ELEN
Αναγνωριση Πατροτητας Τεκνου

ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΑΤΡΟΤΗΤΑΣ ΤΕΚΝΟΥ

Αν ένα παιδί έχει γεννηθεί σε γάμο, ο πατέρας του όμως δεν είναι ο σύζυγος της μητέρας του, πως γίνεται η αναγνώριστη τέκνου από τον βιολογικό πατέρα;

Ένα τέκνο γεννημένο εντός τυπικά έγκυρου γάμου της μητέρας του με τον σύζυγό της δεν μπορεί να αναγνωρισθεί από τον βιολογικό/φυσικό του πατέρα, εάν προηγουμένως δεν προσβληθεί η πατρότητά του και δεν εκδοθεί αμετάκλητη δικαστική απόφαση που κάνει δεκτή την προσβολή.

 

Ποιοί τρόποι υπάρχουν αναγνώρισης πατρότητας τέκνου;

Η αναγνώριση ενός τέκνου μπορεί να γίνει με δύο τρόπους: α) είτε εκούσια, με σύνταξη σχετικής συμβολαιογραφικής πράξης ή διαθήκης, β) είτε δικαστικά με έγερση αγωγής αναγνώρισης της πατρότητας.

Τι είναι η εκούσια αναγνώριση τέκνου;

Ο πατέρας μπορεί να αναγνωρίσει εκούσια ως δικό του το τέκνο που γεννήθηκε χωρίς γάμο, εφόσον συναινεί σ’ αυτό και η μητέρα. Αν η μητέρα έχει πεθάνει ή δεν έχει δικαιοπρακτική ικανότητα, η αναγνώριση γίνεται με μόνη τη δήλωση του πατέρα. Αν έχει πεθάνει ο πατέρας ή δεν έχει δικαιοπρακτική ικανότητα, η αναγνώριση μπορεί να γίνει από τον παππού ή τη γιαγιά της πατρικής γραμμής.

Ο τύπος που απαιτείται για να λάβει χώρα η αναγνώριση είναι ο συμβολαιογραφικός ή η διαθήκη. Η αναγνώριση δηλαδή γίνεται με δήλωση ενώπιον συμβολαιογράφου ή με διαθήκη. Η συναίνεση της μητέρας γίνεται επίσης με δήλωση ενώπιον συμβολαιογράφου, η οποία συνήθως περιλαμβάνεται στο ίδιο συμβολαιογραφικό έγγραφο όπου έγινε η δήλωση αναγνώρισης του πατέρα. Ανάκληση αμφοτέρων των δηλώσεων δεν μπορεί να χωρήσει. Οι δηλώσεις αυτές γίνονται μόνο αυτοπροσώπως, χωρίς αίρεση ή προσθεσμία (καθ’ ότι το δικαίωμα αναγνώρισης πατρότητας τέκνου είναι έντονα προσωποπαγές) και οι δηλούντες δεν μπορούν να εκπροσωπηθούν από έτερα πρόσωπα.

Αποτέλεσμα της εκούσιας αναγνώρισης τέκνου είναι ότι το τελευταίο αποκτά ως προς όλα τη νομική  θέση τέκνου γεννημένου εντός γάμου. Στην πράξη αυτό συνεπάγεται τη γέννηση συγγενικού δεσμού μεταξύ αυτού και του πατέρα του και των συγγενών του, τη γέννηση εξ αδιαθέτου κληνορονομικού δικαιώματος του τέκνου με τον πατέρα του και τους συγγενείς του και σχετικού δικαιώματος νόμιμης μοίρας, τη γέννηση δικαιώματος διατροφής του από τους ανιόντες του. Αναφορικά με τον πατέρα, ο τελευταίος αποκτά τη γονική μέριμνα του παιδιού με όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που αυτή συνεπάγεται.

Η προσβολή της εκούσιας αναγνώρισης μπορεί να λάβει χώρα είτε από το ίδιο το τέκνο, για το λόγο ότι αυτός που δηλώθηκε ως πατέρας του δεν είναι πραγματικά πατέρας, είτε από τους γονείς της μητέρας αυτού, εφόσον η τελευταία δεν συναίνεσε στην αναγνώριση (ενδεχομένως λόγω θανάτου ή λόγω δικαιοπρακτικής ανικανότητας) είτε από τους γονείς του πατέρα που δεν είχε προβεί σε αναγνώριση (ενδεχομένως λόγω θανάτου ή δικαιοπρακτικής ανικανότητας).

Η προθεσμία για την προσβολή της πατρότητας από το ίδιο το τέκνο είναι δύο χρόνια μετά την ενηλικίωσή του. Γενικότερα, για τα λοιπά πρόσωπα που νομιμοποιούνται να προσβάλλουν την αναγνώριση, η προθεσμία της προσβολής είναι τρεις (3) μήνες αφότου έλαβαν γνώση της αναγνώρισης ή σε κάθε περίπτωση αν περάσουν δύο (2) χρόνια από την αναγνώριση.

Τι είναι η Αγωγή Αναγνώρισης Πατρότητας Τέκνου;

Αγωγή αναγνώρισης της πατρότητας νομιμοποιούνται να εγείρουν: i) το ίδιο το τέκνο, ii) η μητέρα αυτού, iii) ο βιολογικός πατέρας του ανηλίκου τέκνου (εφόσον η μητέρα αρνείται να δώσει τη συναίνεσή της σε εκούσια αναγνώριση), iv) οι γονείς του βιολογικού πατέρα (εφόσον αυτός έχει πεθάνει ή δεν έχει δικαιοπρακτική ικανότητα).

Η αγωγή αναγνώρισης που εγείρει η μητέρα στρέφεται κατά του βιολογικού πατέρα ή των κληρονόμων αυτού και ασκείται για τον εαυτό της ατομικά και όχι για λογαριασμό του ανηλίκου τέκνου. Το τελευταίο έχει αυτοτελές δικαίωμα άσκησης αγωγής. Σε περίπτωση που η μητέρα είναι ανήλικη και άγαμη, η αγωγή ασκείται από τον νόμιμο εκπρόσωπό της, εκτός και εάν η ηλικία της κυμαίνεται μεταξύ 10 και 18 ετών, οπότε και μπορεί να την ασκήσει αυτοπροσώπως. Η προθεσμία για την άσκησή της είναι αποσβεστική και διαρκεί για πέντε (5) έτη από τον τοκετό.

Αντίστοιχα, η αγωγή αναγνώρισης που ασκείται από το ίδιο το τέκνο αυτοπροσώπως μετά την ενηλικίωσή τους στρέφεται κατά του βιολογικού του πατέρα που δεν το έχει αναγνωρίσει ή των κληρονόμων αυτού. Προθεσμία για την έγερση αγωγής αναγνώρισης εκ μέρους του ενηλίκου πλέον τέκνου είναι ένας (1) χρόνος από την ενηλικίωσή του.    

Ακολούθως, ο πατέρας του ανηλίκου τέκνου ή οι ανιόντες αυτού μπορούν σε περίπτωση που η μητέρα αρνείται να συναινέσει στην εκούσια αναγνώριση του τέκνου, να προβούν σε άσκηση αγωγής αναγνώρισής του, η οποία στρέφεται κατά της  μητέρας. Η πρροθεσμία για την άσκηση της αγωγής είναι δύο (2) χρόνια από τότε που η μητέρα αρνήθηκε την αναγνώριση και είναι αποσβεστική. Σε περίπτωση που η μητέρα έχει γεννήσει το τέκνο εντός γάμου με τον σύζυγό της, η ως άνω προθεσμία αρχίσει να τρέχει από την έκδοση αμετάκλητης δικαστικής απόφασης που κάνει δεκτή την προσβολή της πατρότητας.

Ποιό θα είναι το Επώνυμο του Τέκνου μετά την αναγνώριση πατρότητας τέκνου;

Οι γονείς υποχρεούνται να έχουν προσδιορίσει  το επώνυμο των τέκνων τους με κοινή αμετάκλητη δήλωσή τους. Η δήλωση γίνεται πριν από το γάμο, είτε σε συμβολαιογράφο είτε στον λειτουργό, ενώπιον του οποίου θα τελεσθεί ο γάμος. Ο λειτουργός οφείλει να ζητήσει τη σχετική δήλωση.  Το οριζόμενο επώνυμο, κοινό για όλα τα τέκνα, μπορεί να είναι είτε το επώνυμο του ενός από τους δυο γονείς είτε συνδυασμός των επωνύμων τους, που όμως σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα από δυο επώνυμα. Αν οι γονείς παραλείψουν να δηλώσουν το επώνυμο  το τέκνων τους, κατά τα ανωτέρω διαλαμβανόμενα, τα τέκνα έχουν για επώνυμο το επώνυμο του πατέρα τους.

Το τέκνο που γεννήθηκε χωρίς γάμο των γονέων του παίρνει το επώνυμο της μητέρας του. Ο σύζυγος  της μητέρας μπορεί να δώσει στο τέκνο, με συμβολαιογραφικό έγγραφο, το επώνυμό του στη θέση του έως τότε επωνύμου του τέκνου ή επιπρόσθετα, αν συναινέσουν σε αυτό, κατά τον ίδιο τύπο, η μητέρα  και το τέκνο. Αν γίνει αναγνώριση, εκούσια ή δικαστική, το ενήλικο τέκνο ή, αν αυτό είναι ανήλικο, οι γονείς του ή και ένας από αυτούς ή ο επίτροπος του δικαιούνται, μέσα σε προθεσμία ενός έτους από την ολοκλήρωση  της αναγνώρισης, να προσθέσουν, με δήλωση στο ληξίαρχο, το πατρικό επώνυμο  στο επώνυμο του τέκνου.

Αν στη δήλωση προβαίνουν οι δυο γονείς από κοινού, μπορούν να προσδιορίσουν το νέο επώνυμο του τέκνου σύμφωνα με τα ήδη λεχθέντα ανωτέρω.

 

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΑΤΡΟΤΗΤΑΣ ΤΕΚΝΟΥ

1. Τι σημαίνει αναγνώριση πατρότητας τέκνου εκτός γάμου;

Όταν ένα παιδί γεννιέται χωρίς οι γονείς του να είναι παντρεμένοι, ο νόμος δεν συνδέει αυτόματα το παιδί με τον βιολογικό πατέρα. Η σύνδεση αυτή προϋποθέτει διαδικασία αναγνώρισης, η οποία μπορεί να γίνει είτε εκούσια ενώπιον συμβολαιογράφου, με συναίνεση της μητέρας, είτε δικαστικά με αγωγή αναγνώρισης πατρότητας. Με την ολοκλήρωση της αναγνώρισης, το τέκνο αποκτά την ίδια νομική θέση με παιδί γεννημένο εντός γάμου, δηλαδή κληρονομικά δικαιώματα, δικαίωμα διατροφής, νόμιμη μοίρα και συγγενικό δεσμό με την πατρική γραμμή. Όταν το παιδί έχει γεννηθεί σε γάμο της μητέρας με άλλον άνδρα, απαιτείται πρώτα προσβολή της πατρότητας του συζύγου με αμετάκλητη απόφαση και κατόπιν αναγνώριση από τον βιολογικό πατέρα.

2. Τι μπορώ να κάνω αν αρνείται την αναγνώριση;

Όταν η μητέρα αρνείται να συναινέσει στην εκούσια αναγνώριση, ο βιολογικός πατέρας ασκεί αγωγή αναγνώρισης πατρότητας ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου, μέσα σε προθεσμία δύο ετών από την άρνηση. Αντίστροφα, όταν ο βιολογικός πατέρας αρνείται να αναγνωρίσει το τέκνο, η μητέρα ασκεί αγωγή για λογαριασμό της ατομικά εντός πέντε ετών από τον τοκετό, ενώ το ίδιο το τέκνο διατηρεί αυτοτελές δικαίωμα μέχρι έναν χρόνο μετά την ενηλικίωσή του. Στη δίκη, η πατρότητα αποδεικνύεται κυρίως με εξέταση DNA, την οποία διατάσσει το δικαστήριο. Σε περίπτωση άρνησης συμμετοχής στην εξέταση, το δικαστήριο συνάγει τεκμήριο σε βάρος του αρνούμενου διαδίκου.

3. Πόσο χρόνο διαρκεί η διαδικασία αναγνώρισης;

Η εκούσια αναγνώριση ολοκληρώνεται κατά κανόνα σε λίγες ημέρες, καθώς αρκεί η σύνταξη συμβολαιογραφικής πράξης με δηλώσεις του πατέρα και της μητέρας και στη συνέχεια η καταχώρηση στο ληξιαρχείο. Η δικαστική αναγνώριση είναι σαφώς πιο χρονοβόρα και κατά κανόνα διαρκεί από έναν έως δύο χρόνους έως την έκδοση πρωτόδικης απόφασης, αναλόγως του φόρτου του δικαστηρίου, της ανάγκης διενέργειας πραγματογνωμοσύνης DNA και της στάσης του εναγόμενου. Αν ασκηθούν ένδικα μέσα, ο χρόνος επεκτείνεται. Όταν προηγείται προσβολή πατρότητας τεκμαιρόμενου συζύγου, προστίθεται και ο χρόνος εκείνης της δίκης, ώστε συνολικά η ολοκλήρωση μπορεί να ξεπεράσει και τα τρία χρόνια.

4. Τι έγγραφα και αποδεικτικά μέσα χρειάζονται;

Για την εκούσια αναγνώριση χρειάζονται ταυτότητες των δύο γονέων, ληξιαρχική πράξη γέννησης του τέκνου και πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης της μητέρας. Για τη δικαστική διαδικασία απαιτούνται επιπρόσθετα στοιχεία που τεκμηριώνουν τη σχέση των γονέων κατά τον χρόνο της σύλληψης, όπως μηνύματα, φωτογραφίες, μαρτυρίες, ιατρικές βεβαιώσεις τοκετού και κάθε στοιχείο που πιστοποιεί συμβίωση ή ερωτική σχέση. Καθοριστική είναι η ιατρική εξέταση DNA, που συνήθως διατάσσεται από το δικαστήριο. Όταν προηγείται προσβολή πατρότητας λόγω γάμου της μητέρας, χρειάζεται και η αμετάκλητη απόφαση της σχετικής δίκης. Το γραφείο συγκεντρώνει και αξιολογεί τα στοιχεία πριν την άσκηση του δικογράφου.

5. Τι πιθανότητες επιτυχίας έχει η αγωγή μου;

Η αγωγή αναγνώρισης πατρότητας έχει υψηλά ποσοστά ευδοκίμησης όταν συντρέχουν οι ουσιαστικές προϋποθέσεις και η εξέταση DNA επιβεβαιώνει τη βιολογική σύνδεση. Καθοριστικά είναι η τήρηση των αποσβεστικών προθεσμιών (πέντε έτη για τη μητέρα από τον τοκετό, ένα έτος για το ενήλικο τέκνο από την ενηλικίωση, δύο έτη για τον πατέρα από την άρνηση της μητέρας), η σωστή νομιμοποίηση του ενάγοντος και η επαρκής τεκμηρίωση της σχέσης των γονέων κατά την κρίσιμη περίοδο σύλληψης. Όταν το τέκνο έχει γεννηθεί σε γάμο, η ευδοκίμηση εξαρτάται από την προηγούμενη επιτυχή προσβολή της πατρότητας του συζύγου. Κάθε υπόθεση αξιολογείται ξεχωριστά από τον δικηγόρο.

6. Ποιος είναι ο ρόλος του δικηγόρου στην υπόθεση;

Ο δικηγόρος αναλαμβάνει την πλήρη νομική αξιολόγηση της υπόθεσης, εξετάζει αν το τέκνο γεννήθηκε εντός ή εκτός γάμου, υπολογίζει τις προθεσμίες, καθορίζει τη νομιμοποίηση των διαδίκων και επιλέγει την κατάλληλη δικονομική οδό. Συντάσσει την αγωγή αναγνώρισης ή την αγωγή προσβολής πατρότητας, εκπροσωπεί τον εντολέα στο Μονομελές Πρωτοδικείο, χειρίζεται την πραγματογνωμοσύνη DNA και συντονίζεται με συμβολαιογράφο για την εκούσια αναγνώριση όταν υπάρχει συμφωνία. Παράλληλα, διεκπεραιώνει τις ληξιαρχικές καταχωρήσεις, ρυθμίζει τα ζητήματα επωνύμου του τέκνου και παρέχει συμβουλευτική για τις απορρέουσες συνέπειες σε γονική μέριμνα, διατροφή και κληρονομικά δικαιώματα. Η εμπειρία του γραφείου σε υποθέσεις οικογενειακού δικαίου διασφαλίζει αποτελεσματικό χειρισμό.