Πνευματικά δικαιώματα ονομάζονται τα αποκλειστικά και απόλυτα δικαιώματα των πνευματικών δημιουργών στο έργο τους. Το Δίκαιο της Πνευματικής Ιδιοκτησίας έχει στόχο την προάσπιση των πνευματικών δικαιωμάτων των δημιουργών κατά την χρήση και την αναπαραγωγή του έργου τους. Υπάρχει σε έργα λογοτεχνίας, τέχνης και επιστήμης, με οποιαδήποτε μορφή, όπως βιβλία και θεατρικά έργα, κινηματογράφο, γλυπτική και ζωγραφική, φωτογραφία και εικονογραφήσεις, μουσικές συνθέσεις αλλά και σε πολλές άλλες δημιουργίες. Ακόμη πνευματικά δημιουργήματα που προστατεύονται κατά τις διατάξεις της πνευματικής ιδιοκτησίας αποτελούν και το λογισμικό και οι βάσεις δεδομένων των ηλεκτρονικών υπολογιστών.
Παρακολουθήστε ένα βίντεο που περιγράφει τα πιο συχνά ηλεκτρονικά εγκλήματα:
Η πνευματική ιδιοκτησία προστατεύει μόνο τα πρωτότυπα έργα και αποκτάται αυτοδικαίως από τη δημιουργία του έργου χωρίς να απαιτείται οποιαδήποτε περαιτέρω ενέργεια του δημιουργού ή καταχώρηση του έργου σε κάποια υπηρεσία. Οποιοδήποτε πρωτότυπο έργο προστατεύεται ανεξάρτητα από τον προορισμό του αλλά και την πραγματική, επιστημονική και καλλιτεχνική αξία του.
Στα πνευματικά δικαιώματα περιλαμβάνονται: α) το δικαίωμα εκμετάλλευσης του έργου (περιουσιακό δικαίωμα/υλικό όφελος) και β) το δικαίωμα της προστασίας του προσωπικού δεσμού του δημιουργού του έργου (ηθικό δικαίωμα):
α) περιουσιακό δικαίωμα: δίνει το δικαίωμα στο δημιουργό να εκμεταλλεύεται το δημιούργημά του και να επωφελείται οικονομικά από αυτό. Ο πνευματικός δημιουργός έχει την εξουσία να μεταβιβάσει, να εκχωρήσει αλλά και να αναθέσει τη διαχείριση του περιουσιακού του δικαιώματός σε τρίτους, φυσικά ή νομικά πρόσωπα.
β) ηθικό δικαίωμα: είναι αυτό το οποίο αποδίδει την ιδιαίτερη φύση του δικαίου της πνευματικής ιδιοκτησίας. Αποτελεί ιδιαίτερη εκδήλωση του δικαιώματος της προσωπικότητας (α. 57 ΑΚ) και περιλαμβάνει τον ηθικό δεσμό του δημιουργού με το έργο του, το οποίο είναι προϊόν της διάνοιάς του. Το ηθικό δικαίωμα είναι προσωποπαγές, αμεταβίβαστο, στρέφεται κατά παντός τρίτου και παραμένει στο δημιουργό και μετά τη μεταβίβαση του περιουσιακού δικαιώματος.
- Βλέπε και άρθρο Ηλεκτρονική Απάτη
- Βλέπε και άρθρο Καταγγελία Σύμβασης Εργασίας
- Βλέπε και άρθρο Αποζημίωση Απόλυσης
- Βλέπε και άρθρο Μεταβολή Όρων Εργασίας
- Βλέπε και άρθρο Επίσχεση Εργασίας
- Βλέπε και άρθρο Ετήσια Κανονική Άδεια
- Βλέπε και άρθρο Αμοιβή Εργαζόμενου
- Βλέπε και άρθρο Υπερεργασία – Υπερωρίες
- Βλέπε και άρθρο Υποχρεώσεις Εργοδοτών
ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ – ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ
1. Τι σημαίνει παραβίαση των πνευματικών μου δικαιωμάτων;
Παραβίαση υπάρχει όταν τρίτος αναπαράγει, διανέμει, δημοσιεύει, μεταφράζει ή εκμεταλλεύεται οικονομικά το έργο σας χωρίς τη ρητή άδειά σας. Αφορά κείμενα, φωτογραφίες, μουσική, βίντεο, λογισμικό, βάσεις δεδομένων, σχέδια και κάθε πρωτότυπο πνευματικό δημιούργημα. Η προστασία προκύπτει αυτοδικαίως από τη στιγμή της δημιουργίας, χωρίς να απαιτείται καταχώριση ή κάποια ειδική διαδικασία. Παράλληλα με την οικονομική εκμετάλλευση, προστατεύεται και ο ηθικός δεσμός του δημιουργού με το έργο, που σημαίνει ότι ακόμη και η αλλοίωση ή η δημοσίευση χωρίς αναφορά στο όνομά σας στοιχειοθετεί παραβίαση, ανεξάρτητα από το αν προκλήθηκε οικονομική ζημία.
2. Τι μπορώ να κάνω αν αντιγράφουν το έργο μου;
Διαθέτετε τόσο αστική όσο και ποινική προστασία βάσει του Ν. 2121/1993. Στο αστικό σκέλος ασκείται αγωγή με αιτήματα την παύση της προσβολής, την παράλειψη στο μέλλον, την απόσυρση των παράνομων αντιγράφων και την επιδίκαση αποζημίωσης και ηθικής βλάβης. Παράλληλα, υποβάλλεται αίτηση ασφαλιστικών μέτρων για άμεση προσωρινή παύση της εκμετάλλευσης. Στο ποινικό σκέλος υποβάλλεται μήνυση στην αρμόδια Εισαγγελία Πρωτοδικών, με δυνατότητα επιβολής φυλάκισης και χρηματικής ποινής στον δράστη. Σε διαδικτυακές παραβιάσεις, αποστέλλεται και εξώδικη όχληση προς τον πάροχο φιλοξενίας ή την πλατφόρμα για την άμεση αφαίρεση του περιεχομένου.
3. Πόσο χρόνο διαρκεί η δικαστική διεκδίκηση;
Τα ασφαλιστικά μέτρα συζητούνται κατά κανόνα μέσα σε δύο έως τέσσερις μήνες από την κατάθεση και προσφέρουν γρήγορη προσωρινή προστασία. Η τακτική αγωγή στο Μονομελές ή Πολυμελές Πρωτοδικείο διαρκεί συνήθως ενάμιση έως τρία χρόνια έως την πρωτοβάθμια απόφαση, ενώ τυχόν έφεση προσθέτει επιπλέον δύο έως τρία χρόνια. Η ποινική διαδικασία εξελίσσεται παράλληλα και η εκδίκαση εξαρτάται από τον φόρτο του δικαστηρίου. Πολλές υποθέσεις λύνονται εξωδικαστικά μετά την εξώδικη όχληση ή τα ασφαλιστικά, ιδίως όταν ο παραβάτης αντιληφθεί τη σοβαρότητα των κυρώσεων και προτείνει συμβιβαστική καταβολή αποζημίωσης.
4. Τι αποδεικτικά στοιχεία χρειάζομαι για τη μήνυση;
Απαιτείται καταρχάς τεκμηρίωση ότι το έργο είναι δικό σας και προηγείται χρονικά της παραβίασης. Χρήσιμα είναι αρχικά προσχέδια, ηλεκτρονικά αρχεία με μεταδεδομένα, αλληλογραφία, αποδείξεις δημοσίευσης, καταθέσεις σε οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης ή σε συμβολαιογράφο, ή ακόμη και αυτοαποστολή με βεβαίωση παραλαβής. Για την παραβίαση συλλέγονται στιγμιότυπα οθόνης (screenshots) με ορατή ημερομηνία και URL, βίντεο πλοήγησης, βεβαιώσεις από συμβολαιογράφο που πιστοποιούν το διαδικτυακό περιεχόμενο, καθώς και στοιχεία της οικονομικής εκμετάλλευσης από τον παραβάτη. Όλα τα παραπάνω συγκεντρώνονται και αξιολογούνται από τον δικηγόρο πριν την κατάθεση οποιουδήποτε δικογράφου.
5. Τι πιθανότητες έχω να δικαιωθώ και αποζημιωθώ;
Όταν αποδεικνύεται η πατρότητα του έργου και η αντιγραφή, οι πιθανότητες δικαίωσης είναι υψηλές, καθώς ο νόμος προβλέπει αντικειμενική ευθύνη και κατώτατο ποσό αποζημίωσης ίσο με το διπλάσιο της αμοιβής που θα οφειλόταν για νόμιμη χρήση. Επιδικάζεται επίσης χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη, ιδίως όταν παραβιάζεται και το ηθικό δικαίωμα. Το τελικό ποσό εξαρτάται από την έκταση της εκμετάλλευσης, τη διάρκεια, τον αριθμό των αντιγράφων, την εμπορική αξία του έργου και τα κέρδη του παραβάτη. Σε σοβαρές περιπτώσεις διαδικτυακής διασποράς, τα επιδικαζόμενα ποσά μπορεί να είναι σημαντικά.
6. Ποιος είναι ο ρόλος του δικηγόρου στη διαφύλαξη;
Ο δικηγόρος αναλαμβάνει την προληπτική κατοχύρωση και τη δικαστική προστασία των δικαιωμάτων σας. Στην προληπτική φάση συντάσσει συμβάσεις παραχώρησης, εκχώρησης και ανάθεσης εκμετάλλευσης, ρήτρες εμπιστευτικότητας και άδειες χρήσης που διαφυλάσσουν την οικονομική σας θέση. Όταν συντελεστεί παραβίαση, αξιολογεί τα αποδεικτικά στοιχεία, αποστέλλει εξώδικη πρόσκληση, υποβάλλει αίτηση ασφαλιστικών μέτρων, ασκεί αγωγή και υποβάλλει μήνυση, εκπροσωπώντας τον δημιουργό τόσο στα πολιτικά όσο και στα ποινικά δικαστήρια. Η εμπειρία του γραφείου μας στο ηλεκτρονικό έγκλημα και στις διαδικτυακές παραβιάσεις πνευματικής ιδιοκτησίας επιτρέπει την ταχεία και αποτελεσματική παρέμβαση.