ELEN

ΕΠΙΣΧΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ο εργαζόμενος έχει το δικαίωμα για επίσχεση εργασίας: να αρνηθεί να εκτελέσει την εργασία μέχρι την πληρωμή οφειλομένων αποδοχών. Κατά το άρθρο 648 του Αστικού Κώδικα, ο εργοδότης έχει την υποχρέωση να πληρώσει στον εργαζόμενο τις συμφωνημένες αποδοχές του, μετά την παροχή της εργασίας που συμφώνησαν να του προσφέρει, ενώ κατά τη λειτουργία της σύμβασης έχει την υποχρέωση να τηρεί τους όρους που συμφωνήθηκε να τον βαρύνουν.

Κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 325, 329, 353 και 656 του Αστικού Κώδικα, ο εργαζόμενος έχει το δικαίωμα για επίσχεση εργασίας, δηλαδή να επισχέσει την παροχή που οφείλει στον εργοδότη αρνούμενος να εκτελέσει την εργασία που συμφώνησαν να του παρέχει, για να εξασφαλίσει την ικανοποίηση ληξιπρόθεσμων αξιώσεών του κατά του εργοδότη και ιδιαίτερα την πληρωμή οφειλομένων αποδοχών, αλλά και την εκπλήρωση άλλου ουσιώδους όρου της εργασιακής σύμβασης, από την παράβαση του οποίου έχει δημιουργηθεί ενδεχομένως ληξιπρόθεσμη αξίωση του εργαζομένου (ΜΠρΔρ 61/2001).

Τι σημαίνει άσκηση για επίσχεση εργασίας; 

Εάν ο εργοδότης καθυστερεί να καταβάλλει τις αποδοχές που οφείλει στο μισθωτό του σημαντικό χρόνο, τότε αυτός έχει δικαίωμα να προβεί σε επίσχεση της εργασίας του. Δηλαδή δικαιούται να δηλώσει στον εργοδότη ότι διακόπτει την εργασία του, μέχρις ότου να καταβληθούν οι καθυστερούμενες αποδοχές του Αποτέλεσμα αυτού είναι ότι ο εργοδότης βρίσκεται σε κατάσταση υπερημερίας, με όλες τις απορρέουσες γι αυτόν απέναντι στο μισθωτό υποχρεώσεις, δηλαδή να του καταβάλει τις αποδοχές και για το χρονικό διάστημα που διαρκεί η επίσχεση της εργασίας του. Το χρόνο της υπερημερίας του εργοδότη, ο μισθωτός όχι μόνο δεν υποχρεούται να προσφέρει εργασία, αλλά δικαιούται και να απασχοληθεί αλλού για να καλύψει τις βασικές βιοτικές ανάγκες. Βέβαια νοείται ότι πρέπει παράλληλα να είναι σε κάθε στιγμή έτοιμος προς εργασία στη διάθεση του εργοδότη, σε περίπτωση που για οποιοδήποτε λόγο αρθεί η υπερημερία του. 

Τι δικαιούται ο εργαζόμενος όταν δεν του πληρώνεται έγκαιρα ο μισθός; 

α) ν’ ασκήσει αγωγή και να ζητήσει εντόκως τους καθυστερούμενους μισθούς του, καθώς και αποζημίωση για κάθε άλλη ζημία του. 

β) έχει το δικαίωμα να κάνει επίσχεση της εργασίας του. 

γ) να ζητήσει την κήρυξη του εργοδότη σε πτώχευση, αν είναι έμπορος. 

δ) να θεωρήσει την καθυστέρηση ως βλαπτική μεταβολή με τα συναφή δικαιώματα, εφόσον η καθυστέρηση γίνεται συστηματικά και οφείλεται σε δόλο του εργοδότη. 

ε) ποινικές κυρώσεις για τον εργοδότη. 

Πώς γίνεται η επίσχεση; 

Με αντίστοιχη δήλωση βούλησης που πρέπει να είναι σαφής και ατομική. Απλή άρνηση εργασίας δεν αρκεί, γιατί κινδυνεύει να εκληφθεί ως παραίτηση από τη θέση. 

Η δήλωση για επίσχεση καλύπτεται από αντίστοιχη δήλωση του συνδικαλιστικού φορέα; 

Όχι, η λεγόμενη ομαδική επίσχεση είναι επίσχεση που στηρίζεται σε ισάριθμες δηλώσεις με τους ενδιαφερόμενους μισθωτούς. 

Ποιο είναι το ευαίσθητο σημείο της επίσχεσης; 

Η άσκηση του δικαιώματος να μην είναι καταχρηστική (281 ΑΚ), οπότε από μέσο προστασίας του μισθού, μπορεί να έχει ως συνέπεια την απώλεια της θέσης εργασίας. 

Πότε θεωρείται καλόπιστη η άσκηση του δικαιώματος επίσχεσης; 

Λαμβάνονται υπ’ όψιν οι ιδιαιτερότητες της σύμβασης εργασίας και συνήθως συνδέεται με την αποτροπή αιφνιδιασμού του εργοδότη, το ύψος των καθυστερούμενων αποδοχών και το βέβαιο της απαίτησης.

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΕΠΙΣΧΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

1. Τι σημαίνει επίσχεση εργασίας και πότε δικαιούμαι να την ασκήσω;

Επίσχεση είναι το δικαίωμα του εργαζόμενου να σταματήσει να προσφέρει την εργασία του, όταν ο εργοδότης καθυστερεί την καταβολή δεδουλευμένων αποδοχών ή παραβιάζει ουσιώδη όρο της σύμβασης. Στηρίζεται στα άρθρα 325, 329, 353 και 656 του Αστικού Κώδικα. Προϋποθέσεις είναι η απαίτηση να είναι ληξιπρόθεσμη, βέβαιη και να αφορά σημαντικό χρονικό διάστημα καθυστέρησης, ώστε η άσκηση του δικαιώματος να κρίνεται καλόπιστη και όχι καταχρηστική κατά το άρθρο 281 ΑΚ. Όσο διαρκεί νόμιμα η επίσχεση, ο εργοδότης βρίσκεται σε υπερημερία και οφείλει να καταβάλλει αποδοχές, ενώ ο εργαζόμενος μπορεί να εργαστεί προσωρινά αλλού για να καλύψει βασικές ανάγκες.

2. Τι μπορώ να κάνω αν ο εργοδότης δεν μου πληρώνει τον μισθό;

Έχετε στη διάθεσή σας πολλαπλές επιλογές που μπορούν να συνδυαστούν. Μπορείτε να ασκήσετε αγωγή και να διεκδικήσετε εντόκως τους καθυστερούμενους μισθούς και πρόσθετη αποζημίωση, να δηλώσετε εγγράφως επίσχεση εργασίας, να θεωρήσετε τη συστηματική καθυστέρηση ως μονομερή βλαπτική μεταβολή και να αξιώσετε αποζημίωση απόλυσης, ή να υποβάλετε καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας και μήνυση για τις προβλεπόμενες ποινικές κυρώσεις του εργοδότη. Αν ο εργοδότης είναι έμπορος, μπορείτε ακόμη να ζητήσετε την κήρυξή του σε πτώχευση. Η επιλογή της κατάλληλης κίνησης εξαρτάται από το ύψος της οφειλής, τη φερεγγυότητα του εργοδότη και τον στόχο σας.

3. Πώς γίνεται σωστά η δήλωση επίσχεσης για να μη χάσω τη θέση μου;

Η επίσχεση πρέπει να δηλωθεί με σαφή, ρητή και ατομική έγγραφη δήλωση προς τον εργοδότη, στην οποία αναφέρονται συγκεκριμένα οι λόγοι (ποια ποσά οφείλονται, για ποιες περιόδους) και ότι η αποχή θα διαρκέσει μέχρι την εξόφληση. Η απλή αποχή χωρίς δήλωση είναι επικίνδυνη, γιατί μπορεί να εκληφθεί ως οικειοθελής αποχώρηση ή αδικαιολόγητη απουσία και να οδηγήσει σε απόλυση χωρίς αποζημίωση. Συνιστάται αποστολή με εξώδικο μέσω δικαστικού επιμελητή, ώστε να υπάρχει αποδεικτικό. Η συνδικαλιστική ή ομαδική δήλωση δεν αρκεί από μόνη της — απαιτούνται ισάριθμες ατομικές δηλώσεις.

4. Πότε κινδυνεύει η επίσχεση να κριθεί καταχρηστική;

Η επίσχεση είναι ισχυρό όπλο, αλλά πρέπει να ασκείται με καλή πίστη. Καταχρηστική θεωρείται όταν αφορά μικρή ή αμφισβητούμενη οφειλή, όταν γίνεται αιφνιδιαστικά χωρίς προηγούμενη όχληση, όταν προκαλεί δυσανάλογη ζημία στον εργοδότη σε σχέση με το ύψος της απαίτησης, ή όταν χρησιμοποιείται ως πίεση για άλλους σκοπούς. Λαμβάνονται υπόψη το ύψος των καθυστερούμενων αποδοχών, η διάρκεια της καθυστέρησης, το βέβαιο και εκκαθαρισμένο της απαίτησης και οι ιδιαιτερότητες της επιχείρησης. Αν κριθεί καταχρηστική, ο εργοδότης μπορεί να καταγγείλει νόμιμα τη σύμβαση χωρίς αποζημίωση, οπότε η νομική προετοιμασία πριν τη δήλωση είναι κρίσιμη.

5. Πόσο χρόνο χρειάζεται η δικαστική διεκδίκηση των οφειλών;

Ο χρόνος εξαρτάται από τη διαδικασία που θα επιλεγεί. Η δήλωση επίσχεσης είναι άμεση και παράγει αποτελέσματα από την κοινοποίησή της. Για τη δικαστική διεκδίκηση των μισθών, η αγωγή ασκείται ενώπιον του αρμόδιου Πρωτοδικείου με την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, που είναι ταχύτερη της τακτικής, και κατά κανόνα η εκδίκαση γίνεται εντός 8-15 μηνών. Σε επείγουσες περιπτώσεις μπορεί να ζητηθούν ασφαλιστικά μέτρα ή να εκδοθεί διαταγή πληρωμής, εφόσον η οφειλή αποδεικνύεται εγγράφως, σε διάστημα λίγων εβδομάδων. Οι αξιώσεις για μισθούς παραγράφονται κατ’ αρχήν στα πέντε έτη, οπότε η έγκαιρη κίνηση είναι σημαντική.

6. Ποιον ρόλο παίζει ο δικηγόρος στην επίσχεση εργασίας;

Ο δικηγόρος αξιολογεί πρώτα αν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις και αν η επίσχεση συμφέρει στρατηγικά τον εργαζόμενο, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος καταχρηστικής άσκησης και απώλειας της θέσης. Συντάσσει το εξώδικο της δήλωσης με σαφή προσδιορισμό των οφειλών, μεριμνά για τη νόμιμη επίδοσή του και παρακολουθεί την αντίδραση του εργοδότη. Εφόσον δεν υπάρξει εξόφληση, ασκεί αγωγή για τις δεδουλευμένες αποδοχές, υποβάλλει αίτηση για διαταγή πληρωμής όταν στοιχειοθετείται, ή προσφεύγει σε ασφαλιστικά μέτρα. Παράλληλα, χειρίζεται καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας, μηνυτήρια αναφορά για τις ποινικές κυρώσεις και, αν χρειαστεί, τη διεκδίκηση αποζημίωσης απόλυσης λόγω βλαπτικής μεταβολής.