Η ακύρωση αποδοχής κληρονομιάς, όταν ο κληρονόμος αγνοούσε την ύπαρξη χρεών της κληρονομιάς, γίνεται με άσκηση αγωγής ενώπιον δικαστηρίου. Στα πλαίσια των διατάξεων του Κληρονομικού Δικαίου του Αστικού Κώδικα το σύνολο της περιουσίας του προσώπου που απεβίωσε (κληρονομιαία περιουσία), που συμπεριλαμβάνει τόσο το ενεργητικό όσο και το παθητικό αυτής, επάγεται μετά το θάνατό του στους κληρονόμους του (είτε εξ αδιαθέτου είτε εκ διαθήκης), οι οποίοι έχουν το δικαίωμα της αποποίησης εντός αποσβεστικής προθεσμίας τεσσάρων μηνών από τότε που έμαθαν την επαγωγή της κληρονομίας σε αυτούς και το λόγο της με δήλωση που κατατίθεται στο Γραμματέα του Δικαστηρίου της κληρονομίας.
Σε πολλές περιπτώσεις όμως κατά τις οποίες τα πρόσωπα που καλούνται ως κληρονόμοι σε κληρονομιαία περιουσία μακρινών ή αγνώστων συγγενών μη γνωρίζοντας πολλές φορές την ύπαρξη χρεών του κληρονομουμένου ή αγνοώντας την τετράμηνη προθεσμία του νόμου για αποποίηση της κληρονομίας ή και τις συνέπειες της άπρακτης παρέλευσης αυτής παραλείπουν να προβούν στην προσήκουσα δήλωση αποποίησης εντός της νομίμου προθεσμίας με τις απαιτούμενες προϋποθέσεις και καθίστανται ως εκ τούτου κληρονόμοι λόγω σιωπηρής αποδοχής της κληρονομίας κατά πλάσμα δικαίου. Την επίλυση αυτού του «αδιέξοδου προβλήματος» έδωσε ο νομοθέτης με τη δυνατότητα άσκησης αγωγής ακύρωσης της πλασματικής αποδοχής κληρονομίας που επέρχεται μετά την άπρακτη παρέλευση της προθεσμίας αποποίησης της κληρονομίας ή τη μη προσήκουσα άσκησή της, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 1857 του Α.Κ.
Ποιές είναι οι προϋποθέσεις της αγωγής ακύρωσης πλασματικής αποδοχής κληρονομιάς;
- Η πλασματική αποδοχή κληρονομίας μπορεί να προσβληθεί από τον κληρονόμο λόγω πλάνης όταν η αποδοχή, που συνάγεται με τον τρόπο αυτό κατά πλάσμα του νόμου, δεν συμφωνεί με τη βούλησή του και αυτή αναφέρεται σε σημείο τόσο σπουδαίο για την αποδοχή της κληρονομίας ώστε, αν ο κληρονόμος γνώριζε την αληθινή κατάσταση, ως προς αυτό, δεν θα άφηνε να παρέλθει άπρακτη η προθεσμία της αποποίησης. Η εσφαλμένη γνώση ή άγνοια που δημιουργεί τη διάσταση μεταξύ βούλησης και δήλωσης και θεμελιώνει, όταν είναι ουσιώδης, δικαίωμα προσβολής της δήλωσης λόγω πλάνης μπορεί να οφείλεται και σε άγνοια ή εσφαλμένη γνώση των νομικών διατάξεων για την αποδοχή κληρονομίας.
- Η πλάνη περί το δίκαιο της αποδοχής της κληρονομίας είναι ουσιώδης και όταν η άγνοια του κληρονόμου ανάγεται είτε στο σύστημα κτήσης της κληρονομίας, βάσει του Αστικού Κώδικα, που επέρχεται αμέσως μετά το θάνατο του κληρονομουμένου, οπότε η τετράμηνη προθεσμία αποποίησης δεν αρχίζει, καθώς η άγνοια αποκλείει τη γνώση της επαγωγής της κληρονομίας είτε στην ύπαρξη της προβλεπόμενης προθεσμίας προς αποποίηση ή τη νομική σημασία της άπρακτης παρόδου αυτής.
- Πλάνη ως προς το ενεργητικό ή το παθητικό της κληρονομίας δεν είναι ουσιώδης.
Πότε παραγράφεται;
Η αγωγή ακύρωσης της πλασματικής αποδοχής κληρονομίας λόγω πλάνης, απάτης ή απειλής παραγράφεται μετά από έξι μήνες. Η παραγραφή αυτής αρχίζει από την παρέλευση της προθεσμίας αποποίησης. Αν όμως η πλάνη, η απάτη ή η απειλή εξακολουθούν και μετά την αποδοχή, το εξάμηνο αρχίζει από τότε που παρήλθε η κατάσταση αυτή -από την άρση δηλαδή της πλάνης – και σε κάθε περίπτωση όταν περάσουν είκοσι χρόνια από την αποδοχή.
Κατά ποιών στρέφεται η αγωγή ακύρωσης;
Η αγωγή ακύρωσης στρέφεται κατά του αμέσως έλκοντος έννομο κληρονομικό συμφέρον από την έκπτωση αυτού, που ακυρωσίμως αποδέχτηκε και στον οποίο θα επαχθεί η κληρονομία μετά την αποδοχή της αγωγής και την αποποίηση του ενάγοντα στην περί ακύρωσης δίκη, όπως και κατά των δανειστών της κληρονομίας.
Ποιό δικαστήριο είναι αρμόδιο για την ακύρωση πλασματικής αποδοχής κληρονομιάς;
Η ως άνω αγωγή ακύρωσης, έχουσα διαπλαστικό χαρακτήρα, ασκείται ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου της τελευταίας κατοικίας του κληρονομουμένου κατά την τακτική διαδικασία.
Ποιός είναι ο στόχος για την ακύρωση πλασματικής αποδοχής κληρονομιάς;
Η δυνατότητα απεμπλοκής από κατάχρεα κληρονομιαία περιουσία θανόντος την οποία σιωπηρά αποδέχθηκε πλασματικά ο κληρονόμος χωρίς γνώση των νομικών διατάξεων περί αποδοχής ή αποποίησης της κληρονομίας και των συνεπειών αυτών.
- Δες ακόμα άρθρο Κληρονομητήριο
- Δες ακόμα άρθρο Αποποίηση Κληρονομιάς Ανηλίκου
- Δες ακόμη άρθρο Προσβολή Διαθήκης
ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΚΥΡΩΣΗ ΑΠΟΔΟΧΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ
1. Κληρονόμησα χρέη χωρίς να το ξέρω, τι κάνω;
Όταν παρέλθει άπρακτη η τετράμηνη προθεσμία αποποίησης, ο νόμος θεωρεί ότι αποδεχθήκατε σιωπηρά την κληρονομιά, μαζί με όλα τα χρέη του θανόντος. Δεν έχει κλείσει όμως ο δρόμος. Το άρθρο 1857 του Αστικού Κώδικα δίνει τη δυνατότητα άσκησης αγωγής ακύρωσης της πλασματικής αποδοχής λόγω πλάνης, όταν αγνοούσατε ουσιώδη στοιχεία, όπως την ίδια την επαγωγή της κληρονομιάς, την ύπαρξη της προθεσμίας αποποίησης ή τις έννομες συνέπειες της άπρακτης παρέλευσής της. Με την αποδοχή της αγωγής και την επακόλουθη αποποίηση απεμπλέκεστε από την κατάχρεη κληρονομιά και αποφεύγετε την προσωπική σας ευθύνη απέναντι στους δανειστές του θανόντος.
2. Ποιες περιπτώσεις πλάνης αναγνωρίζονται από τα δικαστήρια;
Η πλάνη πρέπει να είναι ουσιώδης και να αφορά νομικά ζητήματα. Αναγνωρίζεται όταν ο κληρονόμος αγνοούσε το αυτόματο σύστημα κτήσης της κληρονομιάς, που ισχύει στο ελληνικό δίκαιο και επέρχεται αμέσως με τον θάνατο, την ύπαρξη της τετράμηνης προθεσμίας αποποίησης ή τη νομική σημασία της άπρακτης παρέλευσής της. Αντιθέτως, η απλή άγνοια για το ύψος των χρεών ή την έκταση του ενεργητικού δεν θεωρείται ουσιώδης πλάνη και δεν θεμελιώνει αγωγή ακύρωσης. Η ακριβής διατύπωση του δικογράφου παίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς πρέπει να εξειδικεύεται η μορφή της πλάνης και να αποδεικνύεται ότι, αν γνωρίζατε την αληθινή κατάσταση, θα είχατε προβεί έγκαιρα σε αποποίηση.
3. Σε πόσο χρόνο πρέπει να κινηθώ νομικά;
Η αγωγή ακύρωσης της πλασματικής αποδοχής κληρονομιάς υπόκειται σε σύντομη εξάμηνη παραγραφή, η οποία αρχίζει από τη στιγμή που έπαυσε η κατάσταση πλάνης, δηλαδή από τότε που λάβατε γνώση της πραγματικής νομικής κατάστασης, συνήθως μετά από όχληση δανειστή ή κοινοποίηση διαταγής πληρωμής. Σε κάθε περίπτωση, η αξίωση παύει οριστικά μετά την παρέλευση είκοσι ετών από την πλασματική αποδοχή. Η ταχύτητα είναι κρίσιμη, καθώς η εξάμηνη προθεσμία εκπνέει γρήγορα και απαιτείται προετοιμασία πλήρους φακέλου, σύνταξη αγωγής, κατάθεση στο αρμόδιο δικαστήριο και επίδοση στους εναγομένους.
4. Ποιο δικαστήριο εκδικάζει την αγωγή ακύρωσης;
Αρμόδιο είναι το Πολυμελές Πρωτοδικείο της τελευταίας κατοικίας του θανόντος, με την τακτική διαδικασία. Η αγωγή έχει διαπλαστικό χαρακτήρα και στρέφεται κατά εκείνου που έλκει άμεσο κληρονομικό συμφέρον από την έκπτωσή σας, δηλαδή του προσώπου στο οποίο θα επαχθεί η κληρονομιά μετά την ευδοκίμηση της αγωγής και τη μεταγενέστερη αποποίησή σας, καθώς και κατά των δανειστών της κληρονομιάς. Η σωστή στοχοθέτηση των εναγομένων είναι κρίσιμη, καθώς παράλειψη σύνδεσης απαραίτητου διαδίκου μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη της αγωγής για τυπικούς λόγους.
5. Ποια έγγραφα χρειάζονται για την αγωγή;
Απαιτούνται η ληξιαρχική πράξη θανάτου του κληρονομουμένου, πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών, πιστοποιητικό περί μη αποποίησης από το Πρωτοδικείο, πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης ή αντίγραφο τυχόν δημοσιευμένης διαθήκης, καθώς και κάθε έγγραφο που αποδεικνύει τον χρόνο που λάβατε γνώση των πραγματικών δεδομένων (διαταγές πληρωμής, εξώδικα, ειδοποιήσεις τραπεζών ή ΑΑΔΕ, κατασχέσεις). Χρήσιμα είναι επίσης στοιχεία που τεκμηριώνουν τη συγγενική απόσταση από τον θανόντα και την έλλειψη επικοινωνίας ή πληροφόρησης για την οικονομική του κατάσταση, ώστε να ενισχύεται ο ισχυρισμός της δικαιολογημένης άγνοιας.
6. Τι ρόλο έχει ο δικηγόρος στη διαδικασία;
Η αγωγή ακύρωσης πλασματικής αποδοχής αποτελεί απαιτητική δικονομική διαδικασία και η εκπροσώπηση από δικηγόρο είναι υποχρεωτική στο Πολυμελές Πρωτοδικείο. Το γραφείο μας αναλαμβάνει τον έλεγχο των προθεσμιών, την τεκμηρίωση της ουσιώδους πλάνης με σαφή νομική επιχειρηματολογία, τη σύνταξη αγωγής με όλα τα απαραίτητα στοιχεία, την ορθή στρέψη κατά των αμέσως ωφελουμένων και των δανειστών, την κατάθεση προτάσεων και αποδεικτικών μέσων, καθώς και την παράσταση κατά τη συζήτηση. Μετά την τελεσιδικία της απόφασης, υποστηρίζουμε και την επακόλουθη αποποίηση, ολοκληρώνοντας την απεμπλοκή σας από την κατάχρεη κληρονομιά.