδεικτικό μέσο στην πολιτική δίκη και αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες ευδοκίμησης της αγωγής.
6. Ποιος είναι ο ρόλος του δικηγόρου σε αυτή την υπόθεση;
Ο δικηγόρος αξιολογεί καταρχάς αν συντρέχουν οι όροι παράνομης επεξεργασίας, συντάσσει τεκμηριωμένη καταγγελία προς την Αρχή Προστασίας Δεδομένων με παραπομπή στον ΓΚΠΔ και στην ευρωπαϊκή νομολογία, και εκπροσωπεί τον εργαζόμενο στην ακρόαση ενώπιον της Αρχής. Παράλληλα, υποβάλλει αίτημα πρόσβασης στα δεδομένα και διασφαλίζει την προστασία του από τυχόν αντίποινα.
Στη συνέχεια ασκεί αγωγή για ηθική βλάβη, καταρτίζει δικόγραφο με βάση τα πορίσματα της Αρχής και διεκδικεί εύλογη χρηματική ικανοποίηση. Το γραφείο μας έχει χειριστεί υποθέσεις παρακολούθησης εργαζομένων μέσω GPS, εταιρικών email και βιντεοεπιτήρησης, με εξειδίκευση στον συνδυασμό εργατικού δικαίου και προστασίας προσωπικών δεδομένων.