Ανακοπή είναι η άμυνα του οφειλέτη ή του μισθωτή κατά Διαταγής Πληρωμής ή Διαταγής Απόδοσης Μισθίου ή Πλειστηριασμού ακινήτου. Η διαταγή πληρωμής είναι μια δικαστική επιταγή με την οποία διατάσσεται να πληρώσει ένα χρηματικό ποσό ο οφειλέτης προς το δανειστή του, ενώ η Διαταγή Απόδοσης Μισθίου μια δικαστική διαταγή με την οποία διατάσσεται ο μισθωτής να αποδώσει το μίσθιο. Η Διαταγή αποτελεί εκτελεστό τίτλο και από την επίδοση της επιταγής προς πληρωμή μπορεί να επιδιωχθεί η είσπραξη του αναφερόμενου ποσού μέσω της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης.
Μπορεί να ζητηθεί για χρηματικές απαιτήσεις ή απαιτήσεις χρεογράφων, εφόσον πρόκειται για ιδιωτικές διαφορές και η απαίτηση καθώς και το οφειλόμενο ποσό αποδεικνύονται με δημόσιο ή ιδιωτικό έγγραφο ή με απόφαση ασφαλιστικών μέτρων η οποία απόφαση εκδόθηκε μετά από ομολογία ή αποδοχή του οφειλέτη.
Η βασική άμυνα του οφειλέτη κατά της διαταγής πληρωμής και της επικείμενης εκτέλεσής της είναι η ανακοπή του άρθρου 632 Α.Κ., η οποία πρέπει να ασκηθεί ταχύτατα εντός 15 εργάσιμων ημερών. Η ανακοπή αυτή όμως δεν αναστέλλει την εκτέλεση της διαταγής. Για να προστατευθεί πλήρως ο οφειλέτης και μέχρι τη συζήτηση της ανακοπής θα πρέπει ταυτόχρονα με την ανακοπή να ασκήσει και αίτηση προσωρινής διαταγής – αναστολής μέσω της διαδικασίας των ασφαλιστικών μέτρων.
Δεύτερη δυνητικά άμυνα, εφόσον βέβαια πληρούνται οι προϋποθέσεις του νόμου, αποτελεί η ένταξη του οφειλέτη στη ρύθμιση για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά.
Ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής
Η ανακοπή ασκείται εντός δεκαπέντε (15) ή τριάντα (30) εργάσιμων ημερών εάν ο οφειλέτης είναι κάτοικος εξωτερικού, από την επομένη της επίδοσης. Αν δεν ασκηθεί εμπρόθεσμα, ο δανειστής μπορεί να επιδώσει πάλι τη διαταγή πληρωμής και ο οφειλέτης έχει το δικαίωμα να ασκήσει ανακοπή τώρα για πρώτη φορά κατά την δεύτερη επίδοση μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε (15) εργάσιμων ημερών. Σε αυτή την περίπτωση όμως χάνει το δικαίωμα της αναστολής εκτελέσεως μέχρι τη συζήτηση της ανακοπής. Τέλος αν περάσει άπρακτη και η δεύτερη αυτή προθεσμία η διαταγή πληρωμής αποκτά δύναμη δεδικασμένου και είναι δυνατόν να προσβληθεί μόνο με αναψηλάφηση.
1) επίδοση διαταγής – εντός δεκαπέντε (15) εργασίμων ημερών ανακοπή και αίτηση αναστολής εκτέλεσης μέχρι τη συζήτηση.
2) αν περάσει άπρακτη η παραπάνω προθεσμία – νέα επίδοση της διαταγής – ανακοπή εντός δεκαπέντε (15) εργασίμων ημερών (χάνεται όμως το προηγούμενο δικαίωμα αναστολής της εκτέλεσης).
3) αν περάσει άπρακτη και η δεύτερη προθεσμία – η διαταγή αποκτά δύναμη δεδικασμένου – δυνατή μόνο αναψηλάφηση.
Αρμόδιο Δικαστήριο είναι αυτό που εξέδωσε την διαταγή πληρωμής, ήτοι το Ειρηνοδικείο για οφειλές μέχρι 20.000 ευρώ και το Μονομελές Πρωτοδικείο για οφειλές άνω των 20.000 ευρώ.
Οι λόγοι μπορεί να είναι α) νομικοί (λ.χ. λάθη στην επίδοση, τυχόν ελλείψεις και λάθη του περιεχομένου) είτε β) πραγματικοί με κυριότερο όλων αυτό της αμφισβήτησης του ύψους που οφείλεται, όχι όμως της οφειλής αυτής καθεαυτής.
ΑΝΑΚΟΠΗ ΚΑΤΑ ΠΛΕΙΣΤΗΡΙΑΣΜΟΥ
Αν τελικά δεν τελεσφορήσουν οι προσπάθειες ακύρωσης του πλειστηριασμού (ή αμελήσει ο οφειλέτης και δεν προβεί σε άσκηση κάποιου ένδικου βοηθήματος) και λάβει χώρα ο πλειστηριασμός με επιτυχία, ποια η αντίδραση του οφειλέτη; Έχει κάποια τελική κίνηση στη φαρέτρα του ώστε να αποφύγει την απώλεια της κυριότητας του ακινήτου του;
Σε αυτές τις περιπτώσεις ο νόμος προβλέπει το ένδικο βοήθημα της ανακοπής κατά του πλειστηριασμού. Η ανακοπή αυτή αποτελεί την τελευταία κίνηση του οφειλέτη, την ύστατή του προσπάθεια διάσωσης της ακίνητης περιουσίας του. Η προθεσμία άσκησης της εν λόγω ανακοπής είναι 60 ημέρες από την ημέρα που ο υπερθεματιστής θα μεταγράψει την περίληψη της κατακυρωτικής έκθεσης που θα του δώσει ο συμβολαιογράφος στο αρμόδιο υποθηκοφυλακείο (ή γραφείο κτηματογράφησης). Η περίληψη αυτή δίνεται συνήθως μετά από μερικές εβδομάδες από τη διενέργεια του πλειστηριασμού και προϋπόθεση παράδοσής της είναι η εξόφληση του πλειστηριάσματος από τον υπερθεματιστή. Η ανακοπή κατά του πλειστηριασμού στρέφεται κατά του επισπεύδοντα δανειστή και του υπερθεματιστή, οι οποίοι είναι και αυτοί που έχουν κάθε λόγο να υποστηρίξουν την εγκυρότητα του πλειστηριασμού. Για το παραδεκτό της ανακοπής, θα πρέπει αυτή να εγγραφεί στα βιβλία διεκδικήσεων του αρμόδιου υποθηκοφυλακείου ή στο οικείο κτηματολογικό φύλλο. Η εγγραφή αυτή φυσικά έχει συνέπειες και ως προς την εμπορευσιμότητα του ακινήτου, εφόσον ο υπερθεματιστής θελήσει να προχωρήσει σε περαιτέρω πώληση αυτού (δυσχερώς θα ενδιαφερθεί ένας τρίτος να αγοράσει ένα ακίνητο του οποίου η κυριότητα αμφισβητείται δικαστικώς).
Αν η εν λόγω ανακοπή γίνει δεκτή τελεσίδικα, τότε ο πλειστηριασμός ακυρώνεται, η κυριότητα επανέρχεται στον οφειλέτη και ο τρίτος υπερθεματιστής έχει τις 3 κάτωθι εναλλακτικές: α) να στραφεί κατά των δανειστών (συνήθως τράπεζες) για να του επιστραφεί το ποσό που εισέπραξαν από το πλειστηρίασμα, β) να επισπεύσει ο ίδιος εκ νέου πλειστηριασμό του ακινήτου για να εισπράξει το ποσό που κατέβαλε και το οποίο θα λάβει πρώτος από όλους τους τυχόν δανειστές, γ) να αναγγελθεί σε πλειστηριασμό που θα επισπεύσει τρίτος δανειστής και να ικανοποιηθεί, επίσης, προνομιακά από το πλειστηρίασμα. Και οι 3 εναλλακτικές, ωστόσο, προϋποθέτουν συνήθως δικαστική αντιδικία.
Συχνές ερωτήσεις για την ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής, απόδοσης μισθίου και πλειστηριασμού
Τι είναι η ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής και ποιο είναι το αρμόδιο δικαστήριο μετά τον Ν. 5108/2024;
Η ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής είναι το ένδικο βοήθημα με το οποίο ο οφειλέτης αμφισβητεί τη νομιμότητα ή το βάσιμο της εκδοθείσας διαταγής πληρωμής. Με τον Ν. 5108/2024, που τέθηκε σε ισχύ από τον Μάιο του 2025, η αρμοδιότητα για την εκδίκαση των ανακοπών μεταφέρθηκε στο Πρωτοδικείο, ανεξαρτήτως του ποσού της απαίτησης. Έτσι, για διαταγές πληρωμής που εξεδόθησαν τόσο για μικρά όσο και για μεγάλα ποσά, αρμόδιο είναι πλέον το Μονομελές Πρωτοδικείο του τόπου έκδοσης της διαταγής.
Ποια είναι η προθεσμία άσκησης της ανακοπής και τι συμβαίνει αν παρέλθει;
Σύμφωνα με το άρθρο 632 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, η ανακοπή ασκείται εντός δεκαπέντε εργασίμων ημερών από την επίδοση της διαταγής πληρωμής στον οφειλέτη. Αν παρέλθει η προθεσμία αυτή χωρίς να ασκηθεί ανακοπή, ο δανειστής μπορεί να επιδώσει εκ νέου τη διαταγή και να ξεκινήσει νέα προθεσμία δέκα εργασίμων ημερών για άσκηση δεύτερης ανακοπής, μετά την παρέλευση της οποίας η διαταγή καθίσταται τελεσίδικη και αποκτά ισχύ δεδικασμένου. Η εμπρόθεσμη άσκηση είναι κρίσιμη και η συμβουλή δικηγόρου αμέσως μετά την επίδοση είναι αναγκαία.
Πώς αναστέλλεται η εκτέλεση της διαταγής πληρωμής μέχρι την εκδίκαση της ανακοπής;
Η άσκηση της ανακοπής δεν αναστέλλει αυτοδικαίως την εκτέλεση της διαταγής πληρωμής. Για να επιτευχθεί αναστολή, ο ανακόπτων πρέπει να υποβάλει αυτοτελή αίτηση αναστολής εκτέλεσης ενώπιον του ίδιου Πρωτοδικείου, η οποία εκδικάζεται με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων. Το δικαστήριο εξετάζει την πιθανολόγηση ευδοκίμησης της ανακοπής και την ύπαρξη ανεπανόρθωτης βλάβης. Εφόσον γίνει δεκτή η αίτηση, η εκτέλεση αναστέλλεται μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης επί της ανακοπής.
Ποιες είναι οι ιδιαιτερότητες της ανακοπής κατά διαταγής απόδοσης μισθίου;
Η διαταγή απόδοσης μισθίου εκδίδεται για την αναγκαστική απομάκρυνση του μισθωτή από το ακίνητο όταν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, ιδίως καθυστέρηση καταβολής μισθωμάτων ή λήξη της μίσθωσης. Η ανακοπή κατά της διαταγής απόδοσης ασκείται στο Μονομελές Πρωτοδικείο του τόπου του ακινήτου εντός της προθεσμίας του άρθρου 632 ΚΠολΔ. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο μισθωτής επικαλείται την εξόφληση των οφειλών, την ακυρότητα της σύμβασης ή ελαττώματα του μισθίου που δικαιολογούν τη μείωση του μισθώματος. Λόγω του επείγοντος χαρακτήρα της εκτέλεσης, η αίτηση αναστολής συνοδεύει σχεδόν πάντοτε την ανακοπή.
Τι περιλαμβάνει η ανακοπή κατά πλειστηριασμού και ποιες είναι οι προθεσμίες;
Η ανακοπή κατά πλειστηριασμού ρυθμίζεται από τα άρθρα 933 επόμενα του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και αποτελεί το βασικό μέσο άμυνας του οφειλέτη κατά της αναγκαστικής εκτέλεσης. Η ανακοπή ασκείται εντός σαράντα πέντε ημερών από την επίδοση της κατασχετήριας έκθεσης, ενώ ειδικά για ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς η προθεσμία υπολογίζεται μέχρι την προηγούμενη του πλειστηριασμού εργάσιμη ημέρα. Λόγοι ανακοπής μπορεί να είναι η εξόφληση της απαίτησης, η ακυρότητα του εκτελεστού τίτλου, διαδικαστικές πλημμέλειες της κατάσχεσης ή κατάχρηση δικαιώματος. Η αρμοδιότητα ανήκει στο Πρωτοδικείο του τόπου εκτέλεσης.
Ποιος είναι ο ρόλος του δικηγόρου στις ανακοπές αυτής της κατηγορίας;
Ο δικηγόρος αναλαμβάνει την άμεση μελέτη του εκτελεστού τίτλου και της επίδοσης, τον προσδιορισμό των βάσιμων λόγων ανακοπής, τη σύνταξη και κατάθεση του δικογράφου εντός των αυστηρών προθεσμιών, καθώς και την παράλληλη υποβολή αίτησης αναστολής εκτέλεσης όπου είναι αναγκαία. Σε υποθέσεις διαταγής πληρωμής που στηρίζονται σε τραπεζικές συμβάσεις, ελέγχονται οι Γενικοί Όροι Συναλλαγών και το ύψος του ανατοκισμού. Σε ανακοπές κατά πλειστηριασμού, η ταχύτητα ενεργειών είναι κρίσιμη γιατί μετά την κατακύρωση οι δυνατότητες ανατροπής περιορίζονται δραστικά. Η εμπειρία στο δικονομικό δίκαιο και η γνώση της πρόσφατης νομολογίας του Αρείου Πάγου είναι ουσιώδεις για την επιτυχία της ανακοπής.