ELEN
Grooming ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΑΠΟΠΛΑΝΗΣΗ

Grooming – ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΑΠΟΠΛΑΝΗΣΗ ΑΝΗΛΙΚΟΥ – ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ

Ο όρος grooming (διαδικτυακή αποπλάνηση) σημαίνει την προσέγγιση ενός ανηλίκου κάτω των 15 ετών με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση. Το online grooming μπορεί να συμβεί σε όλους τους ιστοχώρους που είναι δημοφιλείς στους εφήβους και στα παιδιά όπως στα διαδικτυακά παιχνίδια, στα κοινωνικά δίκτυα, μέσω συνομιλίας (chat) και αλλού. Ένα μεγάλο ποσοστό παιδιών που χρησιμοποιούν το διαδίκτυο προσεγγίζονται κάποια στιγμή από κακόβουλους χρήστες. Ενδεικτικά του κινδύνου που διατρέχουν τα παιδιά είναι τα αποτελέσματα του ΙΤΕ, σύμφωνα με τις οποίες το 21% των παιδιών δηλώνει ότι έχει δεχτεί διαδικτυακή παρενόχληση και ένα μεγάλο ποσοστό  επιχείρησε να την αντιμετωπίσει χωρίς να το αναφέρει σε κανέναν, το 21% των παιδιών έχει συναντηθεί με κάποιον που γνώρισε στο διαδίκτυο.

Grooming Νομική Αντιμετώπιση – Διαδικτυακή Αποπλάνηση

  • α) η προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας στο ψηφιακό περιβάλλον (ΠΚ 337 παρ. 3), η οποία για να στοιχειοθετηθεί απαιτείται ενήλικας να αποκτά επαφή με ανήλικο κάτω των 15 ετών μέσω της χρήσης ηλεκτρονικού μέσου και την προϋπόθεση αμοιβαίας προσέγγισης και σχέσης διαρκούς επικοινωνίας (η συνάντηση με τον ανήλικο αποτελεί επιβαρυντική περίσταση),
  • β) η πορνογραφία ανηλίκων μέσω πληροφοριακών συστημάτων (ΠΚ 348Α),
  • γ) των πορνογραφικών παραστάσεων ανηλίκων (ΠΚ 348Γ) που σκοπό έχει την προστασία πραγματικών ανηλίκων όσον αφορά τη σεξουαλική ανάπτυξη και την αυτοδιάθεση τους,
  • δ) της προσβολής της αιδούς των ανηλίκων στο διαδίκτυο (ΠΚ 342), με στόχο την καταπολέμηση της παιδοφιλίας.

Grooming Παραδείγματα Διαδικτυακής Αποπλάνησης

  • Ένας δράστης άρχισε να συνομιλεί μέσω διαδικτυακής υπηρεσίας μηνυμάτων (msn messenger) με ανήλικη κοπέλα, 13 ετών. Αφού κατάφερε να κερδίσει την εμπιστοσύνη της την έπεισε σε αποστολή φωτογραφιών ερωτικού περιεχομένου, τις οποίες έχοντας στην κατοχή του χρησιμοποιούσε προκειμένου να απειλεί το ανήλικο κορίτσι κάθε φορά που δεν συμμορφωνόταν στις επιθυμίες του.
  • Παρόμοια συμπεριφορά groomer περιγράφεται και στην απόφαση Πλημμελειοδικείου Πατρών υπ’ αριθμό 342/2016, όπου περιγράφεται λεπτομερώς η ψυχολογική πίεση του δράστη προκειμένου η ανήλικη να στείλει σε αυτόν περισσότερες γυμνές φωτογραφίες , τις οποίες μάλιστα αποθήκευε, ώστε να μπορεί να ανατρέχει σε αυτές όποτε ήθελε.
  • Η ΜΟΔ 161/2016 καταδεικνύει ακόμα περισσότερο το φαινόμενο της διαδικτυακής αποπλάνησης ανηλίκου. Σύμφωνα με τα περιστατικά που περιγράφονται σε αυτήν, το 13χρονο θύμα γνώρισε τον 21χρονο δράστη στο διαδίκτυο και στη συνέχεια απέκτησε μαζί του και προσωπική επαφή, συναντώντας τον και συνάπτοντας σχέση μαζί του, ακολουθώντας τον μάλιστα στο σπίτι του, όπου και έμεινε για 10 μέρες.
  • Τέλος, συναφής είναι η αναιρετική απόφαση ΑΠ 3/2018 κατά της αθωωτικής απόφασης του ΜΟΔ Κατερίνης 130/2015, σύμφωνα με τα πραγματικά περιστατικά της οποίας το 13χρονο θύμα γνώρισε τον 20χρονο δράστη μέσω της εφαρμογής facebook και σύναψε μαζί του ερωτική σχέση. Ωστόσο, το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Κατερίνης δέχτηκε ότι λόγω της σωματικής και πνευματικής ανάπτυξης του θύματος εκείνο μπορούσε να συναινέσει.

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ GROOMING – ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΑΠΟΠΛΑΝΗΣΗ ΑΝΗΛΙΚΟΥ

1. Τι ποινή κινδυνεύω για κατηγορία διαδικτυακής αποπλάνησης;

Οι κατηγορίες που συνήθως αποδίδονται (άρθρα 337 παρ. 3, 342, 348Α, 348Γ ΠΚ) προβλέπουν ποινές που μπορεί να ξεκινούν από φυλάκιση και να φτάνουν σε κάθειρξη, ανάλογα με τη μορφή της πράξης και τυχόν επιβαρυντικές περιστάσεις (συνάντηση με τον ανήλικο, αποστολή ή αποθήκευση υλικού). Σημαντική μείωση μπορεί να επιτευχθεί με αναγνώριση ελαφρυντικών (άρθρο 84 ΠΚ) όπως ο πρότερος έντιμος βίος, η μεταμέλεια, η καλή συμπεριφορά μετά την πράξη. Σε περιπτώσεις χαμηλότερων ποινών εξετάζεται αναστολή εκτέλεσης (άρθρο 99 ΠΚ) ή μετατροπή σε χρηματική ποινή (άρθρο 80 ΠΚ) ή κοινωφελή εργασία. Η εξατομικευμένη μελέτη της δικογραφίας καθορίζει τη στρατηγική.

2. Πώς μπορώ να αμυνθώ αν δεν είχα πρόθεση σεξουαλικής εκμετάλλευσης;

Η υποκειμενική υπόσταση των αδικημάτων αυτών απαιτεί συγκεκριμένο δόλο, δηλαδή σκοπό σεξουαλικής προσέγγισης ανηλίκου. Η υπεράσπιση εξετάζει αν ο κατηγορούμενος γνώριζε την ηλικία, αν υπήρχε διαρκής επικοινωνία με σεξουαλικό περιεχόμενο, αν το προφίλ του θύματος εμφάνιζε στοιχεία ενηλίκου, καθώς και το σύνολο των συνομιλιών στο πραγματικό τους πλαίσιο. Στην απόφαση ΜΟΔ Κατερίνης 130/2015 αναγνωρίστηκε ακόμα και ζήτημα συναίνεσης λόγω ανάπτυξης του θύματος. Κάθε υπόθεση κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά, τα ψηφιακά αποδεικτικά μέσα και την ψυχολογική κατάσταση του κατηγορουμένου.

3. Τι κάνω αν με κάλεσαν για προανάκριση ή στο αυτόφωρο;

Από την πρώτη στιγμή που υπάρχει κλήση από αστυνομία ή Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, χρειάζεται παρουσία δικηγόρου. Ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα σιωπής και δικαίωμα να μη δώσει κωδικούς ή να μην ξεκλειδώσει συσκευές χωρίς την παρουσία συνηγόρου. Η πρώτη απολογία είναι κρίσιμη, καθώς δηλώσεις ανακαλούνται δύσκολα. Σε περίπτωση κατάσχεσης ηλεκτρονικών συσκευών, ο δικηγόρος ζητά αντίγραφο της έκθεσης και παρακολουθεί την τήρηση των διαδικασιών εξέτασης ψηφιακών δεδομένων. Λανθασμένοι χειρισμοί στο πρώτο στάδιο επιβαρύνουν δραματικά τη δικογραφία.

4. Υπάρχει περίπτωση να αποφύγω καταδίκη πλήρως;

Ναι, σε αρκετές περιπτώσεις. Εξετάζονται η νομιμότητα της συλλογής ψηφιακών αποδεικτικών μέσων, η αλυσίδα φύλαξης (chain of custody) των δεδομένων, τυχόν παράνομη πρόσβαση σε λογαριασμούς, η ταυτοποίηση του δράστη πέρα από IP που μπορεί να χρησιμοποιείται από τρίτους, η αυθεντικότητα συνομιλιών (που μπορούν να αλλοιωθούν με screenshots). Ζητήματα παραγραφής, τυπικά ελαττώματα της δικογραφίας και αμφισβήτηση του δόλου μπορούν να οδηγήσουν σε αθώωση ή απαλλαγή. Η αρχή in dubio pro reo λειτουργεί υπέρ του κατηγορουμένου όταν παραμένουν αμφιβολίες για κρίσιμα στοιχεία.

5. Πόσο διαρκεί η ποινική διαδικασία αυτών των υποθέσεων;

Η συνολική διάρκεια εξαρτάται από την πολυπλοκότητα. Το στάδιο της προανάκρισης και της εργαστηριακής εξέτασης συσκευών συνήθως διαρκεί από μερικούς μήνες έως και πάνω από έναν χρόνο. Ακολουθεί η κύρια ανάκριση (αν πρόκειται για κακούργημα), η παραπομπή με βούλευμα και η εκδίκαση στο ακροατήριο. Σε βαθμό κακουργήματος αρμόδιο είναι το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο, ενώ για πλημμεληματικού χαρακτήρα πράξεις το Τριμελές Πλημμελειοδικείο. Σε περίπτωση καταδίκης, υπάρχει δικαίωμα έφεσης που οδηγεί σε νέα συζήτηση της ουσίας.

6. Ποιος ο ρόλος του δικηγόρου του γραφείου σας;

Η Δικηγορική Εταιρία ΖΙΑΜΠΑΡΑ Δ. & ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ έχει εξειδίκευση στο Ηλεκτρονικό Έγκλημα και έχει χειριστεί υποθέσεις αδικημάτων σε ψηφιακό περιβάλλον. Αναλαμβάνει την υπεράσπιση από το πρώτο στάδιο, παρακολουθεί την κατάσχεση και εξέταση συσκευών, υποβάλλει υπομνήματα, προβάλλει αυτοτελείς ισχυρισμούς και ελαφρυντικά, αμφισβητεί τη νομιμότητα ψηφιακών αποδείξεων και συντάσσει την αγόρευση ενώπιον του δικαστηρίου. Παράλληλα, διασφαλίζει την ψυχολογική στήριξη του κατηγορουμένου και της οικογένειάς του, καθώς και την προστασία της προσωπικότητάς του από διαρροές κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.