Η γνωμάτευση ΚΕΔΑΣΥ, επίσημα «αξιολογική έκθεση», είναι το έγγραφο που καθορίζει σε ποιο σχολικό πλαίσιο θα φοιτήσει ένας μαθητής με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και ποια στήριξη θα λάβει από το δημόσιο σχολείο. Όταν η έκθεση προτείνει φοίτηση σε ειδικό σχολείο ή σε Εργαστήριο Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (Ε.Ε.Ε.ΕΚ.), ή όταν αρνείται την παράλληλη στήριξη που ζητούν οι γονείς, η οικογένεια δεν είναι υποχρεωμένη να το δεχθεί σιωπηλά. Ο νόμος προβλέπει προσφυγή στην Ειδική Διαγνωστική Επιτροπή Αξιολόγησης (ΕΔΕΑ) μέσα σε τριάντα ημέρες και, μετά από αυτήν, δικαστικό έλεγχο με αίτηση ακύρωσης. Το γραφείο μας, με ειδίκευση στο διοικητικό δίκαιο και στο δίκαιο της παιδείας, αναλαμβάνει υποθέσεις γνωματεύσεων ΚΕΔΑΣΥ σε όλη την Ελλάδα, από την πρώτη έγγραφη αίτηση στο σχολείο έως το Διοικητικό Εφετείο.
Τι είναι η γνωμάτευση ΚΕΔΑΣΥ και γιατί κρίνει τα πάντα
Το Κέντρο Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕΔΑΣΥ) είναι η δημόσια υπηρεσία που, με βάση τον ν. 4823/2021 και τον ν. 3699/2008, αξιολογεί τον μαθητή με διεπιστημονική ομάδα (ψυχολόγο, κοινωνικό λειτουργό, εκπαιδευτικό ειδικής αγωγής, λογοθεραπευτή ή άλλες ειδικότητες) και εκδίδει την αξιολογική έκθεση. Η παραπομπή γίνεται είτε με αίτηση των γονέων είτε από το σχολείο, μέσω της Επιτροπής Διεπιστημονικής Υποστήριξης (ΕΔΥ), πάντοτε με τη συναίνεση των γονέων. Η έκθεση περιγράφει τις ανάγκες του παιδιού, προτείνει το πλαίσιο φοίτησης, δηλαδή γενική τάξη, γενική τάξη με παράλληλη στήριξη, τμήμα ένταξης ή σχολική μονάδα ειδικής αγωγής, και ορίζει τα μέτρα στήριξης, όπως το ειδικό βοηθητικό προσωπικό ή ο σχολικός νοσηλευτής. Η άποψη των γονέων λαμβάνεται υποχρεωτικά υπόψη κατά τον νόμο, τα σχολεία υποχρεούνται να εφαρμόζουν την έκθεση, και οι κρίσεις της για το πλαίσιο και τη στήριξη επανεξετάζονται το αργότερο κάθε τρία σχολικά έτη.
Η σημασία της έκθεσης είναι μεγαλύτερη από όσο φαίνεται. Κάθε μορφή δημόσιας στήριξης, από την παράλληλη στήριξη και το τμήμα ένταξης έως τις προσαρμογές στις εξετάσεις, χορηγείται μόνο με βάση όσα γράφει η έκθεση. Όταν η έκθεση προτείνει ειδικό σχολείο, δεν παίρνει κανείς το παιδί από το γενικό σχολείο με τη βία, οι γονείς όμως ανακαλύπτουν ότι όλα τα επόμενα αιτήματά τους για στήριξη μέσα στο γενικό σχολείο απορρίπτονται με μία γραμμή: «σύμφωνα με τη γνωμάτευση προτείνεται φοίτηση σε ειδικό σχολείο». Το παιδί μένει στη γενική τάξη χωρίς εκπαιδευτικό ειδικής αγωγής, χωρίς βοηθητικό προσωπικό και χωρίς τμήμα ένταξης, με ό,τι μπορεί να πληρώσει η οικογένεια ιδιωτικά, και μετά από λίγα χρόνια η ίδια δυσκολία που δημιούργησε η έλλειψη στήριξης προβάλλεται ως απόδειξη ότι το παιδί «δεν τα καταφέρνει» στο γενικό σχολείο. Γι’ αυτό η αμφισβήτηση μιας δυσμενούς έκθεσης δεν είναι ζήτημα εγωισμού ή άρνησης της πραγματικότητας, είναι ο μόνος τρόπος να ξεκλειδώσει η στήριξη που ο νόμος δικαιούται το παιδί.
Ο κανόνας του νόμου: πρώτα το γενικό σχολείο με στήριξη
Το άρθρο 6 του ν. 3699/2008 δεν αφήνει την επιλογή του πλαισίου στην ελεύθερη εκτίμηση της επιτροπής. Ορίζει σειρά προτεραιότητας. Ο μαθητής φοιτά στη γενική τάξη, με παράλληλη στήριξη από εκπαιδευτικό ειδικής αγωγής όταν το απαιτεί το είδος και ο βαθμός των αναγκών του, ή σε τμήμα ένταξης μέσα στο γενικό σχολείο, ενώ η φοίτηση σε αυτοτελές ειδικό σχολείο προβλέπεται μόνο όταν η φοίτηση στο κοινό σχολείο ή στο τμήμα ένταξης «καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολη». Η ίδια αρχή, η αρχή της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, κατοχυρώνεται στο άρθρο 24 της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες, που αποτελεί εσωτερικό δίκαιο με τον ν. 4074/2012. Η πρακτική συνέπεια είναι ότι η επιτροπή που προτείνει ειδικό σχολείο έχει το βάρος να εξηγήσει, με συγκεκριμένα στοιχεία, γιατί η γενική τάξη με παράλληλη στήριξη ή το τμήμα ένταξης δεν επαρκούν. Μια έκθεση που περιγράφει τη διάγνωση και καταλήγει στο ειδικό σχολείο χωρίς να εξετάσει τις ενδιάμεσες λύσεις, ή που στηρίζεται σε μία σύντομη παρατήρηση του παιδιού σε άγνωστο περιβάλλον χωρίς σταθμισμένα εργαλεία, είναι νομικά ευάλωτη, όσο επιστημονική και αν φαίνεται η γλώσσα της.
Η προσφυγή στην ΕΔΕΑ βήμα προς βήμα
Το άρθρο 5 του ν. 3699/2008, όπως ισχύει μετά το άρθρο 54 του ν. 4823/2021 και το άρθρο 50 του ν. 5029/2023, δίνει στους γονείς προθεσμία τριάντα ημερών από την παραλαβή της έκθεσης για να προσφύγουν στην ΕΔΕΑ της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης. Η προθεσμία μετρά από την ημέρα που οι γονείς υπογράφουν στη θέση «Έλαβα γνώση», η οποία βεβαιώνει μόνο την παραλαβή και όχι τη συμφωνία τους, γι’ αυτό η ημερομηνία πρέπει να σημειώνεται και να φυλάσσεται αντίγραφο. Η προσφυγή κατατίθεται στην Περιφερειακή Διεύθυνση, ηλεκτρονικά ή με φυσική παρουσία, με την αίτηση, τις υπεύθυνες δηλώσεις και των δύο γονέων μέσω gov.gr, αντίγραφο της προσβαλλόμενης έκθεσης και όσα πρόσθετα έγγραφα δεν περιλαμβάνονται ήδη στον φάκελο του ΚΕΔΑΣΥ.
Η ΕΔΕΑ είναι πενταμελής, με πρόεδρο σύμβουλο εκπαίδευσης ειδικής αγωγής και μέλη σύμβουλο εκπαίδευσης της οικείας βαθμίδας, διευθυντή ειδικού σχολείου, ψυχολόγο και κοινωνικό λειτουργό. Οι γονείς έχουν το δικαίωμα να ορίσουν εμπειρογνώμονα της επιλογής τους, για παράδειγμα τον παιδοψυχίατρο ή τον ειδικό παιδαγωγό που παρακολουθεί το παιδί, ο οποίος γνωμοδοτεί ενώπιον της επιτροπής χωρίς δικαίωμα ψήφου. Η επιτροπή μπορεί να εξετάσει η ίδια τον μαθητή και να καλέσει τους γονείς σε ακρόαση. Η έκθεσή της είναι «οριστική» για τη Διοίκηση, και μέχρι να εκδοθεί εξακολουθεί να ισχύει η έκθεση του ΚΕΔΑΣΥ.
Η προσφυγή δεν είναι επιστολή διαμαρτυρίας. Πρέπει να ζητεί ένα συγκεκριμένο πλαίσιο, να το τεκμηριώνει με έγγραφα και να ζητεί ρητά την εξέταση του παιδιού παρουσία των γονέων και την καταγραφή των παρατηρήσεων της επιτροπής στην έκθεση, ώστε, αν η ΕΔΕΑ αποφασίσει ερήμην των στοιχείων, η παράλειψη να είναι ορατή στον δικαστή. Αμέσως μετά την έκδοση της έκθεσης ζητείται, με βάση το άρθρο 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, αντίγραφο της πράξης της συνεδρίασης και ολόκληρου του φακέλου, γιατί εκεί αποτυπώνεται τι πραγματικά εξετάστηκε και τι αγνοήθηκε.
Μετά την ΕΔΕΑ: αίτηση ακύρωσης και αναστολή στο Διοικητικό Εφετείο
Η λέξη «οριστική» τρομάζει τους γονείς, σημαίνει όμως μόνο ότι δεν υπάρχει άλλη διοικητική επιτροπή. Η έκθεση της ΕΔΕΑ, ως πράξη που καθορίζει δεσμευτικά το σχολικό πλαίσιο του παιδιού, προσβάλλεται με αίτηση ακύρωσης στο Διοικητικό Εφετείο, το οποίο είναι αρμόδιο για τις διαφορές από την εφαρμογή της εκπαιδευτικής νομοθεσίας για τους μαθητές (άρθρο 1 παρ. 1 περ. δ΄ ν. 702/1977), μέσα σε εξήντα ημέρες από την κοινοποίησή της (άρθρο 46 π.δ. 18/1989). Επειδή η δίκη διαρκεί, μαζί με την αίτηση ακύρωσης κατατίθεται αίτηση αναστολής με αίτημα προσωρινής διαταγής (άρθρο 52 π.δ. 18/1989), ώστε το παιδί να μη μετακινηθεί από το σχολείο του πριν αποφασίσει το δικαστήριο.
Το Διοικητικό Εφετείο δεν κάνει νέα παιδαγωγική αξιολόγηση, ελέγχει αν η επιτροπή τήρησε τον νόμο. Οι λόγοι που ευδοκιμούν συνήθως είναι η ανεπαρκής ή ανύπαρκτη αιτιολογία (άρθρο 17 Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας), η πλάνη περί τα πράγματα, η παράλειψη να εξεταστούν τα έγγραφα των γονέων και οι ίδιες οι παρατηρήσεις της επιτροπής κατά την εξέταση του παιδιού, η μη απάντηση στο αίτημα για ηπιότερο πλαίσιο, και η παραβίαση του άρθρου 6 του ν. 3699/2008 και της αρχής της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος), όταν επιλέγεται το ειδικό σχολείο χωρίς να έχει δοκιμαστεί ποτέ η στήριξη στο γενικό. Αν η αίτηση γίνει δεκτή, η έκθεση ακυρώνεται και η Διοίκηση υποχρεούται να επαναλάβει την αξιολόγηση σύμφωνα με όσα έκρινε το δικαστήριο.
Πώς χτίζεται ο φάκελος από νωρίς
Οι υποθέσεις αυτές κρίνονται από έγγραφα που δημιουργούνται ή χάνονται χρόνια πριν από την προσφυγή. Κάθε αίτημα για τμήμα ένταξης, παράλληλη στήριξη ή ειδικό βοηθητικό προσωπικό υποβάλλεται εγγράφως στο σχολείο με αριθμό πρωτοκόλλου, και κάθε άρνηση ζητείται έγγραφη και αιτιολογημένη, όπως επιβάλλουν το άρθρο 10 του Συντάγματος και το άρθρο 4 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας. Η αίτηση για παράλληλη στήριξη υποβάλλεται κάθε χρόνο μέσα στις προθεσμίες της εγκυκλίου του Υπουργείου Παιδείας (για το 2026-2027 η εγκύκλιος 59233/Δ3/14-05-2026), ακόμη και όταν η απόρριψη θεωρείται βέβαιη, γιατί η έγγραφη απόρριψη αποδεικνύει ότι το κράτος δεν έδωσε ποτέ τη στήριξη που αργότερα θα ισχυριστεί ότι απέτυχε. Παράλληλα συγκεντρώνονται ο έλεγχος προόδου και το απολυτήριο, οι περιγραφικές εκθέσεις των εκπαιδευτικών, οι εκθέσεις προόδου των θεραπευτών με μετρήσιμα στοιχεία, η γνωμάτευση του παιδοψυχιάτρου, βεβαιώσεις συμμετοχής σε αθλητικές, καλλιτεχνικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες και μια ειλικρινής περιγραφική έκθεση των γονέων. Στις συναντήσεις με το σχολείο μετά την έκδοση της έκθεσης δεν υπογράφεται καμία συναίνεση σε μετεγγραφή, ζητείται πρακτικό και κατατίθεται έγγραφο αίτημα παραμονής του παιδιού στο σχολείο του. Το αίτημα των γονέων για το πλαίσιο που θέλουν επιλέγεται μία φορά, νωρίς, και υποστηρίζεται με συνέπεια από την ΕΔΕΑ έως το δικαστήριο.
- Βλέπε επίσης άρθρο Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας Σχολείου Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος Διοικητικού Δικαίου
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος Δημοσιοϋπαλληλικού Δικαίου
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος για Αίτηση Ακύρωσης
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος για Αστική Ευθύνη Δημοσίου
- Βλέπε επίσης άρθρο Δικηγόρος για Προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ)
- Βλέπε επίσης άρθρο Ενδικοφανής Προσφυγή
- Βλέπε επίσης άρθρο Ένορκη Διοικητική Εξέταση (ΕΔΕ)
ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΗ ΚΕΔΑΣΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΣΤΗΝ ΕΔΕΑ
- Είναι υποχρεωτική η γνωμάτευση ΚΕΔΑΣΥ που προτείνει ειδικό σχολείο; Μπορεί το παιδί μου να μείνει στο γενικό σχολείο;
Κανείς δεν μπορεί να εγγράψει το παιδί σε ειδικό σχολείο χωρίς τη συναίνεση των γονέων, και το παιδί μπορεί να συνεχίσει να φοιτά στο γενικό σχολείο. Η γνωμάτευση όμως δεσμεύει τα σχολεία και τις υπηρεσίες ως προς τη στήριξη: όσο προτείνει ειδικό σχολείο, τα αιτήματα για παράλληλη στήριξη, τμήμα ένταξης ή ειδικό βοηθητικό προσωπικό στο γενικό σχολείο απορρίπτονται. Η παραμονή στο γενικό σχολείο χωρίς στήριξη δεν είναι λύση, γι’ αυτό η έκθεση πρέπει να αμφισβητηθεί με προσφυγή στην ΕΔΕΑ μέσα στην προθεσμία, ώστε να αλλάξει το πλαίσιο και να ξεκλειδώσει η στήριξη.
- Πόσο χρόνο έχω για την προσφυγή στην ΕΔΕΑ και τι πρέπει να περιέχει;
Η προσφυγή ασκείται μέσα σε τριάντα ημέρες από την παραλαβή της αξιολογικής έκθεσης του ΚΕΔΑΣΥ, στην Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης. Συνοδεύεται από τις υπεύθυνες δηλώσεις και των δύο γονέων, αντίγραφο της έκθεσης και τα έγγραφα που τεκμηριώνουν την πρόοδο του παιδιού, δηλαδή σχολικούς ελέγχους, εκθέσεις εκπαιδευτικών και θεραπευτών, ιατρικές γνωματεύσεις και βεβαιώσεις δραστηριοτήτων. Πρέπει να ζητεί συγκεκριμένο πλαίσιο, για παράδειγμα γενική τάξη με παράλληλη στήριξη ή τμήμα ένταξης, να ζητεί την εξέταση του παιδιού παρουσία των γονέων και να δηλώνει τον εμπειρογνώμονα που οι γονείς δικαιούνται να ορίσουν. Η προθεσμία είναι αποκλειστική και δεν παρατείνεται.
- Μπορώ να προσβάλω απευθείας στο δικαστήριο τη γνωμάτευση ΚΕΔΑΣΥ, χωρίς να περάσω από την ΕΔΕΑ;
Δεν το συνιστούμε. Ο νόμος ορίζει την ΕΔΕΑ ως το όργανο που επανεξετάζει την ουσία της αξιολόγησης και χαρακτηρίζει την έκθεσή της οριστική, οπότε η απευθείας αίτηση ακύρωσης κατά της έκθεσης του ΚΕΔΑΣΥ κινδυνεύει να απορριφθεί ως απαράδεκτη, επειδή δεν εξαντλήθηκε η διαδικασία που προβλέπει ο νόμος. Πέρα από τον δικονομικό κίνδυνο, το στάδιο της ΕΔΕΑ είναι η ευκαιρία να συμπληρωθεί ο φάκελος με έγγραφα, με την εξέταση του παιδιού και με τη γνώμη του εμπειρογνώμονα, στοιχεία που θα κρίνουν και τη μεταγενέστερη δίκη.
- Τι γίνεται αν και η ΕΔΕΑ επιμείνει στο ειδικό σχολείο; Είναι το τέλος;
Όχι. Η έκθεση της ΕΔΕΑ είναι οριστική μόνο για τη Διοίκηση. Μέσα σε εξήντα ημέρες από την κοινοποίησή της ασκείται αίτηση ακύρωσης στο αρμόδιο Διοικητικό Εφετείο, μαζί με αίτηση αναστολής και αίτημα προσωρινής διαταγής, ώστε το παιδί να παραμείνει στο σχολείο του μέχρι την απόφαση. Το δικαστήριο ελέγχει αν η έκθεση έχει επαρκή αιτιολογία, αν εξέτασε τα έγγραφα των γονέων και τις ηπιότερες εναλλακτικές, και αν τήρησε τον κανόνα του άρθρου 6 του ν. 3699/2008, κατά τον οποίο το ειδικό σχολείο είναι η έσχατη λύση. Αν η έκθεση ακυρωθεί, η Διοίκηση επαναλαμβάνει την αξιολόγηση με βάση την απόφαση.
- Ποια έγγραφα βαραίνουν περισσότερο στην προσφυγή και στη δίκη;
Τα έγγραφα που αποδεικνύουν ότι το παιδί λειτουργεί στο γενικό σχολείο και ότι το κράτος δεν του παρείχε τη στήριξη που δικαιούται. Ο έλεγχος προόδου και το απολυτήριο, οι περιγραφικές εκθέσεις των εκπαιδευτικών και της Επιτροπής Διεπιστημονικής Υποστήριξης, οι εκθέσεις προόδου των θεραπευτών με μετρήσιμη εξέλιξη, η γνωμάτευση του παιδοψυχιάτρου, οι βεβαιώσεις συμμετοχής σε αθλητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες, και κυρίως οι έγγραφες, με αριθμό πρωτοκόλλου, αιτήσεις για παράλληλη στήριξη ή τμήμα ένταξης μαζί με τις έγγραφες απορρίψεις τους. Μετά την ΕΔΕΑ ζητείται αντίγραφο της πράξης της συνεδρίασης και του φακέλου, με βάση το άρθρο 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας.
- Ποιος ο ρόλος του δικηγόρου σε υπόθεση γνωμάτευσης ΚΕΔΑΣΥ και προσφυγής στην ΕΔΕΑ;
Ο δικηγόρος ελέγχει τις προθεσμίες από την ημέρα παραλαβής της έκθεσης, οργανώνει τον φάκελο και εντοπίζει τα έγγραφα που λείπουν, συντάσσει την προσφυγή στην ΕΔΕΑ με συγκεκριμένο αίτημα και νομική τεκμηρίωση, προετοιμάζει τους γονείς για την εξέταση και την ακρόαση, συντάσσει τα έγγραφα αιτήματα προς το σχολείο και τη Διεύθυνση Εκπαίδευσης ώστε να υπάρχουν έγγραφες απαντήσεις, ζητεί τα αντίγραφα του φακέλου και, αν χρειαστεί, καταθέτει αίτηση ακύρωσης και αίτηση αναστολής και εκπροσωπεί την οικογένεια στο Διοικητικό Εφετείο. Επειδή η διαδικασία είναι κατά κύριο λόγο έγγραφη, το γραφείο μας αναλαμβάνει υποθέσεις γνωματεύσεων ΚΕΔΑΣΥ σε όλη την Ελλάδα. Για ραντεβού ή τηλεφωνική ενημέρωση καλέστε στο 210 8218 945 ή στείλτε την έκθεση στο [email protected].