ELEN

Revenge Porn ή Εκδικητική Πορνογραφία στον Ποινικό Κώδικα

revenge porn

Διάταξη για το Revenge Porn ή την εκδικητική πορνογραφία με την προσθήκη του άρθρου 336Α στον Ποινικό Κώδικα περιλαμβάνει το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης που κατατέθηκε στη Βουλή.

Παράδειγμα

Επιτυχημένη αθωωτική απόφαση του γραφείου μας σε υπόθεση παιδικής πορνογραφίας από το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Αθηνών: Αποφαση Αθωος Παιδικη πορνογραφια Μικτο Ορκωτο Δικαστηριο

Επεξηγηματικό βίντεο που περιγράφει το έγκλημα της παιδικής πορνογραφίας

Η εν λόγω συμπεριφορά συνιστά μορφή σύγχρονης κυβερνοβίας (σύμφωνα με τον ορισμό του Συμβουλίου της Ευρώπης, διαθέσιμος σε: https://www.coe.int/en/web/cyberviolence) , η οποία αποσκοπεί στο να εκθέσει, στιγματίσει και προσβάλλει τους αποδέκτες της.

Η θέσπιση της εν λόγω διάταξης αποσκοπεί, σε εναρμόνιση με ευρωπαϊκές πρακτικές που αντιμετωπίζουν ως έγκλημα τέτοιες συμπεριφορές, στην αντιμετώπιση των φαινομένων αυτής της σύγχρονης μορφής βίας, η οποία:

α) έχει συχνότατα ως μέσο τέλεσης την ψηφιακή τεχνολογία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (internet, smartphone, computer, social networks),

β) δίνει τη δυνατότητα στους δράστες, για τη μη συναινετική , πραγματική, προσομοιωμένη ή και εικονική προβολή κάθε υλικού που αποτυπώνει εκδηλώσεις της γενετήσιας δραστηριότητας των παθόντων, γ) έχει ως συχνότερους αποδέκτες, ευάλωτες κοινωνικά ομάδες, όπως ενδεικτικά είναι οι ανήλικοι ή κάθε άλλο πρόσωπο που αδυνατεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του και

δ) λόγω της βαρύτητας και της κοινωνικής έκτασης της προσβολής, προκαλεί ως επίπτωση στα θύματά της σοβαρές βλάβες της ψυχικής ή σωματικής υγείας, συχνά ανεπανόρθωτες, που τα έχουν οδηγήσει, ακόμα και σε απόπειρα ή τελεσμένη αυτοχειρία.

Ειδικότερα, στην παρ. 1 τυποποιείται ως αξιόποινη, που τιμωρείται σε βαθμό σοβαρού πλημμελήματος, κάθε πράξη με την οποία αποκαλύπτεται σε τρίτα πρόσωπα, χωρίς δικαίωμα του δράστη, πραγματική, αλλοιωμένη ή σχεδιασμένη εικόνα ή κάθε είδους οπτικό ή οπτικοακουστικό υλικό, στο οποίο αποτυπώνεται μη δημόσια πράξη άλλου που αφορά στη γενετήσια ζωή του, όπως για παράδειγμα φωτογραφίες, εικόνες ή βίντεο στα οποία απεικονίζεται η γενετήσια ζωή του θύματος.

Το εν λόγω έγκλημα διαμορφώνεται ως ουσιαστικό (αποτελέσματος) καθώς η ίδια η κοινολόγηση συνίσταται στη βλάβη της γενετήσιας ζωής του θύματος.

Για να επέλθει η βλάβη αυτή πρέπει, ωστόσο , η πράξη του δράστη να παραπέμπει σε ταυτοποιήσιμο πρόσωπο, δηλαδή να διακρίνεται είτε το πρόσωπο είτε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του θύματος που το καθιστούν αναγνωρίσιμο.

Επιπρόσθετα, στην παρ. 2 κρίθηκε σκόπιμο και δικαιοπολιτικά αναγκαίο, να τυποποιηθεί ως αξιόποινη και η απειλή τέλεσης των ανωτέρω πράξεων, καθώς έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί στον απειλούμενο αφόρητη ψυχολογική πίεση που δύναται να οδηγήσει, όπως ακριβώς και η τέλεσή τους, σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή για την οποία αυτό δεν έχει υποχρέωση.

Στην παρ. 3 προβλέπονται διακεκριμένες κακουργηματικές μορφές του εγκλήματος που επισύρουν ποινή κάθειρξης μέχρι οκτώ (8) ετών και χρηματική ποινή, όταν αυτό τελείται

α) με ανάρτηση στο διαδίκτυο ή σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης με αόριστο αριθμό αποδεκτών, β) από ενήλικο που αφορά ανήλικο λόγω της ιδιαίτερης απαξίας της εν λόγω συμπεριφοράς που επιπλέον προσβάλλει και την ανηλικότητα,

γ) σε βάρος νυν ή πρώην συζύγου ή συντρόφου του υπαιτίου ή σε βάρος προσώπου που συνοικεί με αυτόν ή έχει μαζί του σχέση εργασίας ή υπηρεσίας ή βρίσκεται υπό την επιμέλεια ή την προστασία του ή δεν μπορεί να υπερασπίσει τον εαυτό του, δηλαδή σε βάρος προσώπων στα οποία η εγγύτητα και η ιδιαίτερη σχέση εμπιστοσύνης ή εξάρτησης που έχει δημιουργηθεί με το ν δράστη, τους καθιστά αδύναμους να αντιδράσουν ή να υπερασπιστούν τον εαυτό τους,

δ) με σκοπό να προσπορίσει ο υπαίτιος στον εαυτό του ή σε άλλον περιουσιακό όφελος, δηλαδή από πρόσωπο που προσδοκά τον προσπορισμό περιουσιακού οφέλους από την εγκληματική πράξη.

Τέλος, στην παρ. 4 καθιερώνονται οι εκ του αποτελέσματος ιδιαίτερα διακεκριμένες μορφές του εν λόγω αδικήματος, όταν οι πράξεις των προηγούμενων παραγράφων είχαν ως αποτέλεσμα να οδηγήσουν το θύμα σε αυτοκτονία ή σε απόπειρά της.

Αναλυτικά η νέα διάταξη προβλέπει:

Εκδικητική πορνογραφία – Προσθήκη άρθρου 346 ΠΚ

Στον ΠΚ προστίθεται άρθρο 346 ως εξής:

«Άρθρο 346 Προσβολές της γενετήσιας ζωής

1. Όποιος χωρίς δικαίωμα κοινολογεί σε τρίτο πρόσωπο ή αναρτά σε κοινή θέα, πραγματική, αλλοιωμένη ή σχεδιασμένη εικόνα ή κάθε είδους οπτικό ή οπτικοακουστικό υλικό, στο οποίο αποτυπώνεται μη δημόσια πράξη άλλου που αφορά στη γενετήσια ζωή του, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) ετών και χρηματική ποινή.

2. Όποιος απειλεί άλλον ότι θα τελέσει τις πράξεις της παρ. 1 τιμωρείται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός (1) έτους. Αν ο υπαίτιος της πράξης του προηγούμενου εδαφίου εξαναγκάζει άλλον σε πράξη ή παράλειψη ή ανοχή για την οποία αυτός δεν έχει υποχρέωση, τιμωρείται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον δύο (2) ετών.

3. Με κάθειρξη έως οκτώ (8) έτη και χρηματική ποινή τιμωρείται η πράξη της παρ. 1 αν τελείται: α) με ανάρτηση στο διαδίκτυο ή σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης με αόριστο αριθμό αποδεκτών, β) από ενήλικο και αφορά σε ανήλικο, γ) σε βάρος νυν ή πρώην συζύγου ή συντρόφου του υπαιτίου ή σε βάρος προσώπου που συνοικεί με αυτόν ή έχει μαζί του σχέση εργασίας ή υπηρεσίας ή βρίσκεται υπό την επιμέλεια ή την προστασία του ή δεν μπορεί να υπερασπίσει τον εαυτό του, δ) με σκοπό να προσπορίσει ο υπαίτιος στον εαυτό του ή σε άλλον περιουσιακό όφελος.

4. Αν κάποια από τις πράξεις των προηγούμενων παραγράφων οδήγησε το θύμα σε απόπειρα αυτοκτονίας επιβάλλεται κάθειρξη και χρηματική ποινή. Αν η πράξη του προηγούμενου εδαφίου οδήγησε στο θάνατο επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών και χρηματική ποινή.» ​

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΕΚΔΙΚΗΤΙΚΗ ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑ (REVENGE PORN)

1. Τι ποινή προβλέπεται για το αδίκημα της εκδικητικής πορνογραφίας;

Η βασική μορφή του αδικήματος (άρθρο 346 παρ. 1 ΠΚ) τιμωρείται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή, όταν κάποιος κοινολογεί σε τρίτο πρόσωπο ή αναρτά σε κοινή θέα οπτικό ή οπτικοακουστικό υλικό που αποτυπώνει μη δημόσια πράξη της γενετήσιας ζωής άλλου. Η απειλή τέλεσης τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους, ενώ αν συνοδεύεται από εξαναγκασμό σε πράξη ή παράλειψη, με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών. Όταν συντρέχουν οι επιβαρυντικές περιστάσεις της παρ. 3, η πράξη αναβαθμίζεται σε κακούργημα με ποινή κάθειρξης έως οκτώ ετών. Η ακριβής ποινή κρίνεται κατά περίπτωση από το αρμόδιο δικαστήριο.

2. Πότε η πράξη γίνεται κακούργημα με κάθειρξη έως οκτώ ετών;

Σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 346 ΠΚ, η πράξη αναβαθμίζεται σε κακούργημα όταν τελείται με ανάρτηση στο διαδίκτυο ή σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης με αόριστο αριθμό αποδεκτών, όταν ο δράστης είναι ενήλικος και το θύμα ανήλικο, όταν στρέφεται κατά νυν ή πρώην συζύγου, συντρόφου ή προσώπου που συνοικεί ή έχει σχέση εξάρτησης με τον δράστη, ή όταν τελείται με σκοπό περιουσιακού οφέλους (π.χ. εκβιασμός). Αν η πράξη οδήγησε σε απόπειρα αυτοκτονίας του θύματος, επιβάλλεται κάθειρξη και χρηματική ποινή, ενώ αν προκλήθηκε ο θάνατος, κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών. Η εξειδικευμένη υπεράσπιση είναι κρίσιμη ήδη από το στάδιο της προανάκρισης.

3. Πώς αμύνεται κατηγορούμενος που κατηγορείται για revenge porn;

Η γραμμή υπεράσπισης κρίνεται κατά περίπτωση και εξαρτάται από τα συγκεκριμένα στοιχεία της δικογραφίας. Συχνοί άξονες είναι η αμφισβήτηση της ταυτοποίησης του δράστη μέσω ψηφιακών αποτυπωμάτων (IP, metadata), η απουσία δόλου, η ύπαρξη συναίνεσης του προσώπου για την ανάρτηση, η αμφισβήτηση ότι το πρόσωπο στο υλικό είναι αναγνωρίσιμο (στοιχείο που απαιτεί ο νόμος για να επέλθει η βλάβη), ή ότι η πράξη δεν αφορά γενετήσια ζωή. Σημαντική είναι και η αξιολόγηση της νομιμότητας της κατάσχεσης ηλεκτρονικών συσκευών και της επεξεργασίας του ψηφιακού υλικού. Ο τεχνικός χαρακτήρας των αποδείξεων καθιστά απαραίτητη τη συνεργασία με ειδικούς πραγματογνώμονες πληροφορικής.

4. Μπορεί να ανασταλεί η ποινή ή να μετατραπεί σε χρηματική;

Όταν η πράξη παραμένει σε επίπεδο πλημμελήματος (παρ. 1 και 2), εξετάζεται η αναστολή εκτέλεσης κατά το άρθρο 99 ΠΚ ή η μετατροπή σε παροχή κοινωφελούς εργασίας κατά το άρθρο 81 ΠΚ, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις και ιδίως δεν προϋπάρχει σχετική καταδίκη. Στις κακουργηματικές μορφές της παρ. 3, οι δυνατότητες αναστολής περιορίζονται σημαντικά λόγω του ύψους της απειλούμενης ποινής. Κρίσιμη είναι η αναγνώριση ελαφρυντικών περιστάσεων του άρθρου 84 ΠΚ (πρότερος έντιμος βίος, μεταμέλεια με αποκατάσταση της βλάβης, καλή συμπεριφορά μετά την πράξη), που μπορούν να οδηγήσουν σε ουσιώδη μείωση της ποινής εντός των ορίων του άρθρου 83 ΠΚ.

5. Τι κινδυνεύει ο κατηγορούμενος αν συλληφθεί με τη διαδικασία του αυτοφώρου;

Στις πλημμεληματικές μορφές του αδικήματος είναι θεωρητικά εφικτή η αυτόφωρη διαδικασία, οπότε η εκδίκαση γίνεται έως τα μεσάνυχτα της επόμενης ημέρας από τη σύλληψη, δηλαδή σε εύρος 24-48 ωρών. Στις κακουργηματικές μορφές της παρ. 3 δεν εφαρμόζεται αυτόφωρο, αλλά ο κατηγορούμενος ενδέχεται να οδηγηθεί σε ανακρίτρια με κίνδυνο επιβολής περιοριστικών όρων ή και προσωρινής κράτησης κατά το άρθρο 282 ΚΠΔ. Ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα να ζητήσει προθεσμία τριών εργάσιμων ημερών για την προετοιμασία της υπεράσπισης (άρθρο 423 §2 ΚΠΔ). Η άμεση επικοινωνία με δικηγόρο πριν από οποιαδήποτε απολογία είναι κρίσιμη.

6. Ποιος ο ρόλος του δικηγόρου σε υπόθεση εκδικητικής πορνογραφίας;

Ο δικηγόρος αναλαμβάνει την υπεράσπιση από το πρώτο στάδιο, δηλαδή τη λήψη απολογίας στο Τμήμα Ηλεκτρονικού Εγκλήματος ή ενώπιον της ανακρίτριας. Μελετά τη δικογραφία, αξιολογεί την ψηφιακή πραγματογνωμοσύνη, αμφισβητεί τη νομιμότητα της κατάσχεσης ηλεκτρονικών συσκευών, εξετάζει τη συναίνεση και την ταυτοποίηση του υλικού, και προετοιμάζει στρατηγική για το ακροατήριο. Παράλληλα διαπραγματεύεται με την παθούσα πλευρά πιθανή αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που μπορεί να αποτελέσει ελαφρυντικό. Σε κακουργηματική κατηγορία, ο ρόλος του στο στάδιο της προφυλάκισης είναι καθοριστικός για την επιβολή ηπιότερων περιοριστικών όρων αντί κράτησης.