Απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) για ακύρωση απόφασης του ΣΥΠΟΘΑ επί προσφυγής κατά δήλωσης υπαγωγής αυθαιρέτων σε τακτοποίηση.
ΣΤΕ 419/2021
Περίληψη περί την ακύρωση απόφασης ΣΥΠΟΘΑ
– Με την ήδη εκκαλούμενη απόφαση απορρίφθηκε η αίτηση ακυρώσεως των ήδη εκκαλούντων. Μεταξύ άλλων απορρίφθηκε ο λόγος ακυρώσεως, με τον οποίο είχε προβληθεί ότι η αρχική απόφαση του ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., εκδοθείσα επί ενδικοφανούς προσφυγής, δεν ήταν δεκτική αιτήσεως θεραπείας, αλλά έπρεπε να προσβληθεί με αίτηση ακυρώσεως. Συνεπώς, μη νομίμως το ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. δέχθηκε την αίτηση θεραπείας της ήδη εφεσίβλητης τύποις και εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφασή του. Ο λόγος αυτός απορρίφθηκε προεχόντως ως στηριζόμενος σε εσφαλμένη προϋπόθεση, με το σκεπτικό ότι η ανωτέρω «ένσταση» της εφεσίβλητης – παρεμβαίνουσας εξετάσθηκε από το ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. ως προσφυγή νομιμότητας του άρθρου 33 του ν. 4030/2011 και όχι ως ενδικοφανής προσφυγή κατά τα κριθέντα με την 1277/2019 παραπεμπτική απόφαση του Δικαστηρίου, ο ανωτέρω λόγος εφέσεως προβάλλεται παραδεκτώς από την άποφη των οριζομένων στη διάταξη του άρθρου 12 του ν. 3900/2010, δοθέντος ότι δεν υπάρχει νομολογία του Δικαστηρίου επιλύουσα το ζήτημα του επιτρεπτού της ασκήσεως διοικητικής προσφυγής κατά αποφάσεως ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., η οποία εκδόθηκε επί προσφυγής η οποία ασκήθηκε, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 25 παρ. 16 του ν. 4178/2013, κατά υπαγωγής αυθαιρέτου στις διατάξεις του νόμου αυτού. Συνεπώς, είναι εξεταστέος και κατ’ ουσίαν. Στο πλαίσιο δε εξέτασης του λόγου αυτού τίθεται προεχόντως το ζήτημα εάν η δήλωση περί υπαγωγής αυθαιρέτου κτίσματος στις ρυθμίσεις του κεφαλαίου Α’ του ν. 4178/2013, αποτελεί διοικητική πράξη και, μάλιστα, εκτελεστή και, κατά συνεκδοχή, εάν η απόρριψη της κατ’ αυτής διοικητικής προσφυγής εκ μέρους του ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. στερείται ή όχι εκτελεστότητας. Τα τελευταία αυτά ζητήματα επιλύθηκαν με την 2210/2020 απόφαση της Ολομέλειας του Δικαστηρίου, με την οποία κρίθηκε ότι η επέλευση των προβλεπόμενων στον ν. 4178/2013 συνεπειών, ενεργοποιούμενη με την υποβολή της σχετικής αίτησης – δήλωσης υπαγωγής στο νόμο και την καταβολή του σχετικού προστίμου και παράβολου εκ μέρους του ενδιαφερομένου, καθίσταται επιτρεπτή από την αποδοχή της αιτήσεως εκ μέρους της Διοίκησης, η αποδοχή δε αυτή, παρ’ ότι δεν εκδηλώνεται κατά τρόπο ρητό και πανηγυρικό, πρέπει να θεωρηθεί ότι παρεμβάλλεται μεταξύ, αφενός, της αίτησης – δήλωσης υπαγωγής και, αφετέρου, της ενεργοποιήσεως του ευνοϊκού καθεστώτος του ν. 4178/2013. Συνεπώς, η αποδοχή της δήλωσης και του σχετικού αιτήματος που αυτή περιέχει, προερχόμενη από τη Διοίκηση, ισοδυναμεί με εκτελεστή διοικητική πράξη, υποκείμενη σε αίτηση ακυρώσεως. Περαιτέρω, κατά την ίδια απόφαση, εάν ασκηθεί η προβλεπόμενη από τον νόμο (άρθρο 25 παρ. 16) προσφυγή ενώπιον του ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. κατά της αιτήσεως – δηλώσεως, ακολουθηθεί δε η προβλεπόμενη για την εξέτασή της ειδική διοικητική διαδικασία (υπηρεσιακή εισήγηση από την οικεία Υ.ΔΟΜ. κ.λπ.), η επ’ αυτής εκδιδόμενη απόφαση ή στοιχειοθέτουμενη παράλειψη αποφάνσεως, έχει επίσης εκτελεστό χαρακτήρα και υπόκειται και αυτή σε αίτηση ακυρώσεως.
Η διοικητική προσφυγή κατά της δήλωσης υπαγωγής αυθαιρέτου, ήτοι κατά της συναγόμενης αποδοχής αυτής από τη Διοίκηση, συνιστά, κατά τον νόμο, ειδική διοικητική προσφυγή νομιμότητας, εφόσον ασκείται ενώπιον του προβλεπόμενου από τις διατάξεις αυτές διοικητικού οργάνου (ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.), μέσα στην οριζόμενη από τις ίδιες προθεσμία, άγει στην εξέταση της εν λόγω διοικητικής πράξης μόνον από την άποψη της νομιμότητας αυτής, το δε επιλαμβανόμενο διοικητικό όργανο μπορεί να ακυρώσει την υπαγωγή της αυθαίρετης κατασκευής εν όλω ή εν μέρει ή να απορρίψει την προσφυγή.
Ειδικότερα, το ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., επιλαμβανόμενο των ειδικών διοικητικών προσφυγών του άρθρου 25 παρ. 16 του ν. 4178/2013 κατά των υπαγωγών αυθαιρέτων στις διατάξεις του ν. 4178/2013, εξετάζει αυτές μόνον από την πλευρά της συμφωνίας τους προς τις διατάξεις του νόμου, ιδίως δε ως προς το επιτρεπτό της υπαγωγής κατά το άρθρο 2, την κατάταξη του αυθαιρέτου κατά το άρθρο 9, τη νομιμότητα και επάρκεια των υποβληθέντων δικαιολογητικών (άρθρο 11). Η δε δίμηνη προθεσμία εντός της οποίας αποφαίνεται το ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. άρχεται από την περιέλευση σε αυτό της προσφυγής, του φακέλου της υπόθεσης και της εισήγησης της Υ.ΔΟΜ. και είναι αποκλειστική, εφόσον κατά τη ρητή πρόβλεψη του νόμου, σε περίπτωση που δεν εκδοθεί απόφαση από το ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. στο ως άνω προβλεπόμενο διάστημα των δύο μηνών τότε θεωρείται ότι η προσφυγή έχει απορριφθεί σιωπηρά (ακύρωση απόφασης ΣΥΠΟΘΑ).
Συνεπώς, απόφαση του ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. επί της προσφυγής, εκδοθείσα μετά την πάροδο της δίμηνης προθεσμίας, εκδίδεται αναρμοδίως κατά χρόνον. Το δε ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. δεν μπορεί να επανελθεί επί της υποθέσεως, είτε αυτεπαγγέλτως είτε κατόπιν αιτήσεως θεραπείας, παρά μόνον για να ανακαλέσει την απόφασή του για το ελάττωμα της κατά χρόνον αναρμοδιότητας. Αυτός είναι ο κυριότερος λόγος για την ακύρωση της απόφασης του ΣΥΠΟΘΑ.
Ο σχετικός ως άνω λόγος εφέσεως θα έπρεπε να γίνει δεκτός, εφόσον το ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. εξέδωσε την από 31.5.2016 απόφασή του επί της ειδικής διοικητικής προσφυγής της εφεσίβλητης μετά την πάροδο σχεδόν έξι μηνών από την περιέλευση σε αυτό της προσφυγής, του φακέλου της υπόθεσης και της εισήγησης της Υ.ΔΟΜ. (7.12.2015), ήτοι αναρμοδίως κατά χρόνον. Δεν μπορούσε δε να επανέλθει επί της υποθέσεως, είτε αυτεπαγγέλτως είτε κατόπιν αιτήσεως θεραπείας παρά μόνον για να ανακαλέσει την απόφασή του για το ελάττωμα της κατά χρόνον αναρμοδιότητας. Συνεπώς, η νεώτερη από 16.11.2016 απόφαση, με την οποία ανακλήθηκε μερικώς η από 31.5.2016 απόφαση του ιδίου οργάνου, κατόπιν αιτήσεως θεραπείας της εφεσίβλητης, πάσχει από το ίδιο ελάττωμα της κατά χρόνον αναρμοδιότητας. Εντούτοις, το Δικαστήριο, ενόψει της πολυπλοκότητας των νέων διατάξεων, οι οποίες άλλωστε ερμηνεύτηκαν μόλις προσφάτως και από την Ολομέλεια ως προς τη φύση των δηλώσεων υπαγωγής αυθαιρέτων, καθώς και την ύπαρξη και εκτελεστότητα διοικητικών πράξεων που προκύπτουν από τις δηλώσεις αυτές, κρίνει ότι δεν θα εφαρμόσει τις εν λόγω διατάξεις με την ανωτέρω έννοια στην παρούσα υπόθεση, ειδικώς ως προς το ζήτημα της κατά χρόνον αρμοδιότητας του ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. όταν επιλαμβάνεται των ειδικών διοικητικών προσφυγών κατά των δηλώσεων υπαγωγής. Η εφαρμογή τους με την έννοια αυτή θα γίνει επί υποθέσεων, στις οποίες τα ένδικα βοηθήματα και μέσα θα ασκηθούν μετά την δημοσίευση της παρούσας απόφασης. Κατόπιν τούτων ο ανωτέρω λόγος εφέσεως, όπως προβάλλεται, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, εφόσον ορθώς έκρινε το δικάσαν εφετείο ότι η, από 31.5.2016, απόφαση του ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. Κυκλάδων εκδόθηκε επί ειδικής διοικητικής προσφυγής, το δε ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. μπορούσε να επανέλθει στην υπόθεση ασκώντας νέο έλεγχο νομιμότητας.
Το ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., επιλαμβανόμενο των ειδικών διοικητικών προσφυγών του άρθρου 25 παρ. 16 του ν. 4178/2013 κατά των υπαγωγών αυθαιρέτων στις διατάξεις του ν. 4178/2013, εξετάζει αυτές, κατά τα ήδη εκτεθέντα, μόνον από πλευράς νομιμότητας και μόνον από την άποψη της συνδρομής των προϋποθέσεων που τάσσει ο νόμος για την υπαγωγή, ιδίως δε ως προς το επιτρεπτό της υπαγωγής, την κατάταξη του αυθαιρέτου και τα υποβληθέντα δικαιολογητικά. Ως εκ τούτου, η απόφαση επί της προσφυγής εκδίδεται βάσει αμιγώς αντικειμενικών δεδομένων και είναι ασύνδετη προς οποιαδήποτε υποκειμενική συμπεριφορά προσώπου που σχετίζεται με τη συγκεκριμένη υπαγωγή. Στη συγκεκριμένη δε περίπτωση το ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., επιλαμβανόμενο της αιτήσεως θεραπείας της εφεσίβλητης, αρκέστηκε στην εφαρμογή επί του εδάφους των κριθέντων με αμετάκλητη απόφαση πολιτικού δικαστηρίου ως προς τα όρια των γηπέδων της εφεσίβλητης και των εκκαλούντων, ζήτημα το οποίο άπτεται της ακρίβειας των υποβληθέντων δίκαιολογητικών ως προς την ιδιότητα του ιδιοκτήτη και το τοπογραφικό διάγραμμα. Εξάλλου, εφόσον η διαδικασία για την ακυρωθείσα υπαγωγή είχε κινηθεί με αίτηση των εκκαλούντων και οι αποφάσεις του ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. εκδόθηκαν κατ’ ενάσκηση ελέγχου νομιμότητας της υπαγωγής αυτής επί προσφυγών τρίτου ενδιαφερομένου, δεν απαιτείτο η τήρηση του τύπου της προηγούμενης ακρόασης των εκκαλούντων πριν από την έκδοση των εν λόγω αποφάσεων. Ως αποτέλεσμα έχουμε την ακύρωση της απόφασης του ΣΥΠΟΘΑ.
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος Διοικητικού Δικαίου
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος Πολεοδομικού & Δασικού Δικαίου
- Βλέπε επίσης άρθρο Εισφορά σε Γη και Χρήμα
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος Δημοσιοϋπαλληλικού Δικαίου
- Βλέπε επίσης άρθρο Πειθαρχικό Δίκαιο Στρατιωτικών
- Βλέπε επίσης άρθρο Πειθαρχικό Δίκαιο Αστυνομικών
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος για Δίκαιο Εκπαίδευσης
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος για Αίτηση Ακύρωσης
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος για Αστική Ευθύνη Δημοσίου
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος για Προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ)
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος Ιατρικής Αμέλειας
- Βλέπε επίσης άρθρο ΣΥΠΟΘΑ – Αυθαίρετα
- Βλέπε επίσης άρθρο Πρόστιμα Αυθαιρέτων – ΣΥΠΟΘΑ – Διοικητικό Εφετείο
ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΚΥΡΩΣΗ ΑΠΟ ΣτΕ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΣΥΠΟΘΑ
1. Πότε μπορώ να προσβάλω απόφαση ΣΥΠΟΘΑ στο Συμβούλιο της Επικρατείας;
Η απόφαση του ΣΥΠΟΘΑ επί ειδικής διοικητικής προσφυγής συνιστά εκτελεστή διοικητική πράξη και υπόκειται σε αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου, με δυνατότητα έφεσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας ή απευθείας αίτησης ακυρώσεως στο ΣτΕ ανάλογα με το αντικείμενο. Η προθεσμία είναι κατά κανόνα 60 ημέρες από την κοινοποίηση ή την πλήρη γνώση της προσβαλλόμενης απόφασης. Με την απόφαση ΣτΕ 2210/2020 της Ολομέλειας αποσαφηνίστηκε ότι και η αποδοχή της δήλωσης υπαγωγής αυθαιρέτου από τη Διοίκηση, αλλά και η απόφαση ΣΥΠΟΘΑ επί προσφυγής τρίτου, έχουν εκτελεστό χαρακτήρα και προσβάλλονται ακυρωτικά. Η διαδικασία απαιτεί ακριβή τήρηση των προθεσμιών, διαφορετικά η προσβολή απορρίπτεται ως απαράδεκτη.
2. Ποιοι λόγοι οδηγούν σε ακύρωση απόφασης ΣΥΠΟΘΑ από το ΣτΕ;
Οι συνηθέστεροι λόγοι ακύρωσης αφορούν αναρμοδιότητα του οργάνου, παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας, εσφαλμένη εφαρμογή ή ερμηνεία διατάξεων του ν. 4178/2013 ή του ισχύοντος ν. 4495/2017, ανεπαρκή ή αντιφατική αιτιολογία και υπέρβαση των ορίων ελέγχου νομιμότητας. Ειδικά στην απόφαση ΣτΕ 419/2021 αναγνωρίστηκε ότι το ΣΥΠΟΘΑ ελέγχει αμιγώς τη νομιμότητα της υπαγωγής, δηλαδή το επιτρεπτό κατά το άρθρο 2, την κατάταξη του αυθαιρέτου και την επάρκεια των δικαιολογητικών, χωρίς να εισέρχεται σε υποκειμενικά στοιχεία. Αν το ΣΥΠΟΘΑ υπερβεί αυτά τα όρια ή εξετάσει ζητήματα ξένα προς τον έλεγχο νομιμότητας, η απόφασή του είναι ακυρώσιμη.
3. Τι σημαίνει αναρμοδιότητα κατά χρόνον του ΣΥΠΟΘΑ και πώς ωφελεί τον ιδιοκτήτη;
Η ΣτΕ 419/2021 έκρινε, ερμηνεύοντας το άρθρο 25 παρ. 16 του ν. 4178/2013, ότι το ΣΥΠΟΘΑ οφείλει να αποφανθεί επί της προσφυγής εντός της προθεσμίας που ο νόμος όριζε από την περιέλευση του φακέλου και της εισήγησης της Υ.ΔΟΜ. Απόφαση που εκδόθηκε μετά την πάροδο αυτής της προθεσμίας πάσχει από αναρμοδιότητα κατά χρόνον και ακυρώνεται. Το όργανο μπορεί μόνο να ανακαλέσει τη μεταγενέστερη απόφαση για το ίδιο ελάττωμα, όχι να επανέλθει με νέο έλεγχο. Στην πράξη, ο ιδιοκτήτης που έχει υπαγάγει νόμιμα το ακίνητό του αξιοποιεί τη χρονική αναρμοδιότητα ως αυτοτελή και ισχυρό λόγο ακύρωσης δυσμενούς απόφασης ΣΥΠΟΘΑ που ακυρώνει την υπαγωγή του.
4. Πόσο χρόνο διαρκεί η διαδικασία ακύρωσης ενώπιον του ΣτΕ;
Η ακυρωτική διαδικασία στο Συμβούλιο της Επικρατείας διαρκεί κατά κανόνα από δύο έως τέσσερα έτη, ανάλογα με τον φόρτο του Τμήματος και την πολυπλοκότητα της υπόθεσης. Η αίτηση ακυρώσεως ασκείται εντός 60 ημερών, ακολουθεί ορισμός δικασίμου, υποβολή υπομνημάτων, εισήγηση Συμβούλου Επικρατείας και δημόσια συζήτηση. Παράλληλα μπορεί να ασκηθεί αίτηση αναστολής εκτέλεσης για να αποτραπούν τετελεσμένα μέχρι την έκδοση της οριστικής απόφασης, π.χ. κατεδάφιση ή είσπραξη προστίμων. Η αναστολή εξετάζεται ταχύτερα και αποτελεί κρίσιμο εργαλείο προστασίας του ιδιοκτήτη όσο εκκρεμεί η ακυρωτική κρίση.
5. Τι έγγραφα και στοιχεία χρειάζονται για την προσβολή της απόφασης ΣΥΠΟΘΑ;
Απαραίτητα είναι η πλήρης απόφαση ΣΥΠΟΘΑ με αποδεικτικό κοινοποίησης, ο φάκελος της υπαγωγής στον αντίστοιχο νόμο τακτοποίησης (4178/2013, 4495/2017 ή νεότερο), η εισήγηση της αρμόδιας Υπηρεσίας Δόμησης, τοπογραφικό διάγραμμα, τίτλοι ιδιοκτησίας, αρχιτεκτονικά σχέδια, δηλώσεις μηχανικού, αποδεικτικά καταβολής παραβόλου και προστίμου, καθώς και τυχόν προηγούμενες δικαστικές αποφάσεις σχετικές με τα όρια ή την κυριότητα του ακινήτου. Σημαντικά είναι και τα στοιχεία που τεκμηριώνουν τον χρόνο περιέλευσης του φακέλου στο ΣΥΠΟΘΑ, ώστε να υπολογιστούν οι κρίσιμες προθεσμίες και να θεμελιωθεί ενδεχόμενος λόγος αναρμοδιότητας κατά χρόνον.
6. Ποιος είναι ο ρόλος του δικηγόρου σε υπόθεση ακύρωσης απόφασης ΣΥΠΟΘΑ στο ΣτΕ;
Ο δικηγόρος αξιολογεί τη νομική και τεχνική βασιμότητα της προσβολής, συνεργάζεται με τον μηχανικό για την τεκμηρίωση της υπαγωγής, συντάσσει την αίτηση ακυρώσεως ή την έφεση με εξειδικευμένους λόγους, ασκεί αίτηση αναστολής όταν συντρέχει κίνδυνος ανεπανόρθωτης βλάβης και εκπροσωπεί τον εντολέα στη συζήτηση. Παρακολουθεί τη νομολογία της Ολομέλειας και των Τμημάτων του ΣτΕ, ιδίως μετά τις αποφάσεις 2210/2020 και 419/2021, που άλλαξαν ριζικά τον χαρακτηρισμό των δηλώσεων υπαγωγής. Στις πολεοδομικές διαφορές η εξειδίκευση είναι κρίσιμη, διότι η σωστή διατύπωση των λόγων ακύρωσης και ο εντοπισμός τυπικών ελαττωμάτων της απόφασης συχνά κρίνουν την έκβαση χωρίς να απαιτείται εξέταση της ουσίας.


