Σύμφωνα με το άρ. 216 του Ποινικού Κώδικα, στην πλαστογραφία όποιος καταρτίζει πλαστό έγγραφο ή νοθεύει έγγραφο, με σκοπό να παραπλανήσει άλλον, σχετικά με γεγονός που μπορεί να έχει συνέπειες, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών. Ομοίως τιμωρείται όποιος χρησιμοποιεί εν γνώσει του πλαστό ή νοθευμένο έγγραφο. Το γραφείο μας έχει χειριστεί πολλές υποθέσεις πλαστογραφίας και με την επιβαρυντική περίσταση της χρήσης του πλαστού εγγράφου. Μάλιστα έχει χειριστεί και αρκετές περιπτώσεις πλαστογραφίας σε βαθμό κακουργήματος, όταν το περιουσιακό όφελος που προκύπτει από την πλαστογραφία υπερβαίνει το ποσό των 120.000€ ή διαπράττεται κατ’ επάγγελμα ή κατά συνήθεια και το συνολικό ποσό υπερβαίνει το ποσό των 30.000€, οπότε η πλαστογραφία τιμωρείται με κάθειρξη και είναι κακούργημα.

Τι είναι η πλαστογραφία;

Η αντικειμενική υπόσταση της πλαστογραφίας στοιχειοθετείται όταν:

• ο δράστης καταρτίζει απαρχής έγγραφο, το οποίο αυτός εμφανίζει ότι καταρτίστηκε από άλλον, ή
• ο δράστης νοθεύει γνήσιο έγγραφο. 

Η υποκειμενική υπόσταση της πλαστογραφίας στοιχειοθετείται όταν:

• ο δράστης γνώριζε και ήθελε να παραχθούν τα πραγματικά περιστατικά που απαρτίζουν την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος, και
• ο δράστης είχε σκοπό να παραπλανήσει άλλον με τη χρήση του πλαστού ή νοθευμένου εγγράφου για γεγονός που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες.

Κατά μια άποψη, για τη γνώση αρκεί και η αμφιβολία. Για την επιβαρυντική περίσταση της πλαστογραφίας με σκοπό περιουσιακού οφέλους κατ’ άρ. 216 παρ. 3 ΠΚ, απαιτείται για τη στοιχειοθέτηση της υποκειμενικής υπόστασης και σκοπός οφέλους. 

Έννοια εγγράφου

Ως έγγραφο, που αποτελεί το υλικό αντικείμενο της πλαστογραφίας, νοείται κάθε γραπτό που προορίζεται ή είναι πρόσφορο να αποδείξει γεγονός, που έχει έννομη συνέπεια, όπως και κάθε σημείο που προορίζεται να αποδείξει ένα τέτοιο γεγονός. Ως έγγραφο νοείται και το φωτοτυπικό αντίγραφο εγγράφου, στο οποίο απεικονίζεται (φωτογραφίζεται) το πρωτότυπο εγγράφου με τη χρησιμοποίηση κατάλληλης συσκευής, αφού υπάρχει πιστή αναπαραγωγή του πρωτοτύπου με μηχανικό τρόπο (φωτοτυπικό μηχάνημα). Το γεγονός με έννομη συνέπεια, που το πρωτότυπο του εγγράφου προορίζεται ή είναι πρόσφορο να αποδείξει, εμφανίζεται και στο φωτοτυπικό αντίγραφο, έστω και αν δεν είναι επικυρωμένο και άρα μπορεί να αποδειχθεί με το φωτοτυπικό αντίγραφο. 

Κατάρτιση νέου εγγράφου

Αν ο δράστης εμφανίζει ότι το έγγραφο καταρτίστηκε από άλλον, με απομίμηση του γραφικού χαρακτήρα, ο δράστης προβαίνει σε εξ υπαρχής κατάρτιση εγγράφου. 

Νόθευση εγγράφου

Νόθευση γνησίου εγγράφου υπάρχει όταν γίνεται αλλοίωση της έννοιας του περιεχομένου του εγγράφου. 

Χρήση πλαστού ή νοθευμένου εγγράφου από τον πλαστογράφο

Αν ο ίδιος ο πλαστογράφος κάνει χρήση του πλαστού ή νοθευμένου εγγράφου, η πράξη αυτή αποτελεί επιβαρυντική περίσταση. 

Εντολή ή συναίνεση του παθόντος

Η θέση της υπογραφής τρίτου επί εγγράφου χωρίς τη συναίνεσή του στοιχειοθετεί πλαστογραφία. Η θέση της υπογραφής τρίτου επί εγγράφου έχοντας προηγουμένως τη συναίνεσή του δεν στοιχειοθετεί πλαστογραφία. Αν ο φερόμενος ως εκδότης του εγγράφου δώσει εντολή ή συναίνεση, ρητή ή σιωπηρή, για κατάρτιση εγγράφου με τη θέση της υπογραφής του φερόμενου ως εκδότη επί ιδιωτικού εγγράφου, με την κατάρτιση του εγγράφου κατά τον τρόπο αυτό δεν στοιχειοθετείται η αντικειμενική υπόσταση της κατάρτισης πλαστού εγγράφου. 

Υπεράσπιση κατηγορίας

Άμεσα ζημιούμενος από την πράξη της πλαστογραφίας και δικαιούμενος να παραστεί στην ποινική διαδικασία ως υπεράσπιση κατηγορίας για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης είναι εκείνος ο οποίος υπέστη ή πρόκειται να υποστεί τις έννομες συνέπειες της πλαστογραφίας. 

Κατ’ εξακολούθηση έγκλημα

Κατ’ εξακολούθηση έγκλημα είναι εκείνο το οποίο τελείται από το ίδιο πρόσωπο και απαρτίζεται από περισσότερες ομοειδείς πράξεις, διακρινόμενες χρονικά μεταξύ τους, και προσβάλλουν το ίδιο έννομο αγαθό, και καθεμία περιέχει πλήρη τα στοιχεία ενός και του αυτού εγκλήματος, συνδέονται δε μεταξύ τους με την ταυτότητα της απόφασης προς εκτέλεσή τους Πλ.Ολομ. ΑΠ Ποιν. 1/2018.

Αιτιολογία της απόφασης

Η απόφαση του δικαστηρίου πρέπει να αναφέρει επακριβώς τον σκοπό πλαστογραφίας του πιστοποιητικού. Σε περίπτωση παράθεσης λανθασμένης ημερομηνίας γέννησης για έκδοση νέας ταυτότητας, αν η απόφαση δεν αναφέρει σκοπό πλαστογραφίας, ιδρύεται λόγος αναίρεσης. Η αναφορά στην απόφαση του ακριβούς χρόνου τέλεσης της πράξης είναι αναγκαία για την έναρξη και τον υπολογισμό του χρόνου της παραγραφής. Αν δεν προσδιορίζεται στην απόφαση ο ακριβής χρόνος τέλεσης της πράξης, ο Άρειος Πάγος δεν μπορεί να κρίνει για την παραγραφή ή μη της πράξης, και έτσι παραβιάζονται εκ πλαγίου οι διατάξεις περί παραγραφής, και ιδρύεται ο κατ’ άρ. 510 παρ. 1 στοιχ. Ε ΚΠοινΔ λόγος αναίρεσης. Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δικαιούται να καθορίσει ακριβέστερα τον χρόνο τέλεσης της πράξης, όπως αυτός προέκυψε από τις αποδείξεις, αρκεί να μην επηρεάζεται η ταυτότητα της πράξης ή η τυχόν υπάρχουσα παραγραφή, διαφορετικά ιδρύεται ο κατ’ άρ. 510 παρ. 1 στοιχ. Η ΚΠοινΔ λόγος αναίρεσης για υπέρβαση εξουσίας. 

Χρήση πλαστού ή νοθευμένου εγγράφου

Αν κάποιος χρησιμοποιήσει εν γνώσει του πλαστό ή νοθευμένο έγγραφο, με σκοπό να παραπλανήσει άλλον σχετικά με γεγονός που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες, ο δράστης τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών άρ. 216 παρ. 2 ΠΚ άρ. 216 παρ. 1 ΠΚ. Η χρήση του πλαστού ή νοθευμένου εγγράφου συνιστά ιδιαίτερο αυτοτελές έγκλημα, όχι μόνο όταν γίνεται από τον ίδιο τον πλαστογράφο αλλά αυτός για οποιοδήποτε λόγο δεν μπορεί να τιμωρηθεί για την πλαστογραφία, αλλά και όταν γίνεται από τρίτο μη πλαστογράφο.

Πλαστογραφία μετά χρήσεως και απάτη

Οι πράξεις της πλαστογραφίας μετά χρήσεως και της απάτης συρρέουν αληθώς, και ουδεμία απορροφά την άλλη, γιατί κάθε μία είναι αυτοτελής, και στοιχειοθετείται από διαφορετικά περιστατικά, καθώς ειδικότερα η επίτευξη της παραπλάνησης και της βλάβης στην περιουσία του παραπλανώμενου ή του τρίτου, που αποτελούν στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης της απάτης, δεν αποτελούν αντίστοιχα και στοιχεία της υπόστασης, ή επιβαρυντική περίπτωση, ή αναγκαίο μέσο διάπραξης της πλαστογραφίας. Αν τα ψευδή γεγονότα που παραστάθηκαν ως αληθή για την απάτη ταυτίζονται προς τα συγκροτούντα τη χρήση του πλαστού εγγράφου, η απόπειρα της απάτης και η χρήση πλαστού ή νοθευμένου εγγράφου δεν είναι αυτοτελή εγκλήματα, και η απόπειρα απάτης απορροφάται από τη χρήση πλαστού εγγράφου. Αν επί της απόπειρας της απάτης πέραν των ψευδών αυτών γεγονότων συντρέχουν και άλλες ψευδείς παραστάσεις που δεν ταυτίζονται προς τις αποτελούσες μόνο τη χρήση του πλαστού εγγράφου, η απόπειρα απάτης και η χρήση πλαστού ή νοθευμένου εγγράφου είναι αυτοτελή εγκλήματα. 

• Δες ακόμα άρθρο Συκοφαντική Δυσφήμηση
• Δες ακόμα άρθρο Σωματική Βλάβη
• Δες ακόμα άρθρο Ναρκωτικά
• Δες ακόμα άρθρο Απάτη
• Δες ακόμα άρθρο Πλαστογραφία
• Δες ακόμα άρθρο Υπεξαίρεση
• Δες ακόμα άρθρο Ανθρωποκτονία εξ Αμελείας
• Δες ακόμα άρθρο Φοροδιαφυγή

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΛΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ

1. Τι ποινή κινδυνεύω αν κατηγορούμαι για πλαστογραφία;

Η βασική μορφή της πλαστογραφίας του άρθρου 216 παρ. 1 ΠΚ τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών. Όταν συντρέχει η επιβαρυντική περίσταση της χρήσης του πλαστού εγγράφου από τον ίδιο τον δράστη, η ποινή αυξάνεται. Σε βαθμό κακουργήματος ανάγεται μόνο όταν το περιουσιακό όφελος υπερβαίνει τις 120.000€ ή όταν η πράξη τελείται κατ’ επάγγελμα ή κατά συνήθεια με συνολικό όφελος άνω των 30.000€, οπότε προβλέπεται κάθειρξη.

Σε πλημμεληματικές περιπτώσεις υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες περιορισμού της ποινής: αναστολή κατά το άρθρο 99 ΠΚ, μετατροπή σε χρηματική κατά το άρθρο 80 ΠΚ, παροχή κοινωφελούς εργασίας, καθώς και αναγνώριση ελαφρυντικών του άρθρου 84 ΠΚ (πρότερος έντιμος βίος, ειλικρινής μετάνοια, καλή συμπεριφορά μετά την πράξη).

2. Πώς μπορώ να αποφύγω την καταδίκη για πλαστογραφία;

Η υπεράσπιση εστιάζει στην αμφισβήτηση της αντικειμενικής και υποκειμενικής υπόστασης. Συχνά αποδεικνύεται ότι ο φερόμενος ως εκδότης είχε δώσει συναίνεση, ρητή ή σιωπηρή, για τη θέση της υπογραφής, οπότε δεν στοιχειοθετείται πλαστογραφία. Επίσης ελέγχεται αν το έγγραφο είναι πρόσφορο να αποδείξει γεγονός με έννομες συνέπειες και αν υπήρχε σκοπός παραπλάνησης.

Πρόσθετοι άξονες υπεράσπισης είναι η παραγραφή (όταν η απόφαση δεν προσδιορίζει επακριβώς τον χρόνο τέλεσης), η αμφισβήτηση γραφολογικών πραγματογνωμοσυνών, η ύπαρξη αμφιβολίας ως προς τη γνώση του δράστη και η εφαρμογή της αρχής in dubio pro reo. Όταν ο φάκελος έχει ελλείψεις στην αιτιολογία, ανοίγει δρόμος για αθώωση ή αναίρεση.

3. Τι κάνω αν κληθώ σε προανάκριση ή αυτόφωρο;

Από την πρώτη στιγμή της κλήσης πρέπει να επικοινωνήσετε με δικηγόρο πριν δώσετε οποιαδήποτε κατάθεση ή απολογία. Έχετε δικαίωμα σιωπής και δικαίωμα να λάβετε προθεσμία τουλάχιστον 48 ωρών για την προετοιμασία της απολογίας σας, χωρίς αυτό να εκλαμβάνεται σε βάρος σας.

Πρόχειρες απαντήσεις, ομολογίες ή «εξηγήσεις» στην αστυνομία χωρίς νομική εκπροσώπηση είναι ο συνηθέστερος λόγος που υποθέσεις πλαστογραφίας καταλήγουν σε καταδίκη. Ο δικηγόρος μελετά τη δικογραφία, εντοπίζει αδυναμίες (γραφολογική έκθεση, μάρτυρες, χρόνος τέλεσης) και διαμορφώνει συνεκτική γραμμή υπεράσπισης πριν την κατάθεση του υπομνήματος.

4. Πόσο διαρκεί μια ποινική διαδικασία για πλαστογραφία;

Σε πλημμεληματικό επίπεδο, από την υποβολή της μήνυσης έως την εκδίκαση στο Τριμελές Πλημμελειοδικείο μεσολαβούν συνήθως ένα έως τρία έτη, ανάλογα με τον φόρτο του δικαστηρίου. Αν προηγηθεί προανάκριση ή κύρια ανάκριση, η διαδικασία επιμηκύνεται. Σε δεύτερο βαθμό, η εκδίκαση από το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων ορίζεται κατά κανόνα μετά από ένα με δύο έτη.

Σε βαθμό κακουργήματος, προηγείται κύρια ανάκριση, παραπομπή με βούλευμα και εκδίκαση από Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο, με συνολικό χρόνο που μπορεί να φτάσει τα τέσσερα ή πέντε χρόνια. Η παραγραφή ξεκινά από τον χρόνο τέλεσης και αποτελεί κρίσιμο εργαλείο, ιδίως σε παλαιές υποθέσεις.

5. Τι έγγραφα και στοιχεία χρειάζεται ο δικηγόρος;

Αρχικά, αντίγραφο της μήνυσης ή της κλήσης, καθώς και ολόκληρης της δικογραφίας μετά τη χορήγηση άδειας από τον Εισαγγελέα. Χρειάζεται το επίμαχο έγγραφο που χαρακτηρίζεται ως πλαστό, τυχόν προηγούμενα γνήσια έγγραφα του ίδιου τύπου για σύγκριση, καθώς και η γραφολογική πραγματογνωμοσύνη που ενδεχομένως διενεργήθηκε.

Επιπλέον, συγκεντρώνονται αποδεικτικά στοιχεία για τη σχέση των μερών (συμβάσεις, αλληλογραφία, μηνύματα, emails) που μπορεί να καταδείξουν συναίνεση ή εντολή του φερόμενου ως εκδότη. Σημαντικά είναι και τα στοιχεία μαρτύρων υπεράσπισης που γνωρίζουν τις περιστάσεις κατάρτισης ή υπογραφής του εγγράφου.

6. Ποιος ο ρόλος του δικηγόρου σε κατηγορία πλαστογραφίας;

Ο δικηγόρος αναλαμβάνει την εκπροσώπηση από το στάδιο της προδικασίας, μελετά τη δικογραφία, συντάσσει το απολογητικό υπόμνημα και προβάλλει αυτοτελείς ισχυρισμούς για ελαφρυντικά ή για ανυπαρξία δόλου. Παρακολουθεί τη γραφολογική πραγματογνωμοσύνη, ζητά συμπληρωματικές εξετάσεις και προτείνει τεχνικό σύμβουλο όταν τα ευρήματα είναι αμφισβητήσιμα.

Στο ακροατήριο, αμφισβητεί την αξιοπιστία των μαρτύρων κατηγορίας, αναδεικνύει την έλλειψη σκοπού παραπλάνησης ή έννομων συνεπειών και επικαλείται παραγραφή όπου συντρέχει. Σε περίπτωση καταδίκης, ασκεί έφεση και αναίρεση, εστιάζοντας σε ελλείψεις αιτιολογίας, εσφαλμένη εφαρμογή του άρθρου 216 ΠΚ και εκ πλαγίου παραβιάσεις, όπως ορίζει το άρθρο 510 ΚΠοινΔ.