ELEN
ηλεκτρονική απάτη

ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΑΠΑΤΗΣ

Η εμφάνιση και ανάπτυξη του Διαδικτύου, μεγιστοποίησε τις δυνατότητες για την ηλεκτρονική απάτη που απαιτεί γνώσεις τεχνολογίας. Ο δικηγόρος για ηλεκτρονική απάτη είναι μια εξαιρετικά εξειδικευμένη επαγγελματική ιδιότητα που συνδυάζει γνώσεις νομικής και τεχνολογίας που επιτρέπουν την κατανόηση των δύσκολων θεμάτων που τίθενται στις υποθέσεις ηλεκτρονικής απάτης. Στις περιπτώσεις ηλεκτρονικής απάτης ο δικηγόρος ηλεκτρονικής απάτης οφείλει να γνωρίζει και τραπεζικό δίκαιο ώστε να αντιληφθεί την υπαιτιότητα της τράπεζας και να προστατέψει τον εντολέα του από καταχρηστικές συμπεριφορές των τραπεζικών ιδρυμάτων. Προσοχή: στην ηλεκτρονική απάτη πρέπει να εξεταστεί τυχόν υπαιτιότητα της τράπεζας, λ.χ. αν ειδοποίησε την ίδια στιγμή με την καταγγελία της απάτης την άλλη τράπεζα για ανάκληση των εμβασμάτων. Ζητήστε από την τράπεζά σας τα σχετικά στοιχεία και τις καταγεγραμμένες συνομιλίες σας με τους υπαλλήλους της τράπεζας.

Σε αυτές τις περιπτώσεις συνήθως, τα θύματα καταφεύγουν σε αμφισβήτηση συναλλαγών και σε καταγγελία ενώπιον της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, ενώ η Τράπεζα σχεδόν πάντα αρνείται να λογοδοτήσει για οποιαδήποτε τυχόν έλλειψη ή υπαιτιότητα της, είτε γιατί χρειάζεται χρόνο για να ερευνήσει και να αξιολογήσει την ευθύνη που πιθανόν φέρει, είτε γιατί αδυνατεί να ανταποκριθεί οικονομικά, αποζημιώνοντας στο ακέραιο όλους τους πελάτες της που πέφτουν καθημερινά θύματα τέτοιων απατών. Αυτό λοιπόν που πρέπει να κάνετε, είναι απευθυνθείτε σε έναν δικηγόρο εξειδικευμένο στο ηλεκτρονικό έγκλημα που να γνωρίζει πως διαχειρίζονται τέτοιου είδους υποθέσεις καθώς και τον τρόπο διεκδίκησης αποζημίωσης από τις τράπεζες και να αποφύγετε να ενεργήσετε μόνοι σας, χωρίς την κατάλληλη νομική υποστήριξη.

Δυστυχώς απ’ ότι διαφαίνεται οι Τράπεζες πρωτίστως για λόγους βραχυπρόθεσμης κερδοφορίας (λιγότερες συναλλαγές στο ταμείο, λιγότερα καταστήματα, λιγότεροι υπάλληλοι) αλλά και για λόγους μετάβασης στην ηλεκτρονική εποχή και εναρμόνιση με αυτή, προσέθεσαν στις παραδοσιακές τους υπηρεσίες, κατά τις αρχές της δεύτερης χιλιετίας, και την επιλογή της ηλεκτρονικής τραπεζικής (e-banking), χωρίς ωστόσο να λάβουν υπόψιν τους τις προκλήσεις και τους κινδύνους που ελλόχευαν. Με την έκρηξη της ψηφιακής τεχνολογίας οι εγκληματίες προετοιμάστηκαν, μελέτησαν, εντόπισαν τις αδυναμίες των τραπεζικών συστημάτων και ουσιαστικά αιφνιδίασαν τις δομές του ηλεκτρονικού τραπεζικού συστήματος, οι οποίες από άποψη κυβερνοασφάλειας έχουν μείνει στην εποχή που ξεκίνησαν, δηλαδή στο 2000. Από την άλλη πλευρά δεν πρέπει να αγνοούμε ότι, τα τραπεζικά ιδρύματα είναι δαιδαλώδεις οργανισμοί, με εκατοντάδες διαδικασίες που χαρακτηρίζονται από πολυπλοκότητα. Ως εκ τούτου η λήψη γρήγορων αποφάσεων και η εφαρμογή αυτών φαντάζει πολύ δύσκολο έργο. Για τον λόγο αυτό οφείλουμε πρώτα απ’ όλα εμείς να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και να αποδιώξουμε τον ψηφιακό μας αναλφαβητισμό μέσω διαρκούς ενημέρωσης. Λαμβάνουμε υπόψιν σοβαρά το ηλεκτρονικό μας πορτοφόλι σαν να είναι το φυσικό μας πορτοφόλι και αποφεύγουμε να ενεργούμε πράξεις και να χρησιμοποιούμε εφαρμογές, προγράμματα και πλατφόρμες που δεν γνωρίζουμε άριστα.

Παρακολουθήστε ένα βίντεο που περιγράφει τα πιο συχνά ηλεκτρονικά εγκλήματα:

Οι κυριότερες μορφές για την ηλεκτρονική απάτη είναι οι ακόλουθες:

1. Phishing – Ηλεκτρονική Απάτη

Ξετυλίγοντας το λαβύρινθο της διαδικτυακής απάτης ο δικηγόρος ηλεκτρονικής απάτης δίνει μεγάλη έμφαση στη προσοχή και στην εγρήγορση που πρέπει να δείχνουν οι πολίτες για να μην πέσουν θύματα ηλεκτρονικού «ψαρέματος», του γνωστού μας phishing, μέσω απατηλών μηνυμάτων email ή SMS. Δυστυχώς, ο σύνδεσμος αυτός οδηγεί σε πλαστή ιστοσελίδα (παρόμοια για παράδειγμα με αυτή της τράπεζάς τους) όπου ανυποψίαστα καταχωρούν τους κωδικούς του e-banking τους, τα στοιχεία των πιστωτικών τους καρτών και τους κωδικούς μίας χρήσης (OTP) τα οποία υποκλέπτουν οι απατεώνες για να μπορέσουν να πραγματοποιήσουν παράνομες μεταφορές χρημάτων και αγορές αγαθών μέσω διαδικτύου, χρεώνοντας τους λογαριασμούς των θυμάτων τους.

2. Ηλεκτρονική απάτη με πρόφαση την επιδιόρθωση Υπολογιστή

Οι πολίτες επίσης θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί όταν τους τηλεφωνούν άγνωστοι (συνήθως από το εξωτερικό μιλώντας αγγλικά) οι οποίοι υποδύονται τους τεχνικούς από μεγάλη εταιρεία πληροφορικής και τους ενημερώνουν ότι ο υπολογιστής τους είναι δήθεν μολυσμένος με ιούς. Στη συνέχεια ζητούν να εγκαταστήσουν λογισμικό απομακρυσμένης διαχείρισης, για τη δήθεν επιδιόρθωση του προβλήματος και τους εξαπατούν για να τους «δώσουν» και τους προσωπικούς κωδικούς τους στο e-banking καθώς και τους κωδικούς μίας χρήσης (OTP) που λαμβάνουν εκείνη την στιγμή μέσω SMS ή Viber, τα οποία χρησιμοποιούν για να τους «αδειάσουν» τους λογαριασμούς τους.

3. Αγορές και πωλήσεις μέσω αγγελιών στο διαδίκτυο

Οι πολίτες θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί επειδή απατεώνες αναρτούν αγγελίες στο διαδίκτυο για δήθεν πώληση αυτοκινήτων, κινητών τηλεφώνων ή άλλων προϊόντων και εξαπατούν τους υποψήφιους αγοραστές, οι οποίοι αποστέλλουν προκαταβολές ή ολόκληρο το ποσό, χωρίς όμως ποτέ μετά να παραλάβουν αυτό που αγόρασαν. Άλλες φορές πάλι οι πολίτες, όταν προσπαθούν να πουλήσουν κάποιο προϊόν μέσω διαδικτυακής αγγελίας, πείθονται από τους δράστες ότι είτε έχουν ήδη εξοφληθεί για το προϊόν που πούλησαν, κυρίως με το να τους επιδεικνύουν πλαστή βεβαίωση μεταφοράς χρημάτων είτε ότι δήθεν εκ παραδρομής τους έχουν καταθέσει μεγαλύτερο ποσό και ζητούν την επιστροφή της διαφοράς.

4. Επενδυτικές απάτες

Οι πολίτες επίσης θα πρέπει να είναι πολύ επιφυλακτικοί όταν τους προσεγγίζουν άγνωστοι, είτε μέσω τηλεφώνου είτε μέσω email, υποδυόμενοι ότι εργάζονται σε δήθεν μεγάλες επενδυτικές εταιρείες του εξωτερικού και τους υπόσχονται υψηλές αποδόσεις επενδύοντας χρήματα μέσω εικονικών (ψεύτικων) επενδυτικών πλατφορμών στο Διαδίκτυο. Για να είναι μάλιστα πειστικοί τις περισσότερες φορές τα άτομα αυτά μιλάνε πολύ καλά ελληνικά.

Δυστυχώς αυτοί που τους εμπιστεύονται, επενδύουν τα χρήματά τους, τα οποία βλέπουν «εικονικά» να αυξάνονται, αλλά όταν ζητήσουν να τους αποδοθούν τα κέρδη διαπιστώνουν ότι αυτό δεν γίνεται και ότι είχαν πέσει θύματα εξαπάτησης.

 

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΔΙΚΗΓΟΡΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΑΠΑΤΗΣ

1. Έπεσα θύμα ηλεκτρονικής απάτης, τι αντιμετωπίζω;

Αντιμετωπίζετε δύο παράλληλα μέτωπα. Από τη μία, υπάρχει το ποινικό σκέλος εναντίον των δραστών, οι οποίοι κατά κανόνα δρουν ανώνυμα ή από το εξωτερικό και είναι δύσκολο να εντοπιστούν. Από την άλλη, υπάρχει το αστικό σκέλος εναντίον της τράπεζας, η οποία βάσει της οδηγίας PSD2 και του ν. 4537/2018 φέρει υποχρέωση ισχυρής ταυτοποίησης πελάτη (strong customer authentication) και άμεσης αντίδρασης σε ύποπτες συναλλαγές. Στην πράξη, η ουσιαστική ανάκτηση των χρημάτων σας περνά μέσα από την απόδειξη της υπαιτιότητας της τράπεζας, όχι από τον εντοπισμό του δράστη.

2. Πώς θα πάρω πίσω τα χρήματά μου;

Η διαδικασία ξεκινά με άμεση έγγραφη αμφισβήτηση της συναλλαγής προς την τράπεζα και αίτημα ανάκλησης του εμβάσματος μέσα στις πρώτες ώρες. Αν η τράπεζα αρνηθεί να επιστρέψει το ποσό, ασκείται αγωγή ενώπιον του Πολυμελούς ή Μονομελούς Πρωτοδικείου με βάση τις διατάξεις περί παροχής υπηρεσιών πληρωμών, την υποχρέωση πρόνοιας και ασφάλειας του τραπεζικού συστήματος και τα άρθρα 914 και 281 ΑΚ. Παράλληλα, υποβάλλεται μήνυση στην Εισαγγελία Πρωτοδικών, η οποία διαβιβάζεται στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος για ποινική διερεύνηση.

3. Φταίει η τράπεζα που δεν με προστάτεψε;

Πολύ συχνά ναι, και αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Η τράπεζα οφείλει να διαθέτει συστήματα εντοπισμού ασυνήθιστων συναλλαγών, να ειδοποιεί άμεσα την τράπεζα-αποδέκτη του εμβάσματος για ανάκληση και να εφαρμόζει διπλή ταυτοποίηση. Αν παρέλειψε να ενεργοποιήσει αυτούς τους μηχανισμούς, αν δεν απάντησε εγκαίρως στην καταγγελία σας ή αν επέτρεψε ασυνήθιστα μεγάλη μεταφορά χωρίς πρόσθετη επιβεβαίωση, στοιχειοθετείται ευθύνη της. Ζητήστε εγγράφως τα ηχογραφημένα τηλεφωνήματα με τους υπαλλήλους και το ιστορικό συναλλαγών — αποτελούν κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία.

4. Πού υποβάλλω μήνυση και τι έγγραφα χρειάζομαι;

Η μήνυση υποβάλλεται στην Εισαγγελία Πρωτοδικών του τόπου κατοικίας σας και από εκεί διαβιβάζεται στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος. Χρειάζονται τα αναλυτικά κινήσεων του λογαριασμού, screenshots από το e-banking, τα ύποπτα emails ή SMS με τους πλήρεις headers, αντίγραφα των συνομιλιών με την τράπεζα, η έγγραφη απάντηση της τράπεζας στην αμφισβήτηση, στοιχεία IP του δράστη αν υπάρχουν, καθώς και κάθε στοιχείο που τεκμηριώνει τη χρονολογική αλληλουχία. Όσο πιο γρήγορα συγκεντρωθούν, τόσο μεγαλύτερες οι πιθανότητες ανάκτησης.

5. Πόσο χρόνο διαρκεί η διεκδίκηση αποζημίωσης;

Εξαρτάται από τη στάση της τράπεζας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μετά από εξώδικη όχληση και τεκμηρίωση της ευθύνης, η τράπεζα προτείνει συμβιβασμό σε λίγους μήνες. Όταν η υπόθεση οδηγηθεί σε δικαστήριο, η πρωτόδικη απόφαση εκδίδεται κατά κανόνα σε 18 έως 30 μήνες, ενώ ενδέχεται να ακολουθήσει έφεση. Παράλληλα, μπορεί να ασκηθεί αίτηση ασφαλιστικών μέτρων για προσωρινή προστασία. Η ποινική διαδικασία τρέχει ανεξάρτητα και κατά κανόνα έχει μεγαλύτερη διάρκεια λόγω της δυσκολίας εντοπισμού των δραστών.

6. Τι ρόλο παίζει ο εξειδικευμένος δικηγόρος;

Ο δικηγόρος ηλεκτρονικής απάτης συνδυάζει γνώσεις ποινικού, αστικού και τραπεζικού δικαίου με κατανόηση της τεχνολογίας. Αναλαμβάνει την άμεση εξώδικη όχληση της τράπεζας στις κρίσιμες πρώτες ώρες, τη σύνταξη της μήνυσης με το σωστό τεχνικό υπόβαθρο, την αξιολόγηση της υπαιτιότητας του πιστωτικού ιδρύματος, τη συγκέντρωση των ηχογραφημένων συνομιλιών και των logs, καθώς και την άσκηση της αγωγής αποζημίωσης. Το γραφείο μας έχει χειριστεί πλήθος υποθέσεων phishing, επενδυτικής απάτης και απάτης μέσω αγγελιών, με σημαντικές επιτυχίες στη διεκδίκηση αποζημίωσης από τράπεζες.