Στην παράβαση καθήκοντος ο υπάλληλος παραβαίνει τα καθήκοντα της υπηρεσίας του με πρόθεση ή σκοπό να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον παράνομο όφελος ή για να βλάψει το κράτος ή κάποιον άλλον, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο (2) ετών, άρ. 259 του Ποινικού Κώδικα.
Η παράβαση καθήκοντος ως διάταξη που προβλέπεται και τιμωρείται στο πλαίσιο τόσο του Πειθαρχικού όσο και του Ποινικού Δικαίου έχει προκαλέσει διαμάχες και συγκρούσεις μεταξύ των θεωρητικών της νομικής επιστήμης αλλά και στο πλαίσιο της δικαστηριακής εφαρμογής των σχετικών διατάξεων. Το θέμα της παράβασης καθήκοντος εξετάζεται αφενός ως υπηρεσιακό έγκλημα (259 ΠΚ) και αφετέρου ως πειθαρχικό παράπτωμα. Στην ουσία, όταν γίνεται λόγος για το πειθαρχικό παράπτωμα της παράβασης καθήκοντος, εννοείται ότι πρόκειται για ένα αδίκημα με διττή σημασία, σαν ένα νόμισμα με δύο όψεις μία ποινική και μία πειθαρχική.
Δυστυχώς, πολλές φορές, οι υπάλληλοι στο πλαίσιο των καθηκόντων τους λαμβάνουν αποφάσεις οι οποίες δεν αρέσουν σε κάποιον πολίτη, ο οποίος προσπαθώντας να ασκήσει πίεση, προβαίνει σε μηνυτήρια αναφορά εναντίον τους για παράβαση καθήκοντος ή και άλλα τυχόν αδικήματα. Άλλες φορές βέβαια, υπάρχουν πράγματι υπάλληλοι οι οποίοι, προκειμένου να προσπορίσουν όφελος στον εαυτό τους ή σε κάποιον άλλον, παραβαίνουν τα καθήκοντά τους και προβαίνουν σε ενέργειες παράνομες, που βλάπτουν τα συμφέροντα κάποιου πολίτη.
- Δες ακόμα άρθρο Συκοφαντική Δυσφήμηση
- Δες ακόμα άρθρο Σωματική Βλάβη
- Δες ακόμα άρθρο Ναρκωτικά
- Δες ακόμα άρθρο Απάτη
- Δες ακόμα άρθρο Πλαστογραφία
- Δες ακόμα άρθρο Υπεξαίρεση
- Δες ακόμα άρθρο Ανθρωποκτονία εξ Αμελείας
- Δες ακόμα άρθρο Φοροδιαφυγή
ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΚΑΘΗΚΟΝΤΟΣ – ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ
1. Τι ποινή προβλέπει η παράβαση καθήκοντος για υπάλληλο;
Το άρθρο 259 του Ποινικού Κώδικα προβλέπει φυλάκιση έως δύο ετών για τον υπάλληλο που παραβαίνει με πρόθεση τα καθήκοντά του, με σκοπό να αποκομίσει ο ίδιος ή τρίτος παράνομο όφελος ή να βλάψει το Δημόσιο ή κάποιον άλλον. Πρόκειται για πλημμέλημα και κατά κανόνα η ποινή μετατρέπεται σε χρηματική ή αναστέλλεται με βάση τα άρθρα 80 και 99 ΠΚ, ιδίως όταν ο κατηγορούμενος έχει λευκό ποινικό μητρώο. Παράλληλα, ασκείται και πειθαρχική δίωξη, η οποία είναι αυτοτελής και κρίνεται ξεχωριστά. Η ποινή που τελικά επιβάλλεται εξαρτάται από τη βαρύτητα της πράξης, το ύψος της ζημίας, τα κίνητρα και τα ελαφρυντικά (άρθρο 84 ΠΚ).
2. Πώς αντιμετωπίζω μήνυση πολίτη που με στοχοποιεί;
Πολλές μηνύσεις για παράβαση καθήκοντος υποβάλλονται από πολίτες που διαφωνούν με νόμιμη απόφαση του υπαλλήλου και επιχειρούν να ασκήσουν πίεση. Στις περιπτώσεις αυτές, η υπεράσπιση εστιάζει στο ότι η συμπεριφορά εντάσσεται στη διακριτική ευχέρεια της υπηρεσίας και στην απουσία δόλου, ο οποίος πρέπει να αποδειχθεί ως άμεσος και ως προς τον σκοπό προσπορισμού οφέλους ή πρόκλησης βλάβης. Η σύνταξη υπομνήματος με υπηρεσιακά έγγραφα, εγκυκλίους και νομοθεσία που τεκμηριώνουν την ορθότητα της ενέργειας οδηγεί συχνά σε αρχειοθέτηση ήδη από το στάδιο της προκαταρκτικής εξέτασης, χωρίς να φτάσει η υπόθεση σε ακροατήριο.
3. Υπάρχει περίπτωση να αποφύγω καταδίκη πλήρως;
Ναι, και μάλιστα συχνά. Η παράβαση καθήκοντος απαιτεί άμεσο δόλο και ειδικό σκοπό· χωρίς αυτά τα στοιχεία, το αδίκημα δεν στοιχειοθετείται. Η υπεράσπιση συνήθως επικεντρώνεται στην αμφισβήτηση του δόλου, στην απόδειξη ότι ο υπάλληλος ενήργησε εντός των αρμοδιοτήτων του ή κατόπιν εντολών προϊσταμένου, στην ασάφεια της πράξης ως προς το τι ακριβώς απαιτούσε το καθήκον, καθώς και στην παραγραφή. Η παραγραφή για το πλημμέλημα αυτό είναι πέντε έτη και έχουν αρχειοθετηθεί υποθέσεις λόγω παρέλευσης του χρόνου. Επίσης ισχύει η αρχή in dubio pro reo όταν τα αποδεικτικά στοιχεία είναι ασθενή.
4. Επηρεάζει η ποινική δίωξη την πειθαρχική μου διαδικασία;
Η πειθαρχική και η ποινική διαδικασία είναι αυτοτελείς και τρέχουν παράλληλα, αλλά αλληλεπιδρούν. Η αθωωτική ποινική απόφαση δεν δεσμεύει αυτομάτως το πειθαρχικό όργανο, ωστόσο τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά στο ποινικό δικαστήριο λαμβάνονται σοβαρά υπόψη. Αντίστροφα, καταδίκη σε ποινή φυλάκισης μπορεί να οδηγήσει σε αυτοδίκαιη έκπτωση από τη δημόσια θέση, ανάλογα με το ύψος της ποινής και αν αυτή είναι αμετάκλητη. Γι’ αυτό η συντονισμένη υπεράσπιση και στις δύο διαδικασίες είναι κρίσιμη και χρειάζεται προσεκτικός σχεδιασμός από την αρχή.
5. Πόσο διαρκεί η ποινική διαδικασία για παράβαση καθήκοντος;
Η συνολική διάρκεια εξαρτάται από τον φόρτο της Εισαγγελίας και τη δικαστηριακή ύλη, αλλά κατά κανόνα η προκαταρκτική εξέταση κυμαίνεται από έξι μήνες έως δύο έτη. Αν ασκηθεί ποινική δίωξη, ακολουθεί προσδιορισμός σε ακροατήριο, ο οποίος συνήθως απέχει ένα με δύο έτη. Σε περίπτωση καταδίκης πρωτοδίκως, η έφεση έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα και εκδικάζεται μετά από αρκετό χρόνο. Η πενταετής παραγραφή του πλημμελήματος μπορεί να λειτουργήσει υπέρ του κατηγορουμένου σε υποθέσεις που καθυστερούν. Η έγκαιρη παρέμβαση στο στάδιο της προκαταρκτικής μπορεί να συντομεύσει σημαντικά τον χρόνο μέσω αρχειοθέτησης.
6. Τι ρόλο παίζει ο δικηγόρος υπεράσπισης σε αυτές τις υποθέσεις;
Το γραφείο μας αναλαμβάνει την υπεράσπιση δημοσίων υπαλλήλων, αιρετών και στελεχών του ευρύτερου δημοσίου τομέα από την πρώτη στιγμή που λαμβάνουν κλήση για εξηγήσεις ή ένορκη διοικητική εξέταση. Συντάσσει αναλυτικό υπόμνημα με νομική και πραγματική τεκμηρίωση, συγκεντρώνει υπηρεσιακά έγγραφα και εγκυκλίους, προετοιμάζει τον εντολέα για την κατάθεση και τον εκπροσωπεί σε όλες τις φάσεις, από την προανάκριση έως το ακροατήριο και τυχόν έφεση. Παράλληλα, παρακολουθεί την πειθαρχική διαδικασία ώστε οι δύο γραμμές υπεράσπισης να είναι συντονισμένες. Η εμπειρία σε υπηρεσιακά εγκλήματα είναι καθοριστική για το αποτέλεσμα.