ELEN
Εκ Περιτροπης Εργασια

ΕΚ ΠΕΡΙΤΡΟΠΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ

Τι είναι η εκ περιτροπής εργασία;

Η εκ περιτροπής εργασία, είναι μια ειδική μορφή μερικής απασχόλησης, που παρέχεται κατά λιγότερες ημέρες την εβδομάδα, ή λιγότερες εβδομάδες ανά μήνα, ή λιγότερους μήνες ανά έτος, κατά πλήρες ημερήσιο ωράριο.
Διαφέρει από την μερική απασχόληση αφού όταν λέμε μερική απασχόληση νοούμε την απασχόληση όλες τις ημέρες της εβδομάδας αλλά με μικρότερο ημερήσιο ωράριο από το κανονικό.

Πότε και πως μπορεί να εφαρμοστεί σύστημα της εκ περιτροπής εργασίας;

Το σύστημα αυτό μπορεί να εφαρμοστεί είτε με συμφωνία εργαζόμενου και εργοδότη είτε με μονομερή απόφαση του εργοδότη, εφόσον συντρέχουν οι λόγοι που θα δούμε παρακάτω.

1η περίπτωση: Εφαρμογή συστήματος εκ περιτροπής εργασίας κατόπιν συμφωνίας εργαζόμενου και εργοδότη.

Στο Ν. 1892/90 άρθ. 38, όπως ισχύει σήμερα, ορίζεται ότι, κατά την κατάρτιση της ατομικής σύμβασης εργασίας ή κατά τη διάρκειά της, ο εργοδότης και ο εργαζόμενος μπορούν με έγγραφη ατομική σύμβαση να συμφωνήσουν κάθε μορφή απασχόλησης εκ περιτροπής. Εκ περιτροπής απασχόληση θεωρείται η απασχόληση κατά λιγότερες ημέρες την εβδομάδα ή κατά λιγότερες εβδομάδες το μήνα ή κατά λιγότερους μήνες το έτος ή και συνδυασμός αυτών κατά πλήρες ημερήσιο ωράριο εργασίας.

Οι αποδοχές του εργαζόμενου είναι ανάλογες του χρόνου απασχόλησής του.
Παράδειγμα:
Πλήρης μισθός (40ωρο την εβδομάδα): 650 €
Εκ περιτροπής απασχόληση: 4 ημέρες την εβδομάδα / 6,66 ώρες την ημέρα – 26,64 ώρες την εβδομάδα
Αναλογούν μισθός: 650 Χ 26,64 Χ 40 = 432,90 €

Όπως ορίζεται παραπάνω, η εκ περιτροπής εργασία, μπορεί να συμφωνηθεί είτε κατά την έναρξη της εργασιακής σχέσης είτε κατά τη διάρκειά της με τροποποίηση της ατομικής σύμβασης εργασίας. Απαιτείται λοιπόν και εδώ η σύμφωνη γνώμη του εργαζόμενου για την τροποποίηση της σύμβασης εργασίας.
Καταγγελία της σύμβασης εργασίας λόγω μη αποδοχής από τον εργαζόμενο πρότασης εργοδότη για μετατροπή σύμβασης πλήρους απασχόλησης σε σύμβαση εκ περιτροπής εργασίας, είναι άκυρη.

Η σύμβαση πρέπει να είναι οπωσδήποτε έγγραφη (δεν ισχύει εδώ η δίμηνη προθεσμία επίδοσης όρων σύμβασης εργασίας) και υποβάλλεται στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ.
Αν η σύμβαση για εκ περιτροπής εργασία, δεν καταρτιστεί εγγράφως ή δεν γνωστοποιηθεί εντός οκτώ (8) ημερών από την κατάρτισή της στην Επιθεώρηση Εργασίας, (υποβολή στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ) τεκμαίρεται η πλήρης απασχόληση του εργαζόμενου.

2η περίπτωση: Μονομερής επιβολή συστήματος εκ περιτροπής εργασίας, λόγω περιορισμού της δραστηριότητας της επιχείρησης

Η εργατική νομοθεσία δίνει τη δυνατότητα στον εργοδότη, αν περιοριστούν οι δραστηριότητες του, αντί καταγγελίας της σύμβασης εργασίας, να επιβάλλει σύστημα εκ περιτροπής απασχόλησης στην επιχείρηση του, κατόπιν διαβούλευσης με τους εργαζόμενους. Η ενημέρωση – διαβούλευση γίνεται με τους νόμιμους εκπροσώπους των εργαζομένων, σύμφωνα με τις διατάξεις του Π.Δ 240/2006 και του Ν.1767/1988. Στη περίπτωση που δεν υπάρχει σωματείο ή συμβούλιο εργαζομένων στην επιχείρηση, η διαβούλευση θα πρέπει να γίνει με το σύνολο των εργαζομένων της επιχείρησης.
Η διάρκεια της εκ περιτροπής εργασίας δεν μπορεί να υπερβαίνει τους εννιά μήνες στο ίδιο ημερολογιακό έτος.

Απαραίτητες λοιπόν προϋποθέσεις για την επιβολή του παραπάνω συστήματος, είναι ο περιορισμός των δραστηριοτήτων της επιχείρησης (ουσιαστική προϋπόθεση), και η ενημέρωση των εργαζομένων και η προηγούμενη διαβούλευση του εργοδότη με τους εργαζόμενους (τυπική προϋπόθεση).

Χαρακτηριστικό στοιχείο της περίπτωσης αυτής, είναι ότι κατά τη επιβολή του συστήματος αυτού θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο παράγοντας “ίση μεταχείριση”.
Το σύστημα πρέπει να καταλαμβάνει είτε όλους τους εργαζόμενους στη επιχείρηση, είτε όλους τους εργαζόμενους τμήματος της επιχείρησης, το οποίο εμφανίζει μειωμένη δραστηριότητα.
Δεν επιτρέπεται η επιβολή του συστήματος της εκ περιτροπής εργασίας σε μερικώς απασχολούμενους
Δεν επιτρέπεται η επιβολή συστήματος εκ περιτροπής εργασίας επιλεκτικά, σε συγκεκριμένους μόνο μισθωτούς.(Α.Π 1252/2014).
Η απόφαση του εργοδότη για την επιβολή εκ περιτροπής εργασίας πρέπει να υποβληθεί στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ εντός οκτώ (8) ημερών από τη λήψη της, διαφορετικά τεκμαίρεται η πλήρης απασχόληση των εργαζομένων.

Η επιβολή της εκ περιτροπής εργασίας από την πλευρά του εργοδότη, είναι παράνομη, εάν δεν έχει προηγηθεί διάλογος με τους εργαζομένους, δεν τους έχουν δοθεί οικονομικά στοιχεία της επιχείρησης, δεν έχει εξαντληθεί κάθε περιθώριο εναλλακτικών λύσεων και δεν έχει προηγηθεί διαβούλευση με τους εργαζομένους. (Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών 4424/2012)

Για τον υπολογισμό των αποδοχών και στην περίπτωση αυτή, για τους αμειβόμενους με μισθό, πολλαπλασιάζουμε τον πλήρη μισθό (40/ωρου) με τις ώρες εβδομαδιαίας απασχόλησης και ακολούθως διαιρούμε με το 40, ενώ για τους αμειβόμενους με ημερομίσθιο, πολλαπλασιάζουμε το πλήρες ημερομίσθιο (των 6,66 ωρών) με το 0,15 για να βρούμε το ωρομίσθιο και ακολούθως πολλαπλασιάζουμε επίσης με τις ώρες ημερήσιας απασχόλησης, για να βρούμε το ημερομίσθιο.

Παράδειγμα
Απασχόληση: 3 ημέρες την εβδομάδα επί 8 ώρες την ημέρα
Ημερομίσθιο 6,66 ωρών: 29,04
Ωρομίσθιο: 29,04 Χ 0,15 = 4,36 €
Αναλογούν ημερομίσθιο: 4,36 Χ 8 = 34,88 €
Μηνιαίες αποδοχές: (Ώρες εργασίας/εβδομάδα) Χ (Ωρομίσθιο) Χ (26/6) = 24 ώρες Χ 4,36 € Χ 4,133 = 432,48 €

Κατά το χρονικό διάστημα της μονομερούς επιβολής εκ περιτροπής εργασίας, δεν μπορεί να γίνει απόλυση και υπολογισμός της αποζημίωσης με τις μειωμένες αποδοχές λόγω του συστήματος αυτού.
Για να γίνει απόλυση, πρέπει να γίνει διακοπή του συστήματος της εκ περιτροπής απασχόλησης και επαναφορά του εργαζόμενου σε σύστημα πλήρους απασχόλησης ενώ ο υπολογισμός της αποζημίωσης θα γίνει με βάση τις αποδοχές που θα λάμβανε ο εργαζόμενος με το καθεστώς της πλήρους απασχόλησης. (έγγρ. ΥΕΚΑ 4355/16/3-3-2011).

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΕΚ ΠΕΡΙΤΡΟΠΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ

1. Ο εργοδότης μου επιβάλλει εκ περιτροπής εργασία χωρίς συμφωνία. Είναι νόμιμο;

Η μονομερής επιβολή εκ περιτροπής εργασίας είναι νόμιμη μόνο όταν συντρέχουν αυστηρές προϋποθέσεις: πραγματικός περιορισμός της δραστηριότητας της επιχείρησης, προηγούμενη ενημέρωση και ουσιαστική διαβούλευση με τους εργαζόμενους ή τους εκπροσώπους τους, παροχή οικονομικών στοιχείων της επιχείρησης και εξάντληση κάθε εναλλακτικής λύσης. Επιπλέον, το μέτρο πρέπει να καταλαμβάνει όλους τους εργαζόμενους ή τουλάχιστον όλους όσους ανήκουν στο τμήμα με μειωμένη δραστηριότητα, χωρίς επιλεκτική εφαρμογή σε συγκεκριμένα πρόσωπα (ΑΠ 1252/2014). Όταν λείπει έστω και μία από αυτές τις προϋποθέσεις, η επιβολή είναι παράνομη και ο εργαζόμενος δικαιούται τις αποδοχές πλήρους απασχόλησης.

2. Τι μπορώ να κάνω αν θεωρώ παράνομη την επιβολή εκ περιτροπής εργασίας;

Ο εργαζόμενος μπορεί να ασκήσει αγωγή στο αρμόδιο Μονομελές Πρωτοδικείο, ζητώντας αναγνώριση της ακυρότητας της μονομερούς απόφασης του εργοδότη και επιδίκαση των διαφορών αποδοχών μεταξύ της πλήρους απασχόλησης και της μειωμένης που του καταβάλλεται. Παράλληλα, μπορεί να υποβάλει καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας, η οποία ελέγχει την τήρηση των διαδικασιών διαβούλευσης και την υποβολή στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ. Σε περιπτώσεις άμεσου κινδύνου, ασκείται και αίτηση ασφαλιστικών μέτρων. Αν δεν έχει υπάρξει υποβολή στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ μέσα σε οκτώ ημέρες, τεκμαίρεται κατά νόμο πλήρης απασχόληση και διεκδικούνται οι πλήρεις αποδοχές.

3. Μπορεί ο εργοδότης να με απολύσει επειδή αρνήθηκα τη μετατροπή σε εκ περιτροπής;

Όχι. Η καταγγελία της σύμβασης εργασίας με αιτιολογία τη μη αποδοχή πρότασης του εργοδότη για μετατροπή της πλήρους απασχόλησης σε εκ περιτροπής είναι άκυρη. Ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα να αρνηθεί την τροποποίηση των όρων εργασίας του, καθώς απαιτείται η ρητή σύμφωνη γνώμη του και έγγραφη συμφωνία. Σε περίπτωση τέτοιας απόλυσης, ο εργαζόμενος μπορεί να ζητήσει αναγνώριση της ακυρότητας, επαναπρόσληψη και καταβολή μισθών υπερημερίας. Παράλληλα, η απόλυση μπορεί να χαρακτηριστεί καταχρηστική, με δικαίωμα αξίωσης χρηματικής ικανοποίησης για ηθική βλάβη, ανάλογα με τις περιστάσεις.

4. Πώς υπολογίζεται η αποζημίωση απόλυσης σε καθεστώς εκ περιτροπής εργασίας;

Όταν ο εργοδότης έχει επιβάλει μονομερώς το σύστημα εκ περιτροπής εργασίας, δεν επιτρέπεται να γίνει απόλυση κατά τη διάρκεια εφαρμογής του με υπολογισμό της αποζημίωσης στις μειωμένες αποδοχές. Πρέπει πρώτα να διακοπεί το σύστημα και να επανέλθει ο εργαζόμενος σε πλήρη απασχόληση, ώστε η αποζημίωση να υπολογιστεί στις πλήρεις αποδοχές που θα λάμβανε (έγγρ. ΥΕΚΑ 4355/16/3-3-2011). Αν ο εργοδότης παρακάμψει αυτή την υποχρέωση, ο εργαζόμενος μπορεί να διεκδικήσει δικαστικά τη διαφορά της αποζημίωσης, με βάση τον πραγματικό μισθό πλήρους απασχόλησης και όχι τον μειωμένο.

5. Σε πόσο χρόνο πρέπει να κινηθώ για διεκδίκηση των δικαιωμάτων μου;

Οι αξιώσεις δεδουλευμένων αποδοχών και διαφορών μισθού παραγράφονται στα πέντε έτη από τότε που κατέστησαν απαιτητές. Αντίθετα, η αγωγή για ακυρότητα απόλυσης πρέπει να ασκηθεί μέσα σε τρεις μήνες από την επίδοση της καταγγελίας, αλλιώς το δικαίωμα αποσβέννυται. Για τη διεκδίκηση της οφειλόμενης αποζημίωσης απόλυσης, η προθεσμία είναι έξι μήνες από τότε που έγινε απαιτητή. Λόγω των σύντομων προθεσμιών, καλό είναι ο εργαζόμενος να απευθυνθεί άμεσα σε δικηγόρο, ώστε να μην παρέλθει η ευκαιρία να διεκδικήσει δικαστικά τα δικαιώματά του. Παράλληλα, οι ασφαλιστικές αξιώσεις προς τον ΕΦΚΑ έχουν δικές τους προθεσμίες.

6. Ποιος είναι ο ρόλος του δικηγόρου σε υποθέσεις εκ περιτροπής εργασίας;

Ο δικηγόρος εξετάζει αρχικά τη νομιμότητα της επιβολής ή της συμφωνίας: ελέγχει αν τηρήθηκε η έγγραφη μορφή, αν υποβλήθηκε η σύμβαση ή η απόφαση στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ εμπρόθεσμα, αν προηγήθηκε ουσιαστική διαβούλευση και αν τηρήθηκε η αρχή της ίσης μεταχείρισης. Συντάσσει εξώδικη δήλωση προς τον εργοδότη, καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας και ασκεί αγωγή ή αίτηση ασφαλιστικών μέτρων στο Μονομελές Πρωτοδικείο για διεκδίκηση των διαφορών αποδοχών. Εκπροσωπεί τον εργαζόμενο σε όλη τη δικαστική διαδικασία και υπολογίζει με ακρίβεια την οφειλόμενη αποζημίωση απόλυσης ή τις δεδουλευμένες αποδοχές, αξιοποιώντας πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου υπέρ του εργαζόμενου.