Το πειθαρχικό δίκαιο των αστυνομικών υπάλληλων διέπεται από ειδικό νομοθετικό πλαίσιο, όπως ακριβώς συμβαίνει και με το στρατιωτικό προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων. Ο νομοθέτης αντιμετωπίζει το αστυνομικό προσωπικό ως ειδική κατηγορία δημοσίων υπαλλήλων και ως εκ τούτου εξαιρούνται από συνήθεις πειθαρχικές διατάξεις του δημοσιοϋπαλληλικού κώδικα. Η πειθαρχική ευθύνη αστυνομικού προσωπικού ρυθμίζεται ειδικότερα από το π.δ. 120/2008, που τιτλοφορείται χαρακτηριστικά «Πειθαρχικό Δίκαιο Αστυνομικού Προσωπικού».
Οι σημαντικές πειθαρχικές ποινές, που επιβάλλονται στους αστυνομικούς και καταχωρίζονται στα ατομικά τους έγγραφα, είναι:
α) Απόταξη.
β) Αργία με απόλυση διάρκειας δύο (2) έως έξι (6) μήνες
γ) Αργία με πρόσκαιρη παύση διάρκειας δεκαπέντε (15) ημερών έως τεσσάρων (4) μηνών.
δ) Πρόστιμο μέχρι τρεις μηνιαίους βασικούς μισθούς του τιμωρουμένου.
ε) Επίπληξη.
Η απόταξη και οι αργίες είναι ανώτερες το δε πρόστιμο και η επίπληξη κατώτερες πειθαρχικές ποινές. Οι πειθαρχικές ποινές επιβάλλονται ανεξάρτητα από την υπηρεσιακή κατάσταση στην οποία τελεί ο υπαίτιος.
Σημαντικά αναφοράς είναι τα πειθαρχικά παραπτώματα, που επισύρουν την ποινή απόταξης και τα οποία είναι τα κάτωθι περιοριστικώς αναφερόμενα:
α) Πράξεις που υποδηλώνουν έλλειψη πίστης, σεβασμού και αφοσίωσης στο Σύνταγμα και στο Δημοκρατικό Πολίτευμα της Χώρας.
β) Πράξεις που υπονομεύουν άμεσα ή έμμεσα την έννομη τάξη.
γ) Πράξεις που συνιστούν βασανιστήρια και άλλες προσβολές της ανθρώπινης αξιοπρέπειας κατά την έννοια του άρθρου 137 Α του Π.Κ.
δ) Η συμμετοχή σε κάθε μορφής απεργία.
ε) Η απείθεια ή η άρνηση εκτέλεσης διαταγής ανωτέρου, που αναφέρεται σε υπηρεσιακό καθήκον.
στ) Παραβίαση της υπηρεσιακής εχεμύθειας, που σχετίζεται με εθνικά θέματα ή τη διαρροή απορρήτων και άκρως απορρήτων εγγράφων της Υπηρεσίας.
ζ) Η κατά τρόπον αναξιοπρεπή χρησιμοποίηση της αστυνομικής ιδιότητας για την προς όφελος του ιδίου ή τρίτων σύναψη χρεών, τα οποία δεν εξοφλήθηκαν εγκαίρως.
η) Η τέλεση ή η απόπειρα τέλεσης εγκλημάτων σε βαθμό κακουργήματος και η τέλεση ή απόπειρα τέλεσης των εγκλημάτων, Αντίστασης (Άρθρο 167 Π.Κ.), ελευθέρωσης φυλακισμένου από πρόθεση (Άρθρο 172 παρ.1 Π.Κ.), εγκληματικής οργάνωσης (Άρθρο 187 Π.Κ.), παραχάραξης (Άρθρο 207 Π.Κ.), πλαστογραφίας (Άρθρο 216 Π.Κ.), πλαστογραφίας πιστοποιητικών (Άρθρο 217 Π.Κ.), πλαστογραφίας και κατάχρησης ενσήμων (Άρθρο 218 Π.Κ.), υφαρπαγής ψευδούς βεβαίωσης (Άρθρο 220 Π.Κ.), υπεξαγωγής εγγράφου (Άρθρο 222 Π.Κ.), ψευδορκίας (Άρθρο 224 Π.Κ.), ψευδούς ανώμοτης κατάθεσης (Άρθρο 225 Π.Κ.), ψευδούς καταμήνυσης (Άρθρο 229 Π.Κ.), υπόθαλψης εγκληματία (Άρθρο 231 Π.Κ.), παθητικής και ενεργητικής δωροδοκίας (Άρθρα 235-236 Π.Κ.), κατάχρησης εξουσίας (Άρθρο 239 Π.Κ.), ψευδούς βεβαίωσης και νόθευσης (Άρθρο 242 Π.Κ.), καταπίεσης (Άρθρο 244 Π.Κ.), απιστίας περί την υπηρεσία (Άρθρο 256 Π. Κ), εκμετάλλευσης εμπιστευμένων πραγμάτων (άρθρο 257 Π.Κ.), παράβασης καθήκοντος (Άρθρο 259 Π.Κ.), παρότρυνσης υφισταμένων και ανοχής (Άρθρο 261 Π.Κ.), εμπρησμού από πρόθεση (Άρθρο 264 Π.Κ.), έκθεσης (Άρθρο 306 Π.Κ.), παράλειψης λύτρωσης από κίνδυνο ζωής (Άρθρο 307 Π.Κ.), εμπορίας δούλων (Άρθρο 323 Π.Κ.), εμπορίας ανθρώπων (Άρθρο 323 Α` Π.Κ.), παράνομης κατακράτησης (Άρθρο 325 Π.Κ.), κατακράτησης παρά το Σύνταγμα (Άρθρο 326 Π.Κ.), παράνομης βίας (Άρθρο 330 Π. Κ.), εγκλημάτων κατά της γενετήσιας ελευθερίας και εγκλημάτων οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής (Άρθρα 336 έως 353 Π.Κ.), συκοφαντικής δυσφήμησης (Άρθρο 363 Π.Κ.), παραβίασης απορρήτου των τηλεφωνημάτων και της προφορικής συνομιλίας (Άρθρο 370 Α` Π.Κ.), κλοπής (άρθρο 372 Π.Κ.), υπεξαίρεσης κοινής και στην υπηρεσία (άρθρα 375,258 Π.Κ.), εκβίασης (Άρθρο 385 Π. Κ.), απάτης (Άρθρο 386 Π.Κ.), απάτης σχετικής με τις ασφάλειες (Άρθρο 388 Π.Κ.), αποδοχής και διάθεσης προϊόντων εγκλήματος (Άρθρο 394 Π. Κ), τοκογλυφίας (Άρθρο 404 Π. Κ), παραβάσεις της νομοθεσίας περίζωοκλοπής, ναρκωτικών, αλλοδαπών, αρχαιοτήτων και λαθρεμπορίας, ως και παραβάσεις της νομοθεσίας περί όπλων και εκρηκτικών εφόσον οι τελευταίες τιμωρούνται με ποινή φυλακίσεως τουλάχιστον ενός (1) έτους.
θ) Η από πρόθεση τέλεση κάθε εγκλήματος που στρέφεται κατ` ανωτέρου και σχετίζεται με την εκτέλεση της υπηρεσίας.
ι) Η αυθαίρετη απουσία επί πέντε (5) συνεχείς ημέρες ή δέκα (10) ημέρες συνολικά σ` ένα έτος
ια) Η χρήση ναρκωτικών ουσιών ή η ροπή στη χρήση οινοπνευματωδών ποτών.
ιβ) Η χαρακτηριστικά αναξιοπρεπής ή ανάξια για αστυνομικό συμπεριφορά εντός ή εκτός υπηρεσίας ή συμπεριφορά που μαρτυρεί διαφθορά χαρακτήρα.
ιγ) Η βαρειά παράβαση του υπηρεσιακού καθήκοντος από πρόθεση,
ιδ) Η δημόσια προφορικώς ή εγγράφως άσκηση κριτικής των πράξεων της ιεραρχίας με προσβλητικές ή υποτιμητικές εκφράσεις και
ιε) Η παροχή υπηρεσιών, συλλογής πληροφοριών για λογαριασμό τρίτων, φρούρησης ή φύλαξης ή προστασίας προσώπων ή πραγμάτων.
Η ποινή της απόταξης επιβάλλεται και στην περίπτωση διάπραξης πειθαρχικού παραπτώματος που επισύρει ποινή αργίας με απόλυση, εφ` όσον κατά την τελευταία πενταετία ο υπαίτιος έχει τελεσίδικα τιμωρηθεί είτε με την ποινή αυτή είτε με δύο (2) ποινές αργίας με πρόσκαιρη παύση.
Την πειθαρχική εξουσία την ασκούν τα πειθαρχικά συμβούλια, στα οποία επιτρέπεται η παράσταση συνηγόρου. Οι αποφάσεις των πρωτοβάθμιων πειθαρχικών συμβουλίων με τις οποίες επιβάλλεται πειθαρχική ποινή, επιδίδονται στον εγκαλούμενο ο οποίος δικαιούται ασκήσει προσφυγή στο δευτεροβάθμιο πειθαρχικό συμβούλιο. Οι αποφάσεις των πρωτοβαθμίων πειθαρχικών συμβουλίων καθίστανται τελεσίδικες, αν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία άσκησης προσφυγής.
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος Διοικητικού Δικαίου
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος Πολεοδομικού & Δασικού Δικαίου
- Βλέπε επίσης άρθρο Εισφορά σε Γη και Χρήμα
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος Δημοσιοϋπαλληλικού Δικαίου
- Βλέπε επίσης άρθρο Πειθαρχικό Δίκαιο Στρατιωτικών
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος για Δίκαιο Εκπαίδευσης
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος για Αίτηση Ακύρωσης
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος για Αστική Ευθύνη Δημοσίου
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος για Προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ)
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος Ιατρικής Αμέλειας
- Βλέπε επίσης άρθρο ΣΥΠΟΘΑ – Αυθαίρετα
- Βλέπε επίσης άρθρο Πρόστιμα Αυθαιρέτων – ΣΥΠΟΘΑ – Διοικητικό Εφετείο
- Βλέπε επίσης άρθρο Ακύρωση από ΣτΕ Απόφασης ΣΥΠΟΘΑ
ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ
1. Τι κινδυνεύω αν εκκρεμεί πειθαρχική διαδικασία εναντίον μου;
Ανάλογα με τη βαρύτητα του παραπτώματος, οι ποινές που προβλέπει το π.δ. 120/2008 κλιμακώνονται από την επίπληξη και το πρόστιμο έως τρεις βασικούς μισθούς, την αργία με πρόσκαιρη παύση δεκαπέντε ημερών έως τεσσάρων μηνών, την αργία με απόλυση δύο έως έξι μηνών και, στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, την απόταξη. Η απόταξη επιβάλλεται μόνο για τα περιοριστικά αναφερόμενα παραπτώματα του διατάγματος ή σε περίπτωση υποτροπής εντός πενταετίας. Ο χαρακτηρισμός του παραπτώματος, η ύπαρξη ελαφρυντικών στοιχείων και η προηγούμενη υπηρεσιακή εικόνα παίζουν καθοριστικό ρόλο στο τελικό μέτρο της ποινής.
2. Τι μπορώ να κάνω κατά απόφασης πειθαρχικού συμβουλίου;
Κατά της απόφασης του πρωτοβάθμιου πειθαρχικού συμβουλίου ασκείται προσφυγή ενώπιον του δευτεροβάθμιου πειθαρχικού συμβουλίου εντός της οριζόμενης προθεσμίας από την επίδοση. Αν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία, η απόφαση γίνεται τελεσίδικη. Σε επόμενο στάδιο, η τελεσίδικη πειθαρχική απόφαση προσβάλλεται με αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, για λόγους όπως αναρμοδιότητα οργάνου, παράβαση ουσιώδους τύπου, πλημμελής αιτιολογία, παραβίαση των δικαιωμάτων ακρόασης και υπεράσπισης ή υπέρβαση ορίων διακριτικής ευχέρειας. Παράλληλα μπορεί να υποβληθεί αίτηση αναστολής εκτέλεσης για να μην εφαρμοστεί η ποινή έως την εκδίκαση.
3. Σε πόσο χρόνο πρέπει να κινηθώ μετά την κοινοποίηση;
Οι προθεσμίες είναι αυστηρές και η παρέλευσή τους οδηγεί σε απώλεια του δικαιώματος προσβολής. Η προσφυγή στο δευτεροβάθμιο πειθαρχικό συμβούλιο ασκείται μέσα στην προθεσμία που ορίζει ο νόμος από την επίδοση της πρωτοβάθμιας απόφασης, ενώ η αίτηση ακύρωσης στο ΣτΕ ασκείται κατά κανόνα εντός εξήντα ημερών από την κοινοποίηση της τελεσίδικης πειθαρχικής απόφασης. Επειδή κάθε πράξη της διαδικασίας (κλήση σε απολογία, ένορκη εξέταση, παραπομπή) ενεργοποιεί διαφορετικές δικονομικές δυνατότητες, η έγκαιρη ανάθεση της υπόθεσης σε δικηγόρο είναι κρίσιμη.
4. Ποια έγγραφα χρειάζονται για την υπεράσπισή μου;
Συγκεντρώνονται η κλήση σε απολογία, η εισηγητική αναφορά, η διοικητική εξέταση ή η Ένορκη Διοικητική Εξέταση (ΕΔΕ) με όλα τα προσαρτημένα έγγραφα, τυχόν καταθέσεις μαρτύρων, η απόφαση του πειθαρχικού συμβουλίου με το αποδεικτικό επίδοσης, καθώς και ο ατομικός υπηρεσιακός φάκελος με προηγούμενες ηθικές αμοιβές, ευδόκιμη υπηρεσία και προαγωγές. Επιπλέον, αξιοποιούνται έγγραφα που αναιρούν τα πραγματικά περιστατικά της κατηγορίας, ιατρικές βεβαιώσεις όταν συντρέχει λόγος, βεβαιώσεις προϊσταμένων και κάθε στοιχείο που τεκμηριώνει το ήθος και τη στάση υπηρεσίας του εγκαλουμένου.
5. Ποιες είναι οι πιθανότητες ανατροπής της ποινής;
Οι πιθανότητες εξαρτώνται από τα συγκεκριμένα στοιχεία της δικογραφίας. Τα πειθαρχικά συμβούλια και κυρίως το ΣτΕ ακυρώνουν αποφάσεις όταν διαπιστώνεται πλημμελής ή ανύπαρκτη αιτιολογία, παραβίαση του δικαιώματος προηγούμενης ακρόασης, μη τήρηση των προβλεπόμενων διαδικαστικών εγγυήσεων, εσφαλμένος νομικός χαρακτηρισμός του παραπτώματος ή προφανής δυσαναλογία μεταξύ παραπτώματος και ποινής. Σε αρκετές περιπτώσεις επιτυγχάνεται μετριασμός της ποινής (π.χ. από απόταξη σε αργία) ή πλήρης αθώωση. Καμία πρόβλεψη δεν είναι ασφαλής χωρίς εξατομικευμένη μελέτη του φακέλου.
6. Ποιος ο ρόλος του δικηγόρου στην πειθαρχική διαδικασία;
Ο δικηγόρος αναλαμβάνει την υπόθεση από το στάδιο της διοικητικής εξέτασης, συντάσσει το απολογητικό υπόμνημα, παρίσταται κατά την εξέταση μαρτύρων και εκπροσωπεί τον αστυνομικό ενώπιον του πρωτοβάθμιου και δευτεροβάθμιου πειθαρχικού συμβουλίου. Καταρτίζει την προσφυγή, την αίτηση ακύρωσης στο ΣτΕ και την αίτηση αναστολής εκτέλεσης. Η Δικηγορική Εταιρία ΖΙΑΜΠΑΡΑ Δ. & Συνεργατών χειρίζεται υποθέσεις πειθαρχικού δικαίου ενστόλων, με έμφαση στη θεμελίωση λόγων ακύρωσης, στην ανάδειξη ελαφρυντικών και στην προστασία της επαγγελματικής σταδιοδρομίας του εντολέα.