ELEN
ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΑΠΟ ΔΗΜΟΣΙΟ

Περίπτωση σεξουαλικής παρενόχλησης στον εργασιακό χώρο στον Δημόσιο Τομέα

(ΔΠρΑθ 18394/2023)

29ο Τμήμα Μονομελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών

Αγωγή αποζημίωσης, κατά τα άρθρα 105 και 106 ΕισΝΑΚ, κατά του Ελληνικού Δημοσίου, για την χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης της ενάγουσας εξαιτίας παράνομων πράξεων και παραλείψεων των οργάνων του, και ειδικότερα εξαιτίας της σεξουαλικής παρενόχλησης που διατείνεται ότι της ασκούσε επί τρία και πλέον έτη ο προϊστάμενός της, ο οποίος άσκησε πρόσθετη παρέμβαση υπέρ του εναγόμενου, κατά την εκτέλεση των υπηρεσιακών τους καθηκόντων και της προσβολής της προσωπικότητάς της από ενέργειες του τελευταίου, καθώς και από την παράλειψη των οργάνων του εναγομένου να αποτρέψουν την ανωτέρω παρενόχληση.

Έννοια της σεξουαλικής παρενόχλησης – Ο καθ` ου φέρει το βάρος να αποδείξει στο δικαστήριο ή σε άλλη αρμόδια αρχή, ότι δεν υπήρξε παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών – Υποχρεώσεις του εργοδότη σε περίπτωση καταγγελίας για παρενοχλητική συμπεριφορά στον χώρο εργασίας.

Αξιολόγηση δημοσίων υπαλλήλων και αρχή αμεροληψίας συλλογικών οργάνων. Κρίση ότι, εν προκειμένω, δεν στοιχειοθετείται η έννοια της σεξουαλικής παρενόχλησης, ωστόσο συντρέχει περίπτωση περίπτωση προσβολής της προσωπικότητας της ενάγουσας εξαιτίας της ανάρμοστης συμπεριφοράς του παρεμβαίνοντος στον χώρο εργασίας και κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας του.

Κρίση, περαιτέρω, ότι από την καθυστερημένη μετακίνηση του παρεμβαίνοντος από τον ίδιο εργασιακό χώρο, καθώς και από την αρχική απόρριψη του αιτήματος της ενάγουσας για εξαίρεσή του ως αξιολογητή της, κατά του οποίου εκκρεμούσε καταγγελία της για σεξουαλική παρενόχληση, προκλήθηκε ηθική βλάβη της ενάγουσας.

Δέχεται εν μέρει την αγωγή – Αναγνωρίζεται η υποχρέωση του Ελληνικού Δημοσίου να καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό των 6.000 ευρώ για χρηματική ικανοποίηση της ηθικής της βλάβης.

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΑΠΟ ΔΗΜΟΣΙΟ

1. Τι αποζημίωση μπορώ να διεκδικήσω από το Δημόσιο ως θύμα παρενόχλησης;

Ο εργαζόμενος που υπέστη σεξουαλική παρενόχληση ή προσβολή της προσωπικότητάς του από προϊστάμενο ή συνάδελφο κατά την εκτέλεση των υπηρεσιακών καθηκόντων, μπορεί να ασκήσει αγωγή αποζημίωσης κατά του Ελληνικού Δημοσίου με βάση τα άρθρα 105 και 106 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα. Διεκδικεί χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη, τόσο για τις πράξεις του δράστη όσο και για την παράλειψη της υπηρεσίας να αποτρέψει ή να αντιμετωπίσει εγκαίρως τη συμπεριφορά. Στην απόφαση 18394/2023 του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών επιδικάστηκαν 6.000 ευρώ, αλλά το ύψος εξαρτάται από την ένταση και τη διάρκεια της προσβολής, την επίπτωση στην ψυχική υγεία και τον βαθμό ευθύνης της υπηρεσίας.

2. Τι θεωρείται σεξουαλική παρενόχληση και τι ανάρμοστη συμπεριφορά;

Σεξουαλική παρενόχληση συνιστά κάθε μορφή ανεπιθύμητης λεκτικής, μη λεκτικής ή σωματικής συμπεριφοράς σεξουαλικού χαρακτήρα, που προσβάλλει την αξιοπρέπεια του εργαζόμενου και δημιουργεί εκφοβιστικό, εχθρικό, εξευτελιστικό ή ταπεινωτικό περιβάλλον. Ακόμη και αν το δικαστήριο κρίνει ότι δεν στοιχειοθετείται η ειδική έννοια της σεξουαλικής παρενόχλησης, μπορεί να αναγνωρίσει προσβολή της προσωπικότητας λόγω ανάρμοστης συμπεριφοράς στον εργασιακό χώρο, η οποία επίσης γεννά αξίωση χρηματικής ικανοποίησης. Σημαντικό στοιχείο: σε υποθέσεις παραβίασης της αρχής της ίσης μεταχείρισης, το βάρος απόδειξης ότι δεν υπήρξε παραβίαση φέρει ο εναγόμενος, όχι το θύμα.

3. Σε ποιο δικαστήριο και σε πόσο χρόνο πρέπει να κινηθώ;

Όταν εναγόμενο είναι το Ελληνικό Δημόσιο για πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του, αρμόδια είναι τα Διοικητικά Δικαστήρια — συγκεκριμένα το Διοικητικό Πρωτοδικείο της έδρας της υπηρεσίας. Η αξίωση αποζημίωσης κατά του Δημοσίου παραγράφεται κατά κανόνα σε πέντε έτη από τη γένεσή της. Παράλληλα, ο πενταετής χρόνος μπορεί να αρχίζει από κάθε διακριτή πράξη παρενόχλησης, οπότε σε διαρκείς συμπεριφορές η προθεσμία υπολογίζεται διαφορετικά. Η μη έγκαιρη άσκηση αγωγής επιφέρει απώλεια του δικαιώματος, γι’ αυτό η εκτίμηση των προθεσμιών πρέπει να γίνει άμεσα από δικηγόρο.

4. Τι αποδεικτικά στοιχεία χρειάζομαι για να κερδίσω την υπόθεση;

Χρήσιμα είναι: γραπτές καταγγελίες προς την υπηρεσία ή τον Συνήγορο του Πολίτη, μηνύματα, emails, μηνύματα κινητού, ηχητικά, μαρτυρίες συναδέλφων, ιατρικές και ψυχιατρικές βεβαιώσεις για το αντίκτυπο στην υγεία, αντίγραφα πειθαρχικών διαδικασιών, τυχόν ποινικές μηνύσεις και βεβαίωση κοινοποίησής τους στην υπηρεσία. Κρίσιμο είναι να αποδειχθεί ότι η υπηρεσία γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει και δεν έλαβε εγκαίρως μέτρα — όπως μετακίνηση του φερόμενου ως δράστη ή εξαίρεσή του από αξιολογητής του θύματος. Καθυστερημένη μετακίνηση ή απόρριψη αιτήματος εξαίρεσης συνιστά αυτοτελή λόγο ευθύνης του Δημοσίου.

5. Πόσο διαρκεί η διαδικασία και τι πιθανότητες επιτυχίας έχω;

Η εκδίκαση αγωγής στο Διοικητικό Πρωτοδικείο διαρκεί συνήθως ένα έως τρία έτη μέχρι την έκδοση απόφασης σε πρώτο βαθμό, ενώ σε περίπτωση έφεσης προστίθενται επιπλέον έτη. Οι πιθανότητες επιτυχίας ενισχύονται όταν υπάρχει τεκμηριωμένη γραπτή καταγγελία προς την υπηρεσία και αποδεικτικά αδράνειας ή πλημμελούς αντιμετώπισης. Τα δικαστήρια έχουν δεχθεί ευθύνη Δημοσίου ακόμη και όταν η ίδια η σεξουαλική παρενόχληση δεν αποδεικνύεται πλήρως, εφόσον στοιχειοθετείται προσβολή προσωπικότητας από ανάρμοστη συμπεριφορά. Κατά κανόνα, η αγωγή γίνεται δεκτή εν μέρει, με το επιδικαζόμενο ποσό να εξαρτάται από τα ιδιαίτερα περιστατικά.

6. Ποιον ρόλο έχει ο δικηγόρος σε αυτές τις υποθέσεις;

Ο δικηγόρος αναλαμβάνει εξαρχής τη συγκέντρωση και αξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων, τη σύνταξη αναλυτικής καταγγελίας προς την υπηρεσία και τις αρμόδιες αρχές, καθώς και την υποβολή ποινικής μήνυσης όπου συντρέχουν στοιχεία αξιόποινης πράξης. Ασκεί την αγωγή αποζημίωσης ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου, εκπροσωπεί την εργαζόμενη στη συζήτηση και αντιμετωπίζει τυχόν πρόσθετη παρέμβαση του φερόμενου ως δράστη υπέρ του Δημοσίου. Παράλληλα, αξιοποιεί την αρχή της αντιστροφής του βάρους απόδειξης στις υποθέσεις ίσης μεταχείρισης και κατευθύνει τη στρατηγική ώστε να αναδειχθεί η ευθύνη της υπηρεσίας για τις παραλείψεις της.