Ο όρος πειρατεία λογισμικού, αναφέρεται στην αναπαραγωγή ή στη διάθεση προγραμμάτων ηλεκτρονικού υπολογιστή, τα οποία προστατεύονται από τους νόμους περί πνευματικών δικαιωμάτων, χωρίς τη γραπτή συναίνεση του δημιουργού τους. Αν και οι εταιρείες παραγωγής λογισμικού εφαρμόζουν στα προϊόντα τους διάφορα τεχνολογικά μέτρα για να αποτρέψουν την αντιγραφή ή χρήση τους από πολλούς υπολογιστές, οι hackers (crackers) πάντα βρίσκουν τεχνικές για να παρακάμψουν τα μέτρα αυτά. Χρησιμοποιώντας την τεχνική “cracking” έχουν τη δυνατότητα να απενεργοποιούν τους κωδικούς, τα κλειδιά ή ό,τι άλλο χρησιμοποιείται για την προστασία των προγραμμάτων. Ακόμα και αν δεν έχουν εξειδικευμένες γνώσεις για να «σπάσουν» (crack) ένα πρόγραμμα, μπορούν να χρησιμοποιήσουν έτοιμο λογισμικό «crack», που διατίθεται ελεύθερα στο Διαδίκτυο και έχει τη δυνατότητα να απενεργοποιεί τα μέτρα προστασίας των εταιρειών παραγωγής λογισμικού.
Παρακολουθήστε ένα βίντεο που περιγράφει τα πιο συχνά ηλεκτρονικά εγκλήματα:
Τι είναι πειρατεία λογισμικού
Πειρατεία λογισμικού είναι η κλοπή προγραμμάτων λογισμικού με την παράνομη αντιγραφή ή πλαστογράφηση γνήσιων προϊόντων και την διανομή πλαστών και παράνομα αντιγραμμένων προϊόντων. Πειρατεία μπορεί να χαρακτηριστεί και η μη συστηματική αντιγραφή προϊόντων χωρίς νόμιμη άδεια χρήσης από ιδιώτες ή επιχειρήσεις, καθώς επίσης και η διανομή ή η μεταπώληση προϊόντων λογισμικού. Παραβιάζεται έτσι ένα από τα σημαντικότερα δικαιώματα του δικαιούχου του προγράμματος – του δημιουργού ή του “παραγγελιοδόχου” – το δικαίωμα αναπαραγωγής.
Μορφές πειρατείας λογισμικού
Οι κυριότερες μορφές παράνομης αναπαραγωγής είναι οι εξής:
1. Η αντιγραφή χωρίς άδεια χρήσης από ιδιώτες ή εταιρίες – ο πιο συνηθισμένος τύπος πειρατείας λογισμικού.
2. Η δήλωση μικρότερου από τον πραγματικό αριθμό εγκαταστάσεων σε μια εταιρεία που διαθέτει άδειες για έναν συγκεκριμένο αριθμό χρηστών υπολογιστών.
3. Ο δανεισμός προϊόντων λογισμικού μεταξύ φίλων και συνεργατών.
4. Η πλαστογραφία, η παράνομη δηλαδή αναπαραγωγή και πώληση λογισμικού με τέτοιο τρόπο ώστε να φαίνεται νόμιμο. Αυτή μπορεί να περιλαμβάνει πιστή απομίμηση της συσκευασίας και συχνά των ολογραμμάτων. Η αυξανόμενη δημοτικότητα του εμπορίου μέσω Internet έχει αυξήσει και τις πιθανότητες να βρεθούν οι καταναλωτές αντιμέτωποι με το πρόβλημα της χρήσης πλαστών προϊόντων.
5. Η προμήθεια προγραμμάτων αναβάθμισης χωρίς να διαθέτει κανείς το βασικό πρόγραμμα. Η άδεια για τη χρήση της αναβάθμισης ισχύει μόνον στη περίπτωση που διαθέτει κανείς νόμιμη άδεια για το βασικό πρόγραμμα. Διαφορετικά η χρήση της αναβάθμισης -και του προγράμματος είναι παράνομη.
6. Το online “κατέβασμα” από το internet λογισμικού χωρίς τη ρητή άδεια. Υπάρχουν στο διαδίκτυο πειρατικά sites που διαθέτουν πολλά παράνομα προγράμματα, συχνά μαζί με δυσάρεστες εκπλήξεις…
Σε όλες τις περιπτώσεις πραγματοποιείται παραβίαση της νομοθεσίας και οι χρήστες τίθενται σε μεγάλο κίνδυνο. Καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται, ακόμη και οι πιο απαιτητικοί καταναλωτές συχνά δεν είναι σε θέση να ξεχωρίσουν το νόμιμο λογισμικό από το πλαστό. Το πλαστό κατασκευάζεται και προωθείται με τρόπο ώστε να μοιάζει και να ανταγωνίζεται το αυθεντικό προϊόν.
- Βλέπε και άρθρο Ηλεκτρονική Απάτη
- Βλέπε και άρθρο Hacking
- Βλέπε και Μέθοδοι Επιθέσεων στο Διαδίκτυο
- Βλέπε και άρθρο Κακόβουλο Λογισμικό
- Βλέπε και άρθρο Επιθέσεις Διαδικτυακές
- Βλέπε και άρθρο Πειρατεία Διαδικτυακή
- Βλέπε και άρθρο Διακίνηση Φαρμάκων
- Βλέπε και άρθρο 10 Πρακτικές Ασφάλειας
ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΕΙΡΑΤΕΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ
1. Τι ποινή κινδυνεύω για πειρατεία λογισμικού;
Η παράνομη αναπαραγωγή ή διανομή προστατευόμενου λογισμικού τιμωρείται κατά τον Ν. 2121/1993 για την πνευματική ιδιοκτησία, με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή. Σε περιπτώσεις κατ’ επάγγελμα τέλεσης ή εμπορικής εκμετάλλευσης, οι ποινές αυξάνονται αισθητά. Παράλληλα, ο δικαιούχος μπορεί να ασκήσει αστική αγωγή αποζημίωσης. Ωστόσο, κάθε υπόθεση κρίνεται με βάση τα συγκεκριμένα στοιχεία: αν επρόκειτο για ιδιωτική χρήση, μεμονωμένη αντιγραφή ή λάθος εκτίμηση από τον χρήστη, υπάρχουν περιθώρια σημαντικής μείωσης. Με την αναγνώριση ελαφρυντικών (άρθρο 84 ΠΚ), η ποινή μπορεί να ανασταλεί (άρθρο 99 ΠΚ) ή να μετατραπεί σε χρηματική (άρθρο 80 ΠΚ), ενώ προσφέρονται και εναλλακτικές όπως η παροχή κοινωφελούς εργασίας.
2. Τι κάνω αν δεχτώ έλεγχο ή κατάσχεση υπολογιστών;
Σε περίπτωση αυτοψίας ή κατάσχεσης από αρχές, καλό είναι να μην προβείτε σε δηλώσεις χωρίς την παρουσία δικηγόρου. Έχετε δικαίωμα σιωπής και δικαίωμα να μην αυτοενοχοποιηθείτε. Ζητήστε αντίγραφο της έκθεσης κατάσχεσης και καταγράψτε ποια μέσα παρελήφθησαν. Μην διαγράφετε αρχεία ή προγράμματα μετά τον έλεγχο, καθώς η ενέργεια αυτή μπορεί να εκληφθεί ως απόπειρα συγκάλυψης. Ο δικηγόρος θα εξετάσει τη νομιμότητα της έρευνας, την ύπαρξη εισαγγελικής εντολής και την τήρηση των διαδικαστικών εγγυήσεων, στοιχεία που μπορεί να οδηγήσουν σε αποκλεισμό αποδεικτικών μέσων.
3. Πώς μπορώ να αποφύγω την καταδίκη;
Η υπεράσπιση εστιάζει στην αμφισβήτηση του δόλου, δηλαδή της γνώσης και της θέλησης παράνομης χρήσης. Σε πολλές περιπτώσεις, ο χρήστης δεν γνώριζε ότι το λογισμικό ήταν πλαστό, ιδίως όταν αγοράστηκε από τρίτο πάροχο ή κατέβηκε από φαινομενικά νόμιμο σύνδεσμο. Άλλες γραμμές άμυνας: παραγραφή του αδικήματος, ελαττώματα της δικογραφίας, παράνομα αποδεικτικά μέσα από έρευνα χωρίς νόμιμη εντολή, αμφισβήτηση της ταυτοποίησης IP. Σημαντικό ρόλο παίζει η αρχή in dubio pro reo, όταν δεν αποδεικνύεται πέραν αμφιβολίας ότι η εγκατάσταση έγινε από τον κατηγορούμενο και όχι από τρίτο πρόσωπο που είχε πρόσβαση.
4. Πόσο διαρκεί η ποινική διαδικασία;
Η συνολική διάρκεια εξαρτάται από τη φάση που βρίσκεται η υπόθεση και τον φόρτο του αρμόδιου δικαστηρίου. Από την υποβολή μήνυσης μέχρι την προανάκριση μπορεί να μεσολαβήσουν αρκετοί μήνες έως ένας χρόνος. Η εκδίκαση σε πρώτο βαθμό συνήθως απαιτεί επιπλέον ένα με δύο έτη, ενώ τυχόν έφεση προσθέτει χρόνο. Παράλληλα, μπορεί να εκκρεμεί αστική αγωγή του δικαιούχου, με δική της χρονική πορεία. Η έγκαιρη παρέμβαση δικηγόρου από την προανακριτική φάση επιτρέπει συχνά είτε αρχειοθέτηση είτε εξωδικαστικό συμβιβασμό με τον δικαιούχο, που μπορεί να αποτρέψει την παραπομπή.
5. Τι έγγραφα και στοιχεία χρειάζομαι για την υπεράσπιση;
Συγκεντρώνονται τυχόν αποδείξεις αγοράς λογισμικού, άδειες χρήσης, τιμολόγια προμηθευτών, αλληλογραφία με πωλητές. Αν η εγκατάσταση έγινε από τεχνικό ή τρίτο πρόσωπο, χρήσιμη είναι η μαρτυρία τους. Σε εταιρικό περιβάλλον, οι συμβάσεις παροχής υπηρεσιών IT και τα αρχεία διαχείρισης αδειών είναι κρίσιμα. Επίσης, καταγραφή των ατόμων που είχαν πρόσβαση στον υπολογιστή. Ο δικηγόρος θα ζητήσει αντίγραφο της δικογραφίας, της τεχνικής έκθεσης πραγματογνωμοσύνης και των αρχείων κατάσχεσης, ώστε να ελεγχθεί η μεθοδολογία ταυτοποίησης του παράνομου λογισμικού και η αλυσίδα φύλαξης των ψηφιακών αποδεικτικών στοιχείων.
6. Ποιος είναι ο ρόλος του δικηγόρου σε τέτοιες υποθέσεις;
Η Δικηγορική Εταιρία ΖΙΑΜΠΑΡΑ Δ. & Συνεργατών εξειδικεύεται στο Ηλεκτρονικό Έγκλημα και αναλαμβάνει την υπεράσπιση από την πρώτη στιγμή. Εξετάζεται η νομιμότητα της έρευνας, η εγκυρότητα της τεχνικής πραγματογνωμοσύνης και η ύπαρξη δόλου. Επιδιώκεται, όπου είναι εφικτό, εξωδικαστική επίλυση με τον δικαιούχο των πνευματικών δικαιωμάτων, ώστε να αποφευχθεί η παραπομπή ή να μειωθεί η αστική αξίωση. Στο ακροατήριο ο δικηγόρος προβάλλει αυτοτελείς ισχυρισμούς, ελαφρυντικά και λόγους ακυρότητας. Η εμπειρία σε ψηφιακά αποδεικτικά μέσα επιτρέπει αποτελεσματική αμφισβήτηση των τεχνικών ευρημάτων που συχνά αποτελούν τη βάση της κατηγορίας.