Επισκεφθείτε μας: Κέντρο Αθήνας, Σταθμός Λαρίσης, Οδός Χωματιανού 31 (Πλησίον Μετρό) --- info@ziamparas.gr --- Καλέστε μας: 210 82 18 945 ή 6975 127 045

Ηλεκτρονικό Έγκλημα

Το ηλεκτρονικό έγκλημα αφορά συνήθως παιδική πορνογραφία, ηλεκτρονικές επιθέσεις σε συστήματα πληροφορικής, sexting, sextortion.

Ηλεκτρονικό Έγκλημα θεωρείται η αξιόποινη εγκληματική πράξη που τελείται με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων. Ανάλογα με τον τρόπο τέλεσης τα ηλεκτρονικά εγκλήματα διαχωρίζονται σε εγκλήματα τελούμενα με τη χρήση Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (computer crimes) και, εάν τελέσθηκαν μέσω του Διαδικτύου, σε Κυβερνοεγκλήματα (cyber crimes). Αξίζει να σημειωθεί ότι πλέον σε όλα τα συμβατικά εγκλήματα συναντούμε χρήση ηλεκτρονικών μέσων -είτε άμεσα, είτε έμμεσα- και ως εκ τούτου οι διωκτικές αρχές μπορούν να αντλήσουν πολύ χρήσιμα δεδομένα από ηλεκτρονικές πηγές, στις οποίες άφησε τα ηλεκτρονικά του ίχνη ο δράστης. 

Παραδείγματα στο ηλεκτρονικό έγκλημα

Παραδείγματα στο ηλεκτρονικό έγκλημα είναι τα εξής:

  1. Διακίνηση υλικού παιδικής πορνογραφίας μέσω του Διαδικτύου που μπορεί να είναι σε μορφή φωτογραφιών, βίντεο ή οποιαδήποτε άλλη μορφή πολυμέσων. Με την διακίνηση υλικού παιδικής πορνογραφίας θα ασχοληθούμε αναλυτικότερα μετέπειτα. 
  2. Συκοφαντική δυσφήμηση μέσω κοινωνικών δικτύων όπως το Facebook, το Twitter, το Instagram. Θα ασχοληθούμε και με αυτό αναλυτικότερα μετέπειτα. 
  3. Απάτη στο Διαδίκτυο. Αποτελεί την ηλεκτρονική έκφανση της συμβατικής μορφής της οικονομικής απάτης και το πιο συχνό ηλεκτρονικό έγκλημα. Μπορεί να συντελεστεί με διάφορους τρόπους και μεθόδους, όπως παραπλανητικά e-mail, επιστολές, παράνομη πρόσβαση στον υπολογιστή κοκ. Προσοχή: στην συγκεκριμένη απάτη πρέπει να εξεταστεί τυχόν υπαιτιότητα της τράπεζας, λ.χ. αν ειδοποίησε την ίδια στιγμή με την καταγγελία της απάτης την άλλη τράπεζα για ανάκληση των εμβασμάτων. Ζητήστε από την τράπεζά σας τα σχετικά στοιχεία και τις καταγεγραμμένες συνομιλίες σας με τους υπαλλήλους της τράπεζας. 
  4. Κακόβουλες εισβολές σε δίκτυα (Hacking και cracking). Όταν ο επιτιθέμενος έχει ως σκοπό να προκαλέσει κάποιου είδους ζημιά ή να αποκομίσει οικονομικό όφελος και είναι κακόβουλος, τότε αναφέρεται ως cracker, ενώ σε αντίθετη περίπτωση ως hacker. 
  5. Ανεπιθύμητη Αλληλογραφία (Spamming). Ο όρος αναφέρεται κυρίως στην αποστολή μεγάλων ποσοτήτων μηνυμάτων, με διαφημιστικό περιεχόμενο.
  6. Επιθέσεις σε δικτυακούς τόπους (websites). Αυτού του είδους οι επιθέσεις αποσκοπούν στην αλλοίωση τον περιεχομένου ενός δικτυακού τόπου, κατά τρόπο χιουμουριστικό, προπαγανδιστικό και μερικές φορές προσβλητικό. 
  7. Ηλεκτρονικό ψάρεμα (Phising). Με το phising ή αλλιώς «ηλεκτρονικό ψάρεμα» επιχειρείται η απόσπαση προσωπικών πληροφοριών του θύματος, όπως για παράδειγμα ο αριθμός της πιστωτικής του κάρτας, κωδικοί πρόσβασης κλπ. προκειμένου να χρησιμοποιηθούν σε άλλες παράνομες δραστηριότητες.

Για να καταλάβουμε καλύτερα την φύση του ηλεκτρονικού εγκλήματος θα ασχοληθούμε αναλυτικότερα με τα αδικήματα της διακίνησης υλικού παιδικής πορνογραφίας και της συκοφαντικής δυσφήμησης μέσω των κοινωνικών δικτύων. 

Πορνογραφία Ενηλίκων και Ανηλίκων

Σε αντίθεση με την αρχαιοελληνική ελευθεριότητα και ανοχή, μετά την κυριαρχία της Εβραϊοχριστιανικής ηθικής στο Βυζάντιο, αρχίζει η καταστολή των άσεμνων θεαμάτων και των αισχρών απεικονίσεων, δηλ. κάθε μορφής τολμηρή ζωγραφική. Επιδιώκεται, έτσι, το μονοπώλιο της χριστιανικής θρησκείας με τον εξοβελισμό κάθε ειδωλολατρικού τύπου τέχνης. Σχηματικά μπορεί κανείς να διακρίνει, παγκοσμίως, τρία συστήματα ρύθμισης της πορνογραφίας ενηλίκων: 

  • Χώρες όπου η πορνογραφία ενηλίκων είναι απολύτως νόμιμη (Δυτική Ευρώπη, ΗΠΑ, Καναδάς, Ιαπωνία κ.λπ.), 
  • Χώρες όπου είναι απολύτως παράνομη (Αραβικές – μουσουλμανικές χώρες, Κίνα) και 
  • Χώρες όπου είναι νόμιμη υπό περιορισμούς (Ινδία, Αυστραλία, Νότια Αφρική, Ρωσία). 

Διαφορετικά όμως έχουν τα πράγματα αναφορικά με την παιδική πορνογραφία που απαγορεύεται διεθνώς για την προστασία του εννόμου αγαθού της σεξουαλικής αυτοδιάθεσης των ανηλίκων και την ακώλυτη/αδιατάρακτη σεξουαλική ανάπτυξή τους. 

Δράστης και Θύμα Παιδικής Πορνογραφίας

Η παιδική πορνογραφία διακρίνεται με βάση το περιεχόμενό της, σε πραγματική, στην οποία μετέχουν πραγματικά παιδιά, και εικονική, στην οποία παρουσιάζονται ζωγραφισμένα σκίτσα παιδιών. Δράστης του εγκλήματος της διακίνησης υλικού πορνογραφίας ανηλίκων μπορεί να είναι κάθε πρόσωπο, ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας, δηλ. κατ’ αρχήν και ανήλικο. Θύμα είναι ανήλικος ανεξαρτήτως φύλου ή άλλων χαρακτηριστικών. Ανήλικο είναι το πρόσωπο που δεν έχει συμπληρώσει ακόμα το 18ο έτος της ηλικίας του. Η ανηλικότητα διαπιστώνεται και «διά γυμνού οφθαλμού» με την εξέταση των μορφολογικών χαρακτηριστικών του σώματος του θύματος ή μπορεί να θεωρείται «δεδομένη, στην περίπτωση λ.χ. απεικόνισης του σώματος βρεφών». 

Η θέση του ηλικιακού ορίου προστασίας στα 18 χρόνια, και όχι στα 15 που είναι το γενικό όριο της σεξουαλικής συναίνεσης (κατά το άρ. 339 ΠΚ), επεκτείνει την ποινική προστασία από την πορνογράφηση σε όλο το φάσμα της ανηλικότητας. Με αυτό τον τρόπο, όμως, δημιουργείται μια αντίφαση της έννομης τάξης, τουλάχιστον στις περιπτώσεις της παραγωγής, προμήθειας και κατοχής υλικού παιδικής πορνογραφίας, καθώς ενώ το μείζον (γενετήσια πράξη με ανήλικο, μεταξύ 15 έως 18 ετών) είναι ατιμώρητο, το έλασσον (πορνογράφηση του ανηλίκου και διατήρηση του υλικού) τιμωρείται. Με άλλα λόγια, ενώ η γενετήσια πράξη με 16χρονο είναι ατιμώρητη, η πορνογράφηση του 17χρονου, που επιδεικνύει τα γεννητικά του όργανα ή τελεί γενετήσια πράξη, είναι αξιόποινη (κατά το άρ. 348Α ΠΚ). Η συναίνεση του (ανήλικου) θύματος δεν αίρει τον άδικο χαρακτήρα της πράξης, ιδίως δοθέντος ότι πρόκειται για ανήλικο, ο οποίος κατά τον νομοθέτη δεν διαθέτει την ηλικιακή ωριμότητα ελεύθερης διάθεσης του εννόμου αγαθού της σεξουαλικής ελευθερίας για πορνογράφηση. 

Σύμφωνα με τον ορισμό του υλικού παιδικής πορνογραφίας (άρ. 348Α § 3 ΠΚ), τέτοιο συνιστά και η «εικονική αποτύπωση» των γεννητικών οργάνων ή του σώματος εν γένει ή και «εικονικής γενετήσιας πράξης» ανηλίκου. Έτσι εξισώνεται η εικονική με τη πραγματική πορνογραφία, ζήτημα για το οποίο εκφράζονται αντικρουόμενες απόψεις, σε.διεθνές επίπεδο. 

Μορφές παιδικής πορνογραφίας

Η πορνογραφία ανηλίκων διαπλάθεται στο σχετικό άρθρο του ΠΚ (άρ. 348Α ΠΚ) με πολλές μορφές: από ένα ελαφρύ πλημμέλημα (απλή απόκτηση πρόσβασης σε παιδική πορνογραφία) μέχρι ένα βαρύ κακούργημα (τον θάνατο του ανήλικου). 

Τρεις βαθμίδες διακεκριμένων περιπτώσεων, τιμωρούμενων με ποινές κάθειρξης μέχρι δέκα ετών, τουλάχιστον δέκα ετών και ισοβίων, αντίστοιχα, προβλέπονται στις §§ 4-5 του άρ. 348Α ΠΚ. Η δόμηση των διακεκριμένων μορφών του εγκλήματος και η αντίστοιχη επιβάρυνση των ποινών θεμελιώνεται: 

  1. στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του δράστη ως μιας σταθερής πηγής κινδύνου, που είναι η κατ’ επάγγελμα τέλεση, 
  2. στον τρόπο τέλεσης που συνεπάγεται ιδιαίτερη επικινδυνότητα λ.χ. άσκηση ή απειλή βίας, κατάχρηση εμπίστευσης ανηλίκου, έκθεση σε κίνδυνο ζωής, 
  3. στο ευάλωτο πρόσωπο του θύματος λ.χ. ανήλικο ως 12 ή 15 ετών ή έχων ανάγκη, ασθένεια ή αναπηρία, και τέλος, 
  4. στο ιδιαίτερο αποτέλεσμα της πράξης, που είναι η βαριά σωματική βλάβη ή ο θάνατος. 

Δύο περιπτώσεις ιδιαίτερα διακεκριμένων εγκλημάτων προβλέπονται στην § 5: Η χρησιμοποίηση ανηλίκου που δεν έχει συμπληρώσει το δωδέκατο έτος της ηλικίας του και η πρόκληση βαριάς σωματικής βλάβης στο θύμα προβλέπονται ως (απλή) ιδιαίτερα διακεκριμένη περίπτωση, τιμωρούμενη με ποινή κάθειρξης τουλάχιστον δέκα ετών. Παράλληλα η πρόκληση θανάτου προβλέπεται ως (βαριά) ιδιαίτερα διακεκριμένη περίπτωση, τιμωρούμενη με ποινή ισόβιας κάθειρξης ή πρόσκαιρης τουλάχιστον δέκα ετών.

Έκθεση Εργαστηριακής Πραγματογνωμοσύνης για παιδική πορνογραφία

Κλειδί στην αξιολόγηση από το δικαστήριο της συμπεριφοράς του δράστη αποτελεί η Έκθεση Εργαστηριακής Πραγματογνωμοσύνης της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών, μαζί με την αντίστοιχη προσκομιζόμενη τεχνική γνωμάτευση από την πλευρά του κατηγορούμενου. Η Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης αφορά τα κατασχεθέντα πειστήρια του εγκλήματος: σκληροί δίσκοι, Laptops, DVD, κινητά τηλέφωνα, USB κτλ. Στα αρχεία που θα βρεθούν σε αυτές τις συσκευές θα εξετασθούν θέματα που θα κρίνουν την ενοχή του κατηγορουμένου, αλλά και την επιμέτρηση της ποινής. Ενδεικτικά: 

  1. Το περιεχόμενο των απλά διαγραμμένων, οριστικά διαγραμμένων και μη διαγραμμένων αρχείων υλικού παιδικής πορνογραφίας, 
  2. Η ύπαρξη ή όχι συστηματικής αποθήκευσης των αρχείων με δομή φακέλων/υποφακέλων, 
  3. Η χρησιμοποίηση cloud storage και εξωτερικών σκληρών δίσκων, 
  4. Η ανεύρεση μηνυμάτων με ανήλικους (sexting), 
  5. Η ανταλλαγή μηνυμάτων με άλλους διακινητές υλικού παιδικής πορνογραφίας, 
  6. Ο εντοπισμός ειδικού λογισμικού διαμοιρασμού αρχείων torrents, 
  7. Ο εντοπισμός λογισμικού απόκρυψης ταυτότητας VPN (Virtual Private Network), 
  8. Η χρησιμοποίηση Browser TOR (The Onion Ring) απόκριψης ταυτότητας, 
  9. Εγκατεστημένα λογισμικά διαγραφής του ιστορικού προσπέλασης αρχείων, 
  10. Εγκατεστημένα λογισμικά οριστικής διαγραφής (data wiping) με την μέθοδο επανεγγραφής πληροφορίας στο σημείο αποθήκευσής τους, καθιστώντας την επαναφορά της διαγραμμένης πληροφορίας μη εφικτή. 
  11. Το ιστορικό αναζητήσεων υλικού παιδικής πορνογραφίας στις μηχανές αναζήτησης. 

Δικαστική Πραγματικότητα στην παιδική πορνογραφία

Στην Ελλάδα είναι ελάχιστες οι περιπτώσεις παραγωγής παιδικής πορνογραφίας. Οι περισσότερες υποθέσεις αφορούν στη διακίνηση και στην κατοχή υλικού παιδικής πορνογραφίας. Μάλιστα, στην μέση δικογραφία που συντάσσεται ενάντια σε κάποιον κατηγορούμενο, βλέπουμε ότι συνήθως εξετάζεται η κατοχή μερικών δεκάδων φωτογραφιών. Πολλές περιπτώσεις όμως, αφορούν νεαρούς οι οποίοι από περιέργεια επισκέφτηκαν κάποια ιστοσελίδα και κατέβασαν μία ή δύο φωτογραφίες ή κατέβασαν ένα βιντεοκλίπ και μαζί του κατέβηκε υλικό παιδικής πορνογραφίας. Η ζωή των νεαρών αυτών, εφόσον καταδικαστούν, καταστρέφεται ολοσχερώς. Οι περισσότερες υποθέσεις δεν αφορούν κάποιον κατά συρροή εγκληματία, αλλά νεαρά άτομα τα οποία από περιέργεια επισκέφτηκαν κάποιο site και κινδυνεύουν με μία εξοντωτική ποινή. 

Συκοφαντική Δυσφήμηση μέσω Facebook ως ηλεκτρονικό έγκλημα

Πόσο εύκολο είναι να δεχτείς μήνυση για συκοφαντική δυσφήμηση μέσω facebook για μια ανάρτηση; Μπορεί ένα πρόσωπο, που θεωρεί ότι δέχτηκε προσβολή μέσω μιας ανάρτησης, να προσφύγει δικαστικά κατά του χρήστη που έκανε το post, ζητώντας του να ανακαλέσει ή/και να τον αποζημιώσει οικονομικά; Υπάρχει προσβολή προσωπικότητας μέσω του διαδικτύου με την ανάρτηση υβριστικών και αναληθών σχολίων κατά της προσωπικότητας κάποιου ατόμου; Είναι χαρακτηριστικό ότι στις περιπτώσεις αυτές εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις περί αδικοπραξιών και προσβολής της προσωπικότητας του ΑΚ και όχι οι διατάξεις περί ευθύνης του τύπου. 

H συκοφαντική δυσφήμηση μέσω facebook αποδεικνύεται ευκολότερα, διότι υπάρχουν τα γραπτά. Και τα γραπτά μένουν κι αποδεικνύουν πλήρως τα περιστατικά. Επομένως, το συμπέρασμα είναι ότι το Facebook ή το Twitter ή το Instagram παρέχουν μεν πολλές δυνατότητες, όπως τον σχολιασμό σε ενέργειες που γίνονται από άλλα μέλη-χρήστες του δικτύου, όμως, αν ο σχολιασμός ξεφύγει από τα όρια της ευπρέπειας και προσβάλλει την τιμή του άλλου, τότε ο δράστης, με ταχύτατες δικαστικές διαδικασίες, θα υποστεί τις ένδικες αξιώσεις του θιγομένου:

  1. Υποχρέωση διαγραφής των υβριστικών –συκοφαντικών διαδόσεων, 
  2. Χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, 
  3. Απειλή χρηματικής ποινής για κάθε προσβολή του θιγέντος στο μέλλον.