Εμβολιαστική Πολιτική

Αφ’ ης στιγμής η επιστήμη συνδέθηκε —τόσο στενά, όσο ποτέ— με την οικονομία, είναι αναμενόμενο πως οι άνθρωποι θα αμφισβητήσουν την εμβολιαστική πολιτική. Δεν είναι ένδειξη ανορθολογισμού, αλλά εύλογη δυσπιστία. Η δυσπιστία προς τα εμβόλια ανθεί αποκλειστικά στον προηγμένο δυτικό κόσμο και μάλιστα στα υψηλά μορφωτικά και κοινωνικά στρώματα (σκεφθείτε πως στην Ελλάδα μόνο το 18% του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού έχει δεχθεί να εμβολιασθεί, ΑΝΤ1) — αντιθέτως, στην Αφρική και την Ασία σχεδόν δεν υφίσταται αμφισβήτηση.

Ακόμη και ο ίδιος ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Δονάλδος Τράμβιος, έχει δηλώσει ανοικτά την δυσπιστία του στους μαζικούς εμβολιασμούς. Η αμφισβήτηση των εμβολίων ξεκίνησε από την ίδια την ιατρική κοινότητα το 1998, σε ένα εμβληματικό άρθρο στο Βρετανικό «LANCET» (το πιο έγκυρο επιστημονικό ιατρικό περιοδικό στον κόσμο, στο οποίο η δημοσίευση θεωρείται από άποψη καταξίωσης πριν το Νόμπελ), εκεί συσχετίστηκε για πρώτη φορά ο μαζικός εμβολιασμός με την αύξηση του αυτισμού. Το περιοδικό αργότερα ανακάλεσε το άρθρο.

Τώρα στα καθ’ ημάς: άκουσα κάποιες πολιτικές συζητήσεις στην τηλεόραση, στις οποίες κάποιοι βουλευτές (κυρίως από το Ποτάμι) ζητούσαν σχεδόν την αναγκαστικότητα στον εμβολιασμό των παιδιών. Αναγκαστικότητα των εμβολίων σημαίνει: ποινική δίωξη των μη εμβολιασθέντων ή των κηδεμόνων τους· αφαίρεση της γονικής μέριμνας· μη αποδοχή του παιδιού στην εκπαίδευση· πρόστιμα· μαζικοί βίαιοι εμβολιασμοί στα σχολεία κοκ. Αυτά ως μέθοδοι καταστολής των μη εμβολιασθέντων δεν ανήκουν στο οπλοστάσιο του δυτικού νομικού πολιτισμού, και όσοι τα υποστηρίζουν δεν ανήκουν στις πολιτικές δυνάμεις του δημοκρατικού τόξου. Θυμίζω την ρήση του Γάλλου ποιητή Paul Valery: ο φασισμός αρχίζει με τη σκέψη πως οι άλλοι είναι ανόητοι (θα πρότεινα λοιπόν στους κάθε λογής Ποτάμιδες να μην στείλουν δικούς τους να εμβολιάσουν παιδάκια στα σχολεία χωρίς την άδεια των γονιών τους, γιατί προβλέπω να πέσουν φάπες, και δεν τους κόβω να αντέχουν).

Εύλογα θα με ρωτήσετε: δεν έχει όρια η εξουσία των γονέων πάνω στα παιδιά τους; Ναι, η εξουσία της γονικής μέριμνας έχει όρια, λ.χ. η άρνηση θεραπείας του παιδιού όταν βρίσκεται σε παρόντα και άμεσο κίνδυνο. Ωστόσο, η πρόληψη για λόγους δημόσιας υγείας, στις οποίες ανήκει ο μαζικός εμβολιασμός, δεν υπόκειται σε αυτή την κατηγορία· εδώ το δικαίωμα του γονέα να αρνηθεί είναι αναφαίρετο. Βέβαια, όπως παντού έτσι και εδώ, υπάρχουν γκρίζες περιοχές και εξαιρέσεις, λ.χ. όταν εμφανισθούν κρούσματα μηνιγγίτιδας (θανατηφόρο μεταδοτικό νόσημα)· στην περίπτωση αυτή, ναι, μπορεί να παρακαμφθεί η βούληση των γονέων για την διενέργεια μιας ιατρικής πράξης. Ως κανόνας όμως, η αναγκαστική υποβολή σε μαζικό εμβολιασμό για προληπτικούς λόγους, χωρίς την συναίνεση του προσώπου είναι ηθικά και νομικά απαράδεκτη. Το δικαίωμα στην υγεία είναι δικαίωμα, όχι υποχρέωση, και κατοχυρώνεται σε συνταγματικό και ευρωπαϊκό επίπεδο με την αρχή της συναίνεσης πάντοτε να το συνοδεύει.

Μέχρι τώρα η Ελλαδική νομοθεσία προβλέπει την υποχρεωτικότητα του εμβολιασμού μέσω της επίδειξης του βιβλιαρίου εμβολίων στο σχολείο. Όπως όμως ο Συνήγορος του Πολίτη —προς τιμήν του, γιατί ελάχιστοι στην δημόσια σφαίρα τολμάνε πια— γνωμοδότησε: αυτό είναι χρήσιμο να γίνεται, όχι ως έλεγχος αν το παιδί έκανε ή όχι τα εμβόλια, αλλά για να γνωρίζει το σχολείο ποιο παιδί και ποια εμβόλια έκανε, ώστε σε περίπτωση μιας επικίνδυνης επιδημίας να λάβει τα κατάλληλα μέτρα προστασίας των μαθητών. Αυτή είναι η μόνη αποδεκτή ερμηνεία της υποχρεωτικότητας, οποιαδήποτε άλλη θα οδηγήσει σε καταδίκη της χώρας μας στο Στρασβούργο για θέματα οικογενειακής ζωής και γονικής μέριμνας.

Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν πως η χώρα μας δεν αντιμετωπίζει κάποιο άμεσο πρόβλημα επιδημίας, οπότε οποιαδήποτε συζήτηση περί υποχρεωτικότητας ή αναγκαστικότητας είναι τουλάχιστον εκτός τόπου και χρόνου. Για να προλάβω τυχόν ενστάσεις, είναι νομικά αποδεκτό να τεθεί οποιοσδήποτε εμβολιασμός ως προϋπόθεση εισόδου στην χώρα αλλοδαπών πολιτών· διότι αυτό αφορά το δικαίωμα μετακίνησης και επεμβαίνεις σε αυτό, όχι στο δικαίωμα της υγείας του προσώπου χωρίς την ρητή συναίνεσή του. Στην περίπτωση της βασικής εκπαίδευσης που θεωρείται υποχρεωτική σύμφωνα με το Σύνταγμα, παραβιάζεται η αρχή της συναίνεσης στο δικαίωμα της υγείας αν ο εμβολιασμός τεθεί ως προϋπόθεση εγγραφής του μαθητή στο σχολείο.

Δυστυχώς, ο πραγματικός λόγος αυτών που επιμένουν στην αναγκαστικότητα των εμβολίων, δεν είναι η ανησυχία για τα δικά τους παιδιά, διότι αυτά τα έχουν ήδη εμβολιάσει και θεωρούν πως δεν κινδυνεύουν — είναι ο φθόνος για αυτούς που έχουν το θάρρος να αντισταθούν στο κλίμα φόβου των ΜΜΕ και του νεοπουριτανισμού της κοινωνίας. Κλονίζεται η αυτοεκτίμησή τους, γι’ αυτό λυσσάξανε να δουν τους αμφισβητίες να υποκύπτουν.

Ας προσπαθήσουμε όλοι μας, άλλη μια φορά, να περιορίσουμε τον φασιστάκο που κρύβουμε μέσα μας.

• Δες ακόμη άρθρο Ιατρική Αμέλεια
• Δες ακόμη άρθρο Μίσθωση Ακινήτων
• Δες ακόμα άρθρο Airbnb Ενοικιάσεις
• Δες ακόμα άρθρο Διαταγή Πληρωμής
• Δες ακόμα άρθρο Συναινετικό Διαζύγιο
• Δες ακόμα άρθρο Κληρονομητήριο
• Δες ακόμα άρθρο Αποποίηση Κληρονομιάς Ανηλίκου
• Δες ακόμα άρθρο Συνεπιμέλεια Τέκνου

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΜΒΟΛΙΑΣΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

1. Μπορεί το κράτος να με υποχρεώσει σε εμβολιασμό;

Κατά κανόνα όχι. Το δικαίωμα στην υγεία και στη σωματική ακεραιότητα προστατεύεται από το Σύνταγμα, την ΕΣΔΑ και τη Σύμβαση του Οβιέδο, με κεντρικό άξονα την αρχή της ελεύθερης και ενημερωμένης συναίνεσης. Ο μαζικός προληπτικός εμβολιασμός χωρίς συναίνεση είναι κατά κανόνα νομικά απαράδεκτος. Εξαιρέσεις χωρούν μόνο σε συνθήκες ενεργού επιδημίας με άμεσο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και πάντα με βάση την αρχή της αναλογικότητας. Όταν επιβάλλεται υποχρεωτικότητα με νόμο ή υπουργική απόφαση, ο πολίτης διατηρεί το δικαίωμα προσφυγής στα Διοικητικά Δικαστήρια και, σε επόμενο στάδιο, στο ΕΔΔΑ.

2. Τι μπορώ να κάνω αν αρνηθούν εγγραφή του παιδιού στο σχολείο;

Η άρνηση εγγραφής μαθητή σε υποχρεωτική εκπαίδευση λόγω μη εμβολιασμού εγείρει σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας. Ο γονέας μπορεί να ασκήσει αίτηση ακύρωσης κατά της απορριπτικής πράξης ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου, συνοδευόμενη από αίτηση αναστολής εκτέλεσης ώστε να εγγραφεί το παιδί άμεσα. Παράλληλα υπάρχει η οδός της αναφοράς στον Συνήγορο του Πολίτη και στον Συνήγορο του Παιδιού, που έχουν εκδώσει σχετικές γνωμοδοτήσεις. Η νομολογία αναγνωρίζει ότι η επίδειξη βιβλιαρίου εμβολίων εξυπηρετεί ενημερωτικό σκοπό προστασίας και όχι αποκλεισμό από την εκπαίδευση.

3. Σε πόσο χρόνο πρέπει να προσφύγω κατά διοικητικής πράξης;

Οι προθεσμίες είναι σύντομες και αυστηρές. Για την αίτηση ακύρωσης ενώπιον των Διοικητικών Δικαστηρίων η προθεσμία είναι κατά κανόνα εξήντα ημέρες από την κοινοποίηση ή την πλήρη γνώση της πράξης. Για την ενδικοφανή προσφυγή σε διοικητικά πρόστιμα ισχύουν επιμέρους προθεσμίες, συνήθως τριάντα ημερών. Η αίτηση αναστολής εκτέλεσης ασκείται παράλληλα. Η παρέλευση της προθεσμίας οδηγεί σε απαράδεκτο της προσφυγής, γι’ αυτό η εμπρόθεσμη επικοινωνία με δικηγόρο είναι κρίσιμη ώστε να μη χαθούν τα δικαιώματα του πολίτη.

4. Τι έγγραφα χρειάζομαι για να αμφισβητήσω την υποχρεωτικότητα;

Συγκεντρώνονται η διοικητική πράξη που επιβάλλει την υποχρεωτικότητα ή το πρόστιμο, το αποδεικτικό κοινοποίησης, το βιβλιάριο υγείας του παιδιού, ιατρικές βεβαιώσεις τυχόν αντενδείξεων ή ευαισθησιών, η αλληλογραφία με τη σχολική μονάδα ή την υγειονομική αρχή, καθώς και κάθε σχετική γνωμοδότηση επιστημονικού φορέα. Χρήσιμες είναι παλαιότερες αποφάσεις διοικητικών δικαστηρίων και του ΕΔΔΑ επί παρόμοιων ζητημάτων (υπόθεση Vavřička κατά Τσεχίας κ.ά.). Ο φάκελος συμπληρώνεται με υπεύθυνη δήλωση του γονέα και πληρεξούσιο προς τον δικηγόρο.

5. Τι πιθανότητες έχω αν προσφύγω στα δικαστήρια;

Η έκβαση εξαρτάται από τα συγκεκριμένα πραγματικά δεδομένα: είδος εμβολίου, ύπαρξη ή όχι ενεργού επιδημίας, αναλογικότητα του μέτρου, ύπαρξη εναλλακτικών λύσεων, πιθανές ιατρικές αντενδείξεις. Όταν το μέτρο επιβάλλεται οριζόντια χωρίς εξατομικευμένη κρίση και χωρίς πραγματικό υγειονομικό κίνδυνο, οι πιθανότητες ακύρωσης ή αναστολής αυξάνονται. Όταν αντίθετα υπάρχει τεκμηριωμένη επιδημία, τα δικαστήρια στέκονται πιο αυστηρά. Σε κάθε περίπτωση, η αρχή της συναίνεσης και η αναλογικότητα παραμένουν τα ισχυρότερα νομικά εργαλεία του πολίτη απέναντι στο Δημόσιο.

6. Ποιος ο ρόλος του δικηγόρου σε αυτές τις υποθέσεις;

Ο δικηγόρος αναλύει την προσβαλλόμενη πράξη, εντοπίζει τις πλημμέλειες (αναρμοδιότητα, παράβαση ουσιώδους τύπου, υπέρβαση εξουσίας, παραβίαση συνταγματικών δικαιωμάτων), συντάσσει και ασκεί προσφυγή, αίτηση ακύρωσης και αίτηση αναστολής, εκπροσωπεί τον εντολέα στο ακροατήριο και, εφόσον χρειαστεί, προετοιμάζει προσφυγή στο ΕΔΔΑ. Παράλληλα χειρίζεται τυχόν παράλληλες όψεις (διοικητικά πρόστιμα, ζητήματα γονικής μέριμνας, εργασιακές συνέπειες). Το γραφείο μας χειρίζεται υποθέσεις στη διασταύρωση Διοικητικού Δικαίου και ατομικών δικαιωμάτων, με έμφαση στην προστασία του πολίτη απέναντι στη διοικητική αυθαιρεσία.