Το κληρονομητήριο εκδίδεται από το γραμματέα του δικαστηρίου της κληρονομιάς, ύστερα από δικαστική απόφαση που διατάσσει την έκδοσή του. Το κληρονομητήριο είναι ένα πιστοποιητικό για το κληρονομικό δικαίωμα του κληρονόμου (ή καταπιστευματοδόχου, ή κληροδόχου ή εκτελεστή διαθήκης). Ο κληρονόμος τεκμαίρεται ότι έχει τα δικαιώματα που αναφέρονται στο κληρονομητήριο και ότι δεν υπάρχουν άλλοι περιορισμοί των δικαιωμάτων αυτών, εκτός από εκείνους που αναγράφονται στο κληρονομητήριο. Το κληρονομητήριο προσδίδει ασφάλεια στις συναλλαγές, ιδιαίτερα στην πώληση. Λόγου χάρη, εάν κάποιος πούλησε σε τρίτο πρόσωπο ένα σπίτι που κληρονόμησε από τη μητέρα του, επικαλούμενος ότι αυτός είναι ο νόμιμος κληρονόμος, όμως μετά δημοσιευτεί διαθήκη της μητέρας του που αφήνει το σπίτι σε κάποιον άλλο, ο αγοραστής μένει τελείως απροστάτευτος, άσχετα από την καλή του πίστη κατά την αγορά του ακινήτου. Με απλούστερα λόγια, εάν πρόκειται να πωλήσετε και ιδιαίτερα να αγοράσετε κάποιο ακίνητο ή κινητό, το οποίο περιήλθε στον πωλητή από κληρονομιά, πρέπει οπωσδήποτε να ζητήσετε την επίδειξη κληρονομητήριου, το οποίο θα αναφέρεται και στο συμβόλαιο αγοράς (αν πρόκειται για ακίνητο).
Το κληρονομητήριο εκδίδεται από το γραμματέα του δικαστηρίου της κληρονομιάς, ύστερα από δικαστική απόφαση που διατάσσει την έκδοσή του. Το κληρονομητήριο, χορηγείται στον αιτούντα με απόδειξη παραλαβής, η οποία φυλάσσεται στο αρχείο του δικαστηρίου. Την αίτηση για την έκδοση της δικαστικής απόφασης, η οποία ακολούθως θα διατάσσει την έκδοση κληρονομητηρίου, υποβάλλει ο κληρονόμος (ή καταπιστευματοδόχος, ή κληροδόχος ή εκτελεστής διαθήκης). Αν υπάρχουν περισσότεροι κληρονόμοι, ο καθένας μπορεί να ζητήσει κληρονομητήριο για τη μερίδα του. Έχει όμως παράλληλα και το δικαίωμα να ζητήσει κοινό κληρονομητήριο, το οποίο να πιστοποιεί την κληρονομική ιδιότητα και τις κληρονομικές μερίδες όλων των κληρονόμων. Την έκδοση κληρονομητηρίου στο όνομα του κληρονόμου, μπορούν να ζητήσουν και οι δανειστές της κληρονομιάς ή του κληρονόμου, όπως και ο σύνδικος της πτώχευσής του.
- Δες ακόμη άρθρο ΄Εξωση Ενοικιαστή
- Δες ακόμα άρθρο Αλλαγή Ονόματος
- Δες ακόμα άρθρο Διαταγή Πληρωμής
- Δες ακόμα άρθρο Διαζύγιο
- Δες ακόμα άρθρο Αποποίηση Κληρονομιάς Ανηλίκου
- Δες ακόμα άρθρο Συνεπιμέλεια Τέκνου
ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΤΗΡΙΟ
1. Τι ακριβώς είναι το κληρονομητήριο και πότε χρειάζεται;
Το κληρονομητήριο είναι επίσημο πιστοποιητικό που εκδίδεται από τον γραμματέα του δικαστηρίου της κληρονομιάς, ύστερα από δικαστική απόφαση, και βεβαιώνει την ιδιότητα του κληρονόμου, καταπιστευματοδόχου, κληροδόχου ή εκτελεστή διαθήκης, καθώς και τα ποσοστά στην κληρονομιαία περιουσία. Χρειάζεται κυρίως όταν ο κληρονόμος πρόκειται να μεταβιβάσει ακίνητο, να ρευστοποιήσει τραπεζικούς λογαριασμούς, να πουλήσει μετοχές ή να συναλλαχθεί με τρίτους που απαιτούν αδιαμφισβήτητη απόδειξη του κληρονομικού δικαιώματος. Λειτουργεί ως ασπίδα ασφάλειας τόσο για τον κληρονόμο όσο και για τον αντισυμβαλλόμενο, αφού θεμελιώνει νόμιμο τεκμήριο ότι ο κάτοχός του έχει πράγματι τα δικαιώματα που αναγράφονται.
2. Ποιος έχει δικαίωμα να ζητήσει την έκδοσή του;
Την αίτηση μπορεί να υποβάλει ο κληρονόμος (από διαθήκη ή εξ αδιαθέτου), ο κληροδόχος, ο καταπιστευματοδόχος και ο εκτελεστής διαθήκης. Όταν υπάρχουν περισσότεροι κληρονόμοι, καθένας μπορεί να ζητήσει χωριστό κληρονομητήριο για τη δική του μερίδα ή κοινό κληρονομητήριο που θα αποτυπώνει τις μερίδες όλων. Δικαίωμα αίτησης έχουν και οι δανειστές της κληρονομιάς ή του κληρονόμου, καθώς και ο σύνδικος της πτώχευσής του, στο όνομα όμως του ίδιου του κληρονόμου. Η αίτηση κατατίθεται στο Μονομελές Πρωτοδικείο της τελευταίας κατοικίας του κληρονομουμένου, με τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας.
3. Γιατί είναι απαραίτητο σε αγορά κληρονομιαίου ακινήτου;
Όταν ο πωλητής απέκτησε το ακίνητο από κληρονομιά, ο αγοραστής αναλαμβάνει σοβαρό κίνδυνο εάν δεν διασφαλιστεί ότι ο πωλητής είναι πράγματι ο νόμιμος κληρονόμος. Αν αργότερα εμφανιστεί άγνωστη διαθήκη ή άλλος κληρονόμος, η μεταβίβαση μπορεί να ανατραπεί ακόμη και αν ο αγοραστής ήταν καλόπιστος. Το κληρονομητήριο θεμελιώνει τεκμήριο νομιμότητας και προστατεύει τον αγοραστή που συναλλάσσεται βάσει αυτού. Στην πράξη, κάθε προσεκτικός αγοραστής και κάθε συμβολαιογράφος ζητούν την επίδειξη κληρονομητηρίου, το οποίο μνημονεύεται και στο συμβόλαιο αγοραπωλησίας. Χωρίς αυτό, το ρίσκο μετακυλίεται εξ ολοκλήρου στον αγοραστή.
4. Πόσο χρόνο χρειάζεται για να εκδοθεί;
Ο χρόνος εξαρτάται από τον φόρτο του αρμόδιου Πρωτοδικείου και από την πληρότητα του φακέλου. Κατά κανόνα, από την κατάθεση της αίτησης μέχρι τη συζήτηση μεσολαβούν τρεις έως έξι μήνες, ενώ μετά την έκδοση της απόφασης απαιτούνται μερικές ακόμη εβδομάδες για την καθαρογραφή και την έκδοση του κληρονομητηρίου από τον γραμματέα. Σε υποθέσεις με πολλούς κληρονόμους, αμφισβητήσεις ή ξένο στοιχείο (π.χ. διαθήκη στο εξωτερικό), η διαδικασία μπορεί να επιμηκυνθεί. Η έγκαιρη συγκέντρωση των δικαιολογητικών και η σωστή σύνταξη της αίτησης μειώνουν αισθητά τον χρόνο αναμονής.
5. Ποια έγγραφα χρειάζονται για την αίτηση;
Απαιτείται ληξιαρχική πράξη θανάτου του κληρονομουμένου, πιστοποιητικό πλησιέστερων συγγενών, πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης ή δημοσίευσης διαθήκης από το Πρωτοδικείο, πιστοποιητικό περί μη αποποίησης και μη προσβολής του κληρονομικού δικαιώματος, καθώς και αντίγραφα τυχόν δημοσιευμένης διαθήκης με το πρακτικό δημοσίευσης. Χρειάζονται επίσης πιστοποιητικά οικογενειακής κατάστασης, στοιχεία της κληρονομιαίας περιουσίας (συμβόλαια ακινήτων, βεβαιώσεις τραπεζών) και η δήλωση φόρου κληρονομιάς προς την εφορία. Ο φάκελος προσαρμόζεται ανάλογα με το αν η κληρονομική διαδοχή είναι εκ διαθήκης ή εξ αδιαθέτου και με τη φύση των περιουσιακών στοιχείων.
6. Ποιος ο ρόλος του δικηγόρου στη διαδικασία;
Ο δικηγόρος ελέγχει τη νομική εικόνα της κληρονομιάς, εντοπίζει τυχόν κωλύματα (αμφισβητήσεις, αποποιήσεις, ανύπαρκτες δηλώσεις φόρου), συντάσσει την αίτηση με ακριβή αποτύπωση των μερίδων και εκπροσωπεί τον εντολέα στη συζήτηση ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου. Φροντίζει για τη συγκέντρωση των πιστοποιητικών, την επιμέλεια της απόφασης και την παραλαβή του κληρονομητηρίου από τη γραμματεία. Σε αγοραπωλησίες κληρονομιαίων ακινήτων, εξετάζει το ίδιο το κληρονομητήριο που προσκομίζει ο πωλητής, διασταυρώνει τις μερίδες με τους τίτλους κτήσης και διασφαλίζει ότι ο αγοραστής συναλλάσσεται με πλήρη νομική κάλυψη.