Τι είναι η Δωρεά;
Δωρεά είναι η σύμβαση με την οποία ένα πρόσωπο (δωρητής) παρέχει σε κάποιο άλλο (δωρεοδόχο) ένα αντικείμενο ή δικαίωμα χωρίς αντάλλαγμα. Πρόκειται για δικαιοπραξία καταρτιζόμενη αποκλειστικά με συμβολαιογραφικό έγγραφο.
Τι είναι η Δωρεά υπό τρόπο;
Στη «δωρεά υπό τρόπο», ο δωρητής μπορεί, αφού παράσχει το περιουσιακό αντικείμενο στον δωρεοδόχο, να απαιτήσει από αυτόν την εκτέλεση τρόπου, δηλαδή να τον υποχρεώσει σε παροχή. Η παροχή αυτή μπορεί να είναι οποιαδήποτε πράξη ή παράλειψη περιουσιακής ή μη φύσεως.
Τι είναι η Γονική Παροχή;
Η δωρεά γίνεται είτε εν ζωή είτε αιτία θανάτου, ενώ όταν γίνεται από γονέα προς τέκνο είναι γνωστή ως γονική παροχή και τυγχάνει ιδιαίτερης φορολογικής αντιμετώπισης.
Από ποιον μπορεί να ανακληθεί μια Δωρεά;
- Από το δωρητή: αν ο δωρεοδόχος φανεί αχάριστος με βαρύ παράπτωμα απέναντι στο δωρητή ή στο σύζυγο ή σε στενό συγγενή του, ιδίως δε αν αθέτησε την υποχρέωσή του να διατρέφει το δωρητή.
- Από τον κληρονόμο του δωρητή: αν ο δωρεοδόχος με πρόθεση θανατώσει το δωρητή ή τον εμποδίσει να ανακαλέσει τη δωρεά.
- Από το δωρητή ή τον κληρονόμο του: αν ο δωρεοδόχος παραλείπει υπαίτια να εκτελέσει τον τρόπο υπό τον οποίο έγινε η δωρεά.
Η δωρεά μπορεί να ανακληθεί με δήλωση προς τον δωρεοδόχο και έτσι αποσβήνεται η υποχρέωση του δωρητή προς παροχή. Σε περίπτωση που η παροχή εκπληρώθηκε μπορεί να αξιωθεί εκ νέου ως αδικαιολόγητος πλουτισμός.
Πότε αποκλείεται η ανάκληση μιας δωρεάς;
- Αν ο δωρητής έδωσε συγγνώμη στο δωρεοδόχο.
- Αν πέρασε ένας χρόνος από τότε που ο δωρητής, ενώ είχε δικαίωμα να ανακαλέσει, πληροφορήθηκε το λόγο ανάκλησης.
- Αν ο δωρεοδόχος έχει πεθάνει.
- Αν η δωρεά έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή από λόγους ευπρέπειας.
- Δες και άρθρο Ανάκληση Απόφασης Ασφαλιστικών Μέτρων
- Δες και άρθρο Διαζύγιο
- Δες και άρθρο Μετοίκηση Οικογενειακής Στέγης
- Δες και άρθρο Συνεπιμέλεια Τέκνου
- Δες και άρθρο Διατροφή Τέκνων- Τρόποι Είσπραξης
- Δες και άρθρο Επιμέλεια και Αρπαγή Τέκνων
- Δες και άρθρο Αλλαγή Πόλης Ανήλικων Τέκνων
ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΔΩΡΕΑΣ
1. Πότε μπορώ να ανακαλέσω τη δωρεά που έκανα;
Η ανάκληση χωρεί κυρίως όταν ο δωρεοδόχος επιδείξει αχαριστία, δηλαδή βαρύ παράπτωμα απέναντι στον δωρητή, στον σύζυγό του ή σε στενό συγγενή του. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι η αθέτηση της υποχρέωσης διατροφής του δωρητή, η εγκατάλειψή του σε προχωρημένη ηλικία, η σωματική ή ψυχολογική κακοποίηση, οι σοβαρές προσβολές της τιμής του. Επίσης, ανάκληση χωρεί όταν ο δωρεοδόχος δεν εκτελεί τον τρόπο που είχε τεθεί στη δωρεά (π.χ. υποχρέωση φροντίδας, παροχής στέγης ή χρηματικής βοήθειας). Η εκτίμηση του «βαρέος παραπτώματος» γίνεται κατά κανόνα από το δικαστήριο με βάση τα συγκεκριμένα περιστατικά της υπόθεσης.
2. Πώς γίνεται στην πράξη η ανάκληση της δωρεάς;
Η ανάκληση γίνεται με μονομερή δήλωση του δωρητή προς τον δωρεοδόχο, η οποία επιδίδεται με δικαστικό επιμελητή ώστε να αποδεικνύεται ο χρόνος και το περιεχόμενό της. Στη συνέχεια, αν αφορά ακίνητο, ασκείται αγωγή στο Μονομελές Πρωτοδικείο για αναγνώριση της ανάκλησης και για επανάκτηση της κυριότητας με βάση τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού. Με τελεσίδικη απόφαση μεταγράφεται η μεταβολή στο Κτηματολόγιο και το ακίνητο επιστρέφει στον δωρητή. Σε δωρεές κινητών ή χρηματικών ποσών η διαδικασία ακολουθεί την ίδια λογική, με αναζήτηση επιστροφής της παροχής.
3. Σε πόσο χρόνο πρέπει να κινηθώ για ανάκληση;
Η προθεσμία είναι αυστηρή: ένα έτος από τότε που ο δωρητής έλαβε γνώση του λόγου ανάκλησης, ενώ είχε ταυτόχρονα τη δυνατότητα να ασκήσει το δικαίωμά του. Αν παρέλθει το έτος χωρίς να γίνει η σχετική δήλωση, το δικαίωμα αποσβήνεται οριστικά και η δωρεά παραμένει ισχυρή. Επιπλέον, αν ο δωρητής συγχωρέσει ρητά ή σιωπηρά τον δωρεοδόχο, χάνει το δικαίωμα ανάκλησης. Για τον λόγο αυτό η έγκαιρη συμβουλή δικηγόρου είναι κρίσιμη — κάθε καθυστέρηση μπορεί να κοστίσει την οριστική απώλεια της περιουσίας που μεταβιβάστηκε.
4. Τι έγγραφα και αποδείξεις χρειάζομαι;
Απαιτείται καταρχάς το συμβόλαιο της δωρεάς ή της γονικής παροχής, καθώς και τίτλοι από τους οποίους προκύπτει η περιουσιακή κατάσταση. Αναγκαίο είναι κάθε αποδεικτικό στοιχείο της αχάριστης συμπεριφοράς: μηνύματα, μηνύσεις, ιατρικές βεβαιώσεις σε περίπτωση κακοποίησης, αποδείξεις μη παροχής διατροφής, μάρτυρες που γνωρίζουν την κατάσταση. Αν η δωρεά είχε τεθεί υπό τρόπο, χρειάζονται στοιχεία που να αποδεικνύουν την παράλειψη εκτέλεσης του τρόπου. Επίσης χρήσιμα είναι έγγραφα που τεκμηριώνουν τον χρόνο που ο δωρητής πληροφορήθηκε τη συμπεριφορά του δωρεοδόχου, ώστε να αποδεικνύεται η τήρηση της ετήσιας προθεσμίας.
5. Τι πιθανότητες επιτυχίας έχει η αγωγή ανάκλησης;
Η έκβαση εξαρτάται από τη βαρύτητα της συμπεριφοράς και από την ποιότητα των αποδείξεων. Τα δικαστήρια κατά κανόνα δέχονται την ανάκληση όταν αποδεικνύεται σαφής εγκατάλειψη ηλικιωμένου δωρητή, άρνηση παροχής διατροφής, σωματική βία, σοβαρές προσβολές ή συστηματική αθέτηση όρου της δωρεάς. Αντίθετα, απλές οικογενειακές διαφωνίες ή ψυχρή σχέση δεν αρκούν. Σε περιπτώσεις γονικής παροχής, η νομολογία είναι αυστηρή απέναντι σε τέκνα που εγκαταλείπουν γονείς. Η σοβαρή προετοιμασία του φακέλου, η σωστή διατύπωση της δήλωσης ανάκλησης και η τήρηση των προθεσμιών αυξάνουν σημαντικά τις πιθανότητες θετικής έκβασης.
6. Ποιος είναι ο ρόλος του δικηγόρου στη διαδικασία;
Το γραφείο μας αναλαμβάνει αρχικά την εκτίμηση αν συντρέχει νόμιμος λόγος ανάκλησης και αν τηρείται η ετήσια προθεσμία. Συντάσσει την εξώδικη δήλωση ανάκλησης και μεριμνά για την επίδοσή της στον δωρεοδόχο, ώστε να κατοχυρωθεί ο χρόνος άσκησης του δικαιώματος. Στη συνέχεια ασκεί την αγωγή στο αρμόδιο Πρωτοδικείο, οργανώνει τις αποδείξεις, εξετάζει μάρτυρες και εκπροσωπεί τον δωρητή σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. Φροντίζει επίσης για την καταχώρηση της απόφασης στο Κτηματολόγιο και για την επανάκτηση του ακινήτου ή της παροχής. Η εμπειρία του γραφείου σε υποθέσεις οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου διασφαλίζει ολοκληρωμένη υποστήριξη.